Η Ευρωπαία Εισαγγελέας Λάουρα Κοβέσι σε συνέντευξη Τύπου είπε μεταξύ άλλων και τα εξής: «Αν θεωρείται, ότι υπάρχει διαφθορά μόνο στην Ελλάδα, δεν ισχύει, υπάρχει διαφθορά παντού. Το θέμα είναι αν έχουμε τη συνήθεια να βάζουμε τη διαφθορά κάτω από το χαλί. Λόγω του ΟΠΕΚΕΠΕ βλέπουμε, ότι υπάρχει διαφθορά με τις αγροτικές επιδοτήσεις και σε άλλα κράτη-μέλη και το ίδιο οικονομικό επίπεδο. Όταν μιλάμε για απάτη στο λιμάνι του Πειραιά όλα τα λιμάνια στην Ευρώπη είναι εκτεθειμένα στη διαφθορά. Όταν μιλάμε για διαφθορά δεν είναι μόνο καθήκον των εισαγγελέων να λύσουν αυτό το θέμα. Όλοι πρέπει να κατανοήσουν ότι συνδέεται με τη ζωή όλων».
Οι δηλώσεις αυτές μας δίνουν την αφορμή να μιλήσουμε για τη διαφθορά γενικά και στη χώρα μας, που κατατάσσεται 22η μεταξύ των 27 κρατών -μελών της Ε.Ε. και διεθνώς 57η μεταξύ 146 χωρών σύμφωνα με τη Διεθνή Διαφάνεια (International Transparency).
Χρησιμοποιούμε σχεδόν καθημερινά τη λέξη διαφθορά ως κατηγορηματικό προσδιορισμό για να αποδώσουμε διάφορες ιδιότητες σε μεγάλη γκάμα καταστάσεων ή πραγμάτων π.χ. διεφθαρμένη κοινωνία ή διεφθαρμένη κυβέρνηση ή για να αποδώσουμε μομφή ή για να εκφράσουμε απαξία σε πρόσωπα ή καταστάσεις. Αλλά όταν ζητάμε από κάποιον να αιτιολογήσει τον ισχυρισμό του, απαντά με γενικότητες ή ηθικολογίες, γιατί είναι μια έννοια, που εξαρτάται από πολλές παραμέτρους.
Σύμφωνα με τον διεθνώς αναγνωρισμένο ορισμό της Διεθνούς Τράπεζας «Διαφθορά είναι η χρήση του δημόσιου αξιώματος προς όφελος του ιδίου ή τρίτου». Στη χώρα μας θεωρείται, ότι ο απασχολούμενος στον Δημόσιο Τομέα (Δημόσιο, ΟΤΑ, ΝΠΔΔ) κατέχει δημόσιο αξίωμα και επομένως ελέγχεται για τις πράξεις διαφθοράς με τη σημείωση, ότι η διαφθορά δεν συνιστά ποινικά άδικη πράξη, αλλά είναι η γενεσιουργός αιτία για την τέλεση αδίκων πράξεων, που προβλέπονται και τιμωρούνται από τον ΠΚ ή άλλους ποινικούς νόμους. Εξάλλου προβλέπεται από τις οικείες διατάξεις του πειθαρχικού δικαίου σε συνδυασμό με τις ποινικές διατάξεις ως πειθαρχικό αδίκημα για τους υπαλλήλους του δημοσίου τομέα. Επομένως, οι εμπλεκόμενοι με δημοσίους υπαλλήλους ιδιώτες σε ποινικές πράξεις διαφθοράς ευθύνονται μόνο ως συμμέτοχοι στις πράξεις αυτές και με τις κοινές ποινικές διατάξεις ως αυτουργοί άλλων πράξεων.
Τα τελευταία χρόνια κανένας δεν ασχολείτο με την τρέχουσα διαφθορά στον Δημόσιο Τομέα, γιατί οι αρμόδιες αρχές την είχαν κρύψει κάτω από το χαλί, ενώ ο κόσμος το 'χε τούμπανο κι αυτές κρυφό, καμάρι, ώσπου πέρυσι αποκαλύφθηκαν οι εγκληματικές οργανώσεις με την Πολεοδομία της Μυκόνου, στις ΔΟΥ Χαλκίδας και Κέρκυρας, στον Δήμο Αθηναίων με τη σπείρα των εκβιαστών, στην Πολεοδομία της Ρόδου, η Μαφία των Χανίων, όπου έγιναν κάποιες συλλήψεις και προσωρινές κρατήσεις. Έκτοτε άκρα του τάφου σιωπή για την πορεία των ερευνών. Στη συνέχεια ξέσπασε το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ με την απάτη με τις αγροτικές επιδοτήσεις και ζημία εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ από το πελατειακό κράτος και με τη συνεργεία υπαλλήλων, ήλθαν καπάκι οι εγκληματικές οργανώσεις με την απάτη επιστροφής ΦΠΑ από εικονικές εταιρείες και στο Τελωνείο Πειραιά με κλοπή ΦΠΑ, που προκάλεσαν την παρέμβαση της Ευρωπαίας Εισαγγελέως.
Για να καταπολεμηθεί η διαφθορά απαιτείται και επίμονος με όλα τα διαθέσιμα μέσα πόλεμος. Για να είναι αποτελεσματικός ο πόλεμος κατά της διαφθοράς απαιτείται ισχυρά και συνεχής πολιτική βούληση (Constance volountas) χωρίς εκπτώσεις για τα δικά μας παιδιά, προληπτικός και κατασταλτικός έλεγχος σε συνδυασμό με την ταχεία και αποτελεσματική απόδοση δικαιοσύνης, κάτι που δεν συμβαίνει στις μέρες μας. Κυρίως, όμως, απαιτείται η συνεργασία και η στήριξη των πολιτών, που μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την πλήρη ενημέρωση και με αξιόπιστα και όχι εικονικά αποτελέσματα.
Μεγάλη τροχοπέδη για τον πόλεμο κατά της παραβατικότητας, κατά της διαφθοράς και για την ενημέρωση των πολιτών αποτελεί ο νόμος για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, με την απειλή του οποίου οι υπόλογοι και ιδιαίτερα οι επώνυμοι διαφεύγουν τον δημόσιο ψόγο και έτσι εξουδετερώνεται όχι μόνο ο σκοπός της γενικής πρόληψης της κατηγορίας και ποινής για την αποτροπή τρίτων από την τέλεση αδικημάτων, αλλά και η συνεργασία των πολιτών στον πόλεμο κατά της διαφθοράς. Συνεπώς, πρέπει να εκλογικευτεί ο σχετικός νόμος είτε νομοθετικά είτε με τη νομολογία των δικαστηρίων.
* Ο Λέανδρος Τ. Ρακιντζής είναι Αρεοπαγίτης ε.τ.
