Χακάν Φιντάν: (Δεν) είναι έτσι αν έτσι νομίζετε
Τη σύγκρουση ρητορικής και πραγματικότητας που αντιμετωπίζει η Άγκυρα, και ειδικά ο Χακάν Φιντάν, αναδεικνύει σε πρόσφατο άρθρο του το International Balkan News Agency (IBNA).
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών εκφράζει την «ανησυχία» της Τουρκίας για την εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, χαρακτηρίζοντάς τη σαν άξονα στρεφόμενο κατά των μουσουλμανικών κρατών «τα οποία ανησυχούν».
Ωστόσο, στην ανάλυση επισημαίνεται η θεμελιώδης αντίφαση επί του πρακτέου: σημαντικές αραβικές χώρες ενισχύουν διαρκώς τους δεσμούς τους με την Ελλάδα και την Κύπρο, και δεν «αγχώνονται» με τις σχέσεις Αθήνας και Λευκωσίας με το Τελ Αβίβ, το αντίθετο μάλιστα.
Γιατί το Κάιρο, το Ριάντ ή το Αμπού Ντάμπι δεν χρειάζονται βέβαια αυτόκλητο εκπρόσωπο την Άγκυρα, δεν είναι... ντροπαλές κορασίδες που έχουν αναστολές να παραπονεθούν στην Αθήνα, δίαυλοι επικοινωνίας υπάρχουν, και είναι ισχυροί.
Για να παραφράσουμε τον Πιραντέλλο: «(δεν) είναι έτσι αν έτσι νομίζετε» κύριε Φιντάν.
Το νέο τουρκικό χαρτί και οι ήσυχες ανησυχίες της Αθήνας
Στην Αθήνα παρακολουθούν με προσοχή -και χωρίς ιδιαίτερες αυταπάτες- το νέο «θερμό επεισόδιο» που στήνεται τις τελευταίες εβδομάδες στην Άγκυρα γύρω από το περιβόητο νομοσχέδιο για το θαλάσσιο καθεστώς της Τουρκίας.
Διπλωματικές πηγές με γνώση των ελληνοτουρκικών ισορροπιών λένε πως πίσω από τις διαρροές και τα δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου εξελίσσεται ένα γνώριμο παιχνίδι εσωτερικής κατανάλωσης, με το ΑΚΡ να ανεβάζει τόνους προκειμένου να κρατήσει «ζεστό» το εθνικιστικό ακροατήριο και ταυτόχρονα να δείξει πως δεν χαλαρώνει ούτε εκατοστό στα ελληνοτουρκικά.
Στο ελληνικό ΥΠΕΞ, πάντως, αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη εγρήγορση δεν είναι τόσο οι γενικές αναφορές περί «εσωτερικού δικαίου», όσο οι θολές διατυπώσεις για το λεγόμενο «ειδικό καθεστώς» και τις υπερεξουσίες του Ερντογάν. Έμπειροι αναλυτές σημειώνουν ότι εκεί ακριβώς μπορεί να κρύβεται η ουσία της υπόθεσης: το πώς δηλαδή η Άγκυρα θα επιχειρήσει να «ντύσει» θεσμικά τη γνωστή θεωρία των γκρίζων ζωνών, κρατώντας ανοιχτό το πεδίο αμφισβήτησης στο Αιγαίο.
Το timing μόνο τυχαίο δεν θεωρείται. Η τουρκική πλευρά φέρεται να θέλει το νομοσχέδιο να έχει κλείσει πριν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ και την προγραμματισμένη κάθοδο του Ντόναλντ Τραμπ στην περιοχή, με αρκετούς διπλωματικούς παρατηρητές να βλέπουν πίσω από την ένταση μια προσπάθεια της Άγκυρας να υπενθυμίσει στην Ουάσιγκτον ότι παραμένει «παίκτης πρώτης γραμμής» στην Ανατολική Μεσόγειο. Στην ίδια εξίσωση μπαίνουν και τα σενάρια περί επίσκεψης κορυφαίων Αμερικανών αξιωματούχων σε Αθήνα και Άγκυρα, που φαίνεται να έχουν ενεργοποιήσει εκ νέου τα τουρκικά αντανακλαστικά.
Την ίδια ώρα, έμπειροι γνώστες των εσωτερικών ισορροπιών στην Τουρκία επιμένουν ότι ο πραγματικός αποδέκτης της ρητορικής δεν είναι μόνο η Ελλάδα αλλά και το εσωτερικό πολιτικό ακροατήριο. Το ΑΚΡ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στις πιέσεις του ΜΗΡ του Ντεβλέτ Μπαχτσελί και στις επιθέσεις που δέχεται από τα δεξιά του, με αποτέλεσμα το Αιγαίο να μετατρέπεται ξανά σε βολικό πεδίο επίδειξης «πατριωτικών αντανακλαστικών».
Στο ελληνικό διπλωματικό στρατόπεδο, πάντως, κρατούν μικρό καλάθι απέναντι στις καθησυχαστικές διαρροές περί «τεχνικής νομοθέτησης». Και όπως σχολίαζε με νόημα έμπειρος διπλωμάτης, «στην Άγκυρα πολλές φορές το παρασκήνιο προηγείται του κειμένου - και συνήθως αυτό είναι που πρέπει να διαβάζεις πιο προσεκτικά».
Κόκκινα χαλιά και κόκκινες γραμμές
Μέσα σε λίγα 24ωρα, ο Σι Τζινπίνγκ ξεδίπλωσε κόκκινα χαλιά για διαφορετικούς ηγέτες, σε διαφορετικά τραπέζια, με την ίδια όμως απολύτως σκηνοθετημένη εικόνα. Μπάντες, τιμές, χειραψίες, δηλώσεις για «στρατηγικές συνεργασίες».
Έτσι, το Πεκίνο στέλνει το μήνυμα ότι δεν λειτουργεί πλέον ως «δύσκολος εμπορικός εταίρος», αλλά ως κεντρικός οικοδεσπότης που τοποθετεί φίλους, αντιπάλους και αναγκαίους συνομιλητές στο ίδιο γεωπολιτικό κάδρο. Με το ανάλογο τελετουργικό, φυσικά.
Η επίσκεψη του Βλαντιμίρ Πούτιν έχει λιγότερο χαρακτήρα διπλωματίας και περισσότερο επίδειξης γεωπολιτικής γεωμετρίας: ποιος κάθεται πού, ποιος χρειάζεται ποιον, και ποιος απλώς αντέχει να χαμογελάει στις κάμερες.
Το περιεχόμενο, όμως, είναι πιο ψυχρό: μια Ρωσία που αναζητά οξυγόνο, μια Κίνα που το διαχειρίζεται με το σταγονόμετρο και μια Δύση που παρακολουθεί το σκηνικό σαν να αφορά ένα sequel που δεν της εξηγεί κανείς αν έχει ήδη ξεκινήσει ή αν γράφεται ακόμη.
Το κρίσιμο σημείο είναι η σχέση ισορροπίας ισχύος. Ο Πούτιν εμφανίζεται ως ηγέτης που χρειάζεται την Κίνα περισσότερο απ’ όσο η Κίνα χρειάζεται τη Ρωσία. Και αυτό στο Πεκίνο δεν χρειάζεται να ειπωθεί, αρκεί να υπονοηθεί στη σειρά των κινήσεων.
Κι έτσι, οι αιχμές περί «μονομερούς ηγεμονίας» προς τις ΗΠΑ δεν λειτουργούν ως πρόκληση, αλλά ως διατύπωση θέσης. Με την ψυχραιμία εκείνου που γνωρίζει ότι δεν χρειάζεται να ανεβάσει τον τόνο για να ακουστεί.
Το κόκκινο χαλί, τελικά, δεν είναι διακόσμηση. Είναι εργαλείο. Στρώνεται για να δείξει ποιος μπαίνει στο κέντρο του κάδρου και ποιος μένει να το σχολιάζει απ’ έξω.
Στο μεταξύ, η Δύση εξακολουθεί να αναρωτιέται αν βλέπει σύμπλευση, ανάγκη ή στρατηγική παράσταση. Στο Πεκίνο, η απάντηση πιθανότατα θεωρείται ήδη δεδομένη.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
