Πριν από δεκαέξι χρόνια, στα 66 του, ο Λόπες Γκαρσία δοκίμασε για πρώτη φορά να τρέξει ένα μίλι. Είχε μόλις συνταξιοδοτηθεί, έπειτα από μια ολόκληρη επαγγελματική ζωή ως μηχανικός αυτοκινήτων στο Τολέδο της Ισπανίας. Σε όλα εκείνα τα χρόνια, δεν είχε ποτέ προπονηθεί ως αθλητής, ούτε γυμναζόταν ιδιαίτερα. Δεν κατάφερε να ολοκληρώσει εκείνο το πρώτο μίλι. Με το ζόρι μπορούσε να ξεκινήσει.
Σήμερα, στα 82 του, ο Λόπες Γκαρσία είναι κάτοχος παγκόσμιου ρεκόρ στην ηλικιακή κατηγορία 80–84 ετών για τον υπερμαραθώνιο των 50 χιλιομέτρων. Το 2024, κέρδισε επίσης το παγκόσμιο πρωτάθλημα μαραθωνίου για την ηλικιακή του κατηγορία, με χρόνο 3:39:10, σημειώνοντας παράλληλα ευρωπαϊκό ρεκόρ.
Η εντυπωσιακή του επιτυχία τράβηξε την προσοχή μιας ομάδας Ευρωπαίων επιστημόνων που μελετούν τη γήρανση. Τον προσκάλεσαν στο εργαστήριό τους για εκτεταμένες εξετάσεις. Τα ευρήματά τους, που δημοσιεύθηκαν τον Ιανουάριο στο Frontiers in Physiology, είναι ταυτόχρονα αποκαλυπτικά και «εμπνευσμένα», όπως δήλωσε ο Χουλιάν Αλκάθαρ, επιστήμονας της άσκησης στο Πανεπιστήμιο της Καστίλης–Λα Μάντσα στην Ισπανία και εκ των συγγραφέων της μελέτης.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο Λόπες Γκαρσία έχει την υψηλότερη αερόβια φυσική κατάσταση που έχει καταγραφεί ποτέ σε ογδοντάχρονο, αντίστοιχη με εκείνη υγιών ανδρών 20–30 ετών. Οι μύες του απορροφούν και χρησιμοποιούν οξυγόνο με ασυνήθιστα αποτελεσματικό τρόπο. Κατά τα άλλα, όμως, η βιολογία, η βιομηχανική και η προπόνησή του φαίνονται σχετικά συνηθισμένες.
Συνολικά, η φυσιολογία και οι επιδόσεις του Λόπες Γκαρσία στα 80 του ενδέχεται να ανατρέψουν ορισμένες κοινές αντιλήψεις για το τι είναι δυνατό και φυσιολογικό καθώς μεγαλώνουμε, κατέληξαν οι ερευνητές, συμπεριλαμβανομένου του αν είναι ποτέ «πολύ αργά» για να επιχειρήσει κανείς εκείνο το πρώτο μίλι.
Τι ξεχωρίζει τους ηλικιωμένους αθλητές;
«Υπάρχουν ακόμη πολλά ερωτήματα σχετικά με την πορεία της γήρανσης», δήλωσε η Σιμόνε Πορτσέλι, φυσιολόγος της άσκησης στο Πανεπιστήμιο της Παβίας στην Ιταλία και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Για να βοηθήσουν στην απάντησή τους, εκείνη και οι συνάδελφοί της στην Ιταλία και την Ισπανία ξεκίνησαν πρόσφατα μια μεγάλη ερευνητική συνεργασία σχετικά με το αν το γήρας συνεπάγεται αναγκαστικά απότομες και αναπόφευκτες μειώσεις στη μυϊκή μάζα, την ταχύτητα, τη δύναμη και την αυτονομία.
Το ενδιαφέρον αυτό τους οδήγησε, όπως ήταν αναμενόμενο, σε ηλικιωμένους αθλητές υψηλού επιπέδου, των οποίων η πορεία γήρανσης μοιάζει σχεδόν εξωπραγματική. Ακόμη και στα βαθιά 70, 80 ή και 90 τους, αυτοί οι άνδρες και γυναίκες συνήθως διατηρούν ή και αυξάνουν τη φυσική τους κατάσταση και τη δύναμή τους και σπάνια εμφανίζουν σοβαρές ασθένειες. Οι περισσότεροι δείχνουν νεότεροι από την πραγματική τους ηλικία.
Τι τους κάνει διαφορετικούς; αναρωτήθηκαν οι ερευνητές. Είναι η προπόνηση, τα γονίδια, η τύχη; Πώς διαφέρουν τα σώματά τους από εκείνα των συνομηλίκων τους και ποια μαθήματα μπορούμε να αντλήσουμε από την καθημερινότητά τους;
Ένας ασυνήθιστος αθλητής
Εδώ εμφανίζεται ο Λόπες Γκαρσία, ένας άνθρωπος του οποίου η γήρανση υπήρξε ταυτόχρονα συνηθισμένη και εξαιρετική. Με μη εντυπωσιακή σωματική διάπλαση, περίπου 1,57 μ. ύψος και 59 κιλά, είχε κάποτε περάσει αρκετές εβδομάδες περπατώντας 800 χιλιόμετρα στο προσκύνημα του Καμίνο ντε Σαντιάγο στη Γαλλία και την Ισπανία. Κατά τα άλλα, όμως, η άσκηση ήταν πάντα, στην καλύτερη περίπτωση, δευτερεύουσα στη ζωή του.
Έπειτα, στα 66 του, άρχισε να τρέχει και σταδιακά, με πείσμα, αύξησε τις αποστάσεις του, μέχρι που στα 70 άρχισε να αγωνίζεται, αρχικά στα 800 μέτρα, μετά σε μεγαλύτερες αποστάσεις και τελικά σε υπερμαραθώνιους. Όσο μεγάλωνε, τόσο πιο μακριά και πιο γρήγορα έτρεχε.
«Αυτό δεν είναι… συνηθισμένο», είπε ο Αλκάθαρ, κάνοντας μια παύση για να βρει τις σωστές λέξεις.
Γοητευμένοι, ο Αλκάθαρ και οι Ιταλοί συνάδελφοί του υπέβαλαν τον Λόπες Γκαρσία σε δοκιμές σε διάδρομο και στατικό ποδήλατο, μετρώντας την αντοχή, την οικονομία τρεξίματος, τη χρήση καυσίμων, την ισχύ, την πρόσληψη οξυγόνου από τους μύες και άλλους δείκτες του τρόπου με τον οποίο το σώμα του ανταποκρίνεται στην έντονη άσκηση. Τον ρώτησαν επίσης για την προπόνηση και τη διατροφή του.
Η καλύτερη φυσική κατάσταση που έχει ποτέ μετρηθεί
Ορισμένα από τα νούμερα ήταν εντυπωσιακά.
Η VO₂ max του Λόπες Γκαρσία, ο βασικός δείκτης αερόβιας φυσικής κατάστασης, ήταν η υψηλότερη που είχαν δει ποτέ οι ερευνητές σε άνθρωπο στα 80 του. Η VO₂ max, που δείχνει πόσο οξυγόνο προσλαμβάνει και μεταφέρει το σώμα στους μύες, συνήθως μειώνεται κατά περίπου 10% ανά δεκαετία μετά τη μέση ηλικία. Στη δική του περίπτωση, όμως, φαίνεται ότι αυξανόταν μετά τα μέσα της δεκαετίας των 60, όταν άρχισε να προπονείται, και είναι αντίστοιχη με εκείνη κάποιου κατά ένα τέταρτο της ηλικίας του.
Οι μύες του ήταν επίσης καλύτεροι από εκείνους των περισσότερων ηλικιωμένων, ή και νεότερων ανθρώπων ,στην απορρόφηση και αξιοποίηση του οξυγόνου, επιτρέποντάς του να τρέχει για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε γρήγορο και σταθερό ρυθμό. Στον υπερμαραθώνιο του ρεκόρ του, είχε μέσο ρυθμό 9 λεπτά και 14 δευτερόλεπτα ανά μίλι. Παρήγαγε επίσης σημαντική ισχύ σε κάθε διασκελισμό.
Δεν είχε, ωστόσο, ιδιαίτερα υψηλό γαλακτικό κατώφλι ή εξαιρετική οικονομία τρεξίματος, παράγοντες που συμβάλλουν στην αντοχή και την ταχύτητα. Οι τιμές του ήταν καλές, παρόμοιες με εκείνες ανταγωνιστικών αθλητών στα 60 τους, αλλά όχι εντυπωσιακές, γεγονός που υποδηλώνει ότι έχει ακόμη περιθώρια βελτίωσης.
Πώς τρέφεται και πώς προπονείται
Ακόμη και ο ίδιος ο Λόπες Γκαρσία αιφνιδιάστηκε από τις επιδόσεις του. Όταν ξεκίνησε να προπονείται, είπε, «το μόνο που σκεφτόμουν ήταν να τρέχω λίγο για να διατηρώ την υγεία μου, ποτέ να φτάσω στο επίπεδο που βρίσκομαι σήμερα».
Πλέον, τρέχει περίπου 40 μίλια την εβδομάδα όταν δεν προετοιμάζεται για αγώνα και σχεδόν τα διπλάσια κατά την περίοδο προετοιμασίας. Οι περισσότερες προπονήσεις του - με επίβλεψη επαγγελματία προπονητή - είναι μεγάλες και μέτριας έντασης. Όμως μερικές φορές την εβδομάδα κάνει διαλειμματικές προπονήσεις, με σπριντ κοντά ή και πάνω από τον ρυθμό αγώνα για μικρά διαστήματα, επιβράδυνση και μετά ξανά σπριντ.
Κάνει επίσης προπόνηση με βάρη μερικές φορές την εβδομάδα, κυρίως στο σπίτι, βασισμένη κυρίως σε ασκήσεις με το βάρος του σώματος, και ακολουθεί μια «εντελώς φυσιολογική» μεσογειακή διατροφή, όπως λέει.
«Δεν είναι ποτέ αργά»
Το μεγάλο ερώτημα σχετικά με την επιτυχημένη γήρανση του Λόπες Γκαρσία, ή οποιουδήποτε ηλικιωμένου αθλητή, είναι αν οι υπόλοιποι μπορούμε να την αναπαράγουμε. Ή μήπως είναι μοναδικός, προικισμένος με έναν ιδανικό συνδυασμό γονιδίων και εμπειριών που δεν είναι διαθέσιμος στους περισσότερους;
Ο Αλκάθαρ πιστεύει ότι ισχύουν και τα δύο. Ο Λόπες Γκαρσία στάθηκε τυχερός που έφτασε στα 66 χωρίς σοβαρές ασθένειες ή αναπηρίες, παρά την καθιστική ζωή, κάτι που πιθανότατα οφείλεται εν μέρει στα γονίδιά του, αλλά και στον τρόπο ζωής του.
Ωστόσο, ο Αλκάθαρ και οι συνάδελφοί του θεωρούν επίσης ότι η επιτυχημένη γήρανση του Λόπες Γκαρσία δεν είναι απλώς πηγή έμπνευσης, αλλά εφικτός στόχος για τους περισσότερους από εμάς. «Όχι και τόσο παλιά, δεν θεωρούνταν πραγματικά δυνατό ή θετικό για τους ηλικιωμένους να γυμνάζονται πολύ», είπε. Ο Λόπες Γκαρσία δείχνει το αντίθετο. «Δεν είναι μόνο δυνατό. Πρέπει να συνιστάται».
Ξεκινήστε αργά, αν είστε μεγαλύτεροι και νέοι στην άσκηση, συμβούλεψε ο Λόπες Γκαρσία, όπως έκανε κι εκείνος. «Αρχίστε με γρήγορο περπάτημα και μετά ίσως τρέξιμο, που είναι πολύ ωφέλιμο».
«Δεν είναι ποτέ αργά», είπε ο Πορτσέλι. Εκείνος και οι άλλοι επιστήμονες συνεχίζουν να μελετούν τον Λόπες Γκαρσία και άλλους ηλικιωμένους αθλητές, καθώς και πιο καθιστικούς ηλικιωμένους, για να κατανοήσουν τις μοριακές και λειτουργικές διαφορές μεταξύ τους. Αναμένουν να δημοσιεύσουν περισσότερες μελέτες σύντομα.
Στο μεταξύ, το παράδειγμα του Λόπες Γκαρσία είναι ήδη οδηγός για τους ερευνητές. «Είμαι 35», είπε ο Αλκάθαρ. «Σκέφτομαι πώς να γεράσω καλά. Αφού τον είδα, φυσικά και γυμνάζομαι».
Όσο για τον ίδιο τον Λόπες Γκαρσία, δεν σκοπεύει να επιβραδύνει. «Όταν σκέφτομαι τον αριθμό 80», είπε, «θυμάμαι τους παππούδες μου. Σε αυτή την ηλικία, ήταν σαν μικρά γεροντάκια. Σήμερα, εγώ δεν αισθάνομαι γέρος».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
