Οι ανησυχίες για αναζωπύρωση του πληθωρισμού μειώνουν τις ελπίδες για μειώσεις επιτοκίων στις μεγάλες οικονομίες φέτος, καθώς αρκετές από τις ισχυρότερες κεντρικές τράπεζες του κόσμου ετοιμάζονται να διατυπώσουν τις πρώτες επίσημες εκτιμήσεις τους σχετικά με τις απειλές που δημιουργεί η κρίση στη Μέση Ανατολή.
Αφού σχεδόν κατάφεραν να αντιμετωπίσουν την άνοδο του πληθωρισμού που ακολούθησε την πανδημία Covid-19, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed)https://www.skai.gr/tags/fed, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ), η Τράπεζα της Αγγλίας, η Τράπεζα του Καναδά και άλλες κεντρικές τράπεζες, θα συνεδριάσουν αυτή την εβδομάδα υπό τη σκιά ενός νέου παγκόσμιου σοκ, σημειώνουν οι Financial Times.
Οι οικονομικές συνθήκες σήμερα είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες που οδήγησαν τον πληθωρισμό σε διψήφια επίπεδα σε πολλές περιοχές από το 2021 και μετά, μετά την πανδημία και την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Οι αγορές εργασίας είναι γενικά πιο αδύναμες και η νομισματική πολιτική πιο αυστηρή, ενώ τα ποσοστά πληθωρισμού μειώνονται εδώ και τρία χρόνια.
Ωστόσο, οικονομολόγοι του ιδιωτικού τομέα αρχίζουν να αυξάνουν ξανά τις προβλέψεις τους για τον πληθωρισμό, ενώ μειώνουν τις εκτιμήσεις για την ανάπτυξη, καθώς αξιολογούν τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης ανόδου στις τιμές των εμπορευμάτων που θα μπορούσε να αυξήσει τις προσδοκίες των καταναλωτών για τον πληθωρισμό και να απειλήσει τους στόχους των κεντρικών τραπεζών.
«Οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες δεν μπορούν να εμφανίζονται χαλαρές απέναντι σε αυτό, με βάση την πρόσφατη εμπειρία», δήλωσε ο Γενς Λάρσεν, πρώην αξιωματούχος της Τράπεζας της Αγγλίας που σήμερα εργάζεται στην Eurasia Group.
«Θα μπορούσαμε να οδεύουμε προς πιο μακροχρόνιες διαταραχές και σημαντικά σοκ στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, με αντίστοιχους κινδύνους για τον πληθωρισμό.»
Δημοσκόπηση της Consensus Economics την Πέμπτη έδειξε ότι οι αναλυτές αύξησαν τις προβλέψεις τους για τον πληθωρισμό του 2026 για τις περισσότερες χώρες της G7 και της δυτικής Ευρώπης τον Μάρτιο, σε σύγκριση με τις εκτιμήσεις του Φεβρουαρίου.
Οι οικονομολόγοι αναμένουν πλέον ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στο 2,1% φέτος, λίγο πάνω από τον στόχο του 2% της ΕΚΤ.
Ο πληθωρισμός στο Ηνωμένο Βασίλειο προβλέπεται τώρα στο 2,6% για το 2026, έναντι προηγούμενης εκτίμησης 2,5%, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση. Στις ΗΠΑ η αύξηση των τιμών αναμένεται να φτάσει το 2,7%, αυξημένη κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με την πρόβλεψη των οικονομολόγων τον Φεβρουάριο.
«Όσο περισσότερο διαρκεί αυτή η κατάσταση, με τις τιμές του πετρελαίου να ανεβαίνουν, τόσο πιο νευρικοί θα γίνονται οι κεντρικοί τραπεζίτες», δήλωσε ο Μόρι Όμπστφελντ, πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ και σήμερα καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ.
Η Fed, η ΕΚΤ, η Τράπεζα της Αγγλίας και η Τράπεζα του Καναδά συγκαταλέγονται στα ιδρύματα που αναμένεται να διατηρήσουν αμετάβλητη τη νομισματική πολιτική τους αυτή την εβδομάδα. Ωστόσο, το πετρέλαιο κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι, η εκτίναξη των τιμών του φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία και πιθανές ελλείψεις λιπασμάτων έχουν οδηγήσει σε σημαντική αναθεώρηση των προσδοκιών της αγοράς για τα επιτόκια αργότερα μέσα στο έτος.
Οι επενδυτές πλέον τιμολογούν τουλάχιστον μία αύξηση επιτοκίων από την ΕΚΤ από το 2% πριν από το τέλος του έτους, ενώ δίνουν πιθανότητες και στο ενδεχόμενο η επόμενη κίνηση της Τράπεζας της Αγγλίας να είναι επίσης αύξηση. Αντίθετα, λίγο πριν από τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν, οι επενδυτές ανέμεναν δύο μειώσεις επιτοκίων από την Τράπεζα της Αγγλίας φέτος από το 3,75%, ενώ η ΕΚΤ θα παρέμενε σταθερή.
Παρότι οι τιμές της βενζίνης έχουν εκτιναχθεί, οι ΗΠΑ είναι λιγότερο εκτεθειμένες σε υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου από ό,τι η Ευρώπη, επειδή είναι καθαρός εξαγωγέας ενέργειας. Ωστόσο, οι αγορές έχουν αναθεωρήσει σημαντικά και τα στοιχήματα για το πότε θα γίνει η επόμενη μείωση επιτοκίων από τη Fed.
Στοιχεία της CME Group δείχνουν ότι το 47% των traders επιτοκίων θεωρεί πως δεν θα υπάρξει καμία μείωση στο κόστος δανεισμού στις ΗΠΑ έως το τέλος του έτους, έναντι μόλις 5% πριν από έναν μήνα.
Μεταξύ των άλλων κεντρικών τραπεζών που συνεδριάζουν αυτή την εβδομάδα είναι εκείνες της Ιαπωνίας, της Αυστραλίας, της Σουηδίας και της Ελβετίας.
Το σημερινό σοκ στις τιμές της ενέργειας μπορεί να φαίνεται παρόμοιο με εκείνο πριν από τέσσερα χρόνια μετά την πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όμως ο οικονομολόγος της BNP Paribas Πολ Χόλινγκσγουορθ επισημαίνει ορισμένες «θεμελιώδεις διαφορές» που ίσως σημαίνουν ότι μια γενικευμένη πληθωριστική έκρηξη είναι λιγότερο πιθανή αυτή τη φορά.
Πριν από τέσσερα χρόνια, ο πληθωρισμός ήδη αυξανόταν πριν η Ρωσία αρχίσει να μειώνει τις προμήθειες φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Αυτό συνέβη μετά την επανεκκίνηση των οικονομιών μετά τα lockdown της Covid-19, όταν τα νοικοκυριά είχαν αποταμιεύσει σημαντικά ποσά και οι αλυσίδες εφοδιασμού παρέμεναν διαταραγμένες.
Το 2022 η νομισματική πολιτική ήταν επίσης ακόμη επεκτατική, καθώς τα επιτόκια ήταν πολύ χαμηλά — ή στην περίπτωση της Ευρωζώνης ακόμη και αρνητικά. Σήμερα η πολιτική είναι ουδέτερη ή περιοριστική στις μεγάλες οικονομίες. Τα δημοσιονομικά ελλείμματα έχουν επίσης μειωθεί σημαντικά μετά την πανδημία, αν και οι ΗΠΑ εξακολουθούν να εμφανίζουν ελλείμματα πολύ υψηλότερα από τον μέσο όρο των ανεπτυγμένων οικονομιών.
Οι αγορές εργασίας τότε αντιμετώπιζαν ακόμη τη συσσωρευμένη ζήτηση μετά την πανδημία. Οι εταιρείες προσέφεραν γενναιόδωρες αυξήσεις μισθών στους υπάρχοντες εργαζομένους για να αντισταθμίσουν το αυξημένο κόστος ζωής και ελκυστικούς αρχικούς μισθούς για νέες προσλήψεις, τροφοδοτώντας έναν ανοδικό σπιράλ μισθών και τιμών.
Σήμερα οι αγορές εργασίας είναι πιο χαλαρές, μειώνοντας τον κίνδυνο οι υψηλότερες τιμές να μεταφραστούν σε ταχύτερη αύξηση μισθών. Ο αριθμός των κενών θέσεων εργασίας έχει σχεδόν υποδιπλασιαστεί από τα επίπεδα του 2022 τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στις ΗΠΑ. Παρότι η ανεργία στην Ευρωζώνη παραμένει χαμηλή, το ποσοστό κενών θέσεων εργασίας μειώθηκε από 3,3% το δεύτερο τρίμηνο του 2022 σε 2,2% το τέταρτο τρίμηνο του περασμένου έτους.
«Αυτό το σοκ πληθωρισμού θα μοιάζει αρκετά διαφορετικό από το προηγούμενο, ακόμη κι αν υπάρχουν αξιοσημείωτες ομοιότητες στο μέγεθος της αύξησης των τιμών της ενέργειας μέχρι τώρα», δήλωσε ο οικονομολόγος της ING Τζέιμς Σμιθ.
«Τότε οι εργαζόμενοι είχαν τη δύναμη να αλλάζουν δουλειά και να κυνηγούν υψηλότερους μισθούς για να προστατεύσουν το διαθέσιμο εισόδημά τους. Αυτό δεν ισχύει σήμερα.»
Παρόλα αυτά, το μέγεθος της τελευταίας ενεργειακής κρίσης ενέχει σοβαρούς κινδύνους εάν αποδειχθεί παρατεταμένη.
Αν τα Στενά του Ορμούζ — μια ζωτικής σημασίας θαλάσσια αρτηρία για την παγκόσμια οικονομία — παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, «το σοκ που θα προκύψει θα μπορούσε να ξεπεράσει κατά πολύ εκείνο που προκλήθηκε από την απώλεια των ρωσικών ενεργειακών προμηθειών», δήλωσε ο Νιλ Σίρινγκ της Capital Economics. «Το βασικό ζήτημα είναι η διάρκεια της σύγκρουσης.»
Αυτό που κάνει την κατάσταση ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής αντιμετωπίζουν ήδη αυξημένες προσδοκίες πληθωρισμού, καθώς οι καταναλωτές εξακολουθούν να επηρεάζονται από την άνοδο των τιμών τα τελευταία πέντε χρόνια.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο και την ΕΕ, οι τιμές καταναλωτή είναι περίπου 20% υψηλότερες από ό,τι στα τέλη του 2021, πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Η αύξηση είναι ακόμη μεγαλύτερη για τα τρόφιμα και τα μη αλκοολούχα ποτά, τα οποία έχουν αυξηθεί πάνω από 30% στην ΕΕ και στο Ηνωμένο Βασίλειο και κατά 18% στις ΗΠΑ την ίδια περίοδο, σύμφωνα με υπολογισμούς των Financial Times με βάση δείκτες τιμών καταναλωτή του ΟΟΣΑ.
Ορισμένοι υπεύθυνοι πολιτικής εκτιμούν ότι οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό θα μπορούσαν να αυξηθούν γρήγορα ξανά εάν υπάρξει νέα άνοδος στις τιμές των εμπορευμάτων και των τροφίμων.
«Η ευαισθησία της ΕΚΤ σε σοκ προσφοράς μπορεί να είναι υψηλότερη τώρα σε σχέση με πριν από την πανδημία, λόγω της ευρωπαϊκής κρίσης φυσικού αερίου και των δευτερογενών επιπτώσεων που ακολούθησαν», δήλωσε η οικονομολόγος της Nomura Τζόζι Άντερσον.
Οι κεντρικές τράπεζες, που χαρακτήρισαν το προηγούμενο σοκ «παροδικό», δεν θα θελήσουν να επαναλάβουν το ίδιο λάθος. Η Τράπεζα της Αγγλίας, για παράδειγμα, θα είναι επιφυλακτική ως προς τη διατήρηση της υπάρχουσας καθοδήγησης ότι το βασικό της επιτόκιο είναι πιθανό να μειωθεί περαιτέρω.
Τις επόμενες ημέρες θα υπάρξει «πολλή γλώσσα περί επαγρύπνησης» από τους κεντρικούς τραπεζίτες, ακόμη κι αν δεν υπάρξει άμεση αλλαγή πολιτικής λόγω των πληθωριστικών ανησυχιών, προβλέπει ο Όμπστφελντ.
«Το μάθημα του 2022 είναι να προσέχουμε τη λέξη “προσωρινό”», πρόσθεσε. «Έκαναν αυτό το λάθος το 2022 και δεν θα το κάνουν ξανά το 2026.»
Διαβάστε εδώ περισσότερα για την κρίση στη Μέση Ανατολή
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
