- Οι καρχαρίες πωλούνται ανεξέλεγκτα κατά μήκος των ακτών της Λιβύης, με περιορισμένη τήρηση του νόμου και αυξανόμενη οικονομική πίεση στους αλιείς, οδηγώντας ευάλωτα είδη προς εξαφάνιση.
- Στην Τρίπολη, πωλούνται καρχαρίες κατά την αναπαραγωγική τους περίοδο, με τις κοιλιές τους γεμάτες αυγά, ενώ δεν υπάρχει επιτήρηση ούτε στη θάλασσα ούτε στα σημεία πώλησης.
- Το είδος kalb al-bahr έχει αργό αναπαραγωγικό κύκλο και είναι ιδιαίτερα ευάλωτο λόγω της παρατεταμένης αλιευτικής πίεσης, παρά το γεγονός ότι οι ψαράδες γνωρίζουν την κατάστασή του αλλά το πωλούν για οικονομικούς λόγους.
Σε μια ψαραγορά στην πρωτεύουσα της Λιβύης, την Τρίπολη, οι πωλητές φωνάζουν για να προσελκύσουν πελάτες σε πάγκους γεμάτους με δημοφιλή κατεψυγμένα θαλασσινά, όπως χταπόδια, καλαμάρια και γαρίδες. Αλλά αυτά δεν είναι τα μόνα που εκτίθενται. Μερικοί δίσκοι περιέχουν καρχαρίες με τις κοιλιές τους ακόμη φουσκωμένες από αυγά. Οι αποκαλούμενοι «kalb al-bahr« έχουν αλιευθεί στη μέση της αναπαραγωγικής περιόδου. Ένας ψαράς, ο οποίος ζητά να παραμείνει ανώνυμος για λόγους ασφαλείας, λέει ότι δεν υπάρχει επιτήρηση στη θάλασσα ή στα σημεία πώλησης στη Λιβύη. Και επειδή το «kalb al-bahr» μπορεί να πωληθεί σχετικά φθηνά, καθιστώντας το δημοφιλές στους ντόπιους καταναλωτές, οι ψαράδες που προσπαθούν να επιβιώσουν από τη χειρότερη οικονομική κρίση της χώρας στη σύγχρονη ιστορία αγνοούν τους περιορισμούς στην αλιεία κατά τις αναπαραγωγικές περιόδους.
«Τα πιάνουμε, παρόλο που γνωρίζουμε ότι κουβαλούν αυγά», λέει. «Τα πουλάμε στην αγορά επειδή φέρνουν χρήματα». Το είδος αυτό έχει έναν αργό αναπαραγωγικό κύκλο, με τα θηλυκά να παράγουν μόνο ένα έως έξι μικρά ανά εγκυμοσύνη, επομένως είναι ιδιαίτερα ευάλωτο στην παρατεταμένη αλιευτική πίεση.
Συμμετοχή της κοινότητας
Αυτό δεν είναι το μόνο είδος που κινδυνεύει στη Μεσόγειο. Μια μελέτη του 2021 διαπίστωσε ότι οι πληθυσμοί των ωκεάνιων καρχαριών και σαλαχιών έχουν μειωθεί κατά 71% από το 1970. Περίπου το 38% των ειδών καρχαριών και σαλαχιών απειλείται με εξαφάνιση. Με τα ύδατα της Λιβύης να θεωρούνται από τα πιο σημαντικά ενδιαιτήματα καρχαριών στην περιοχή, όταν η θαλάσσια βιολόγος Σάρα αλ-Μαμπρούκ είδε εικόνες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με ψαράδες που τραβούσαν ψάρια, συμπεριλαμβανομένων απειλούμενων ειδών, από τα ύδατα της Λιβύης, αποφάσισε να αναλάβει δράση.
Χρησιμοποιώντας η ίδια τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επικοινώνησε με ψαράδες και τους ζήτησε να μοιραστούν φωτογραφίες και πληροφορίες για το είδος, όταν το συναντούσαν στα δίχτυα τους. «Έχουμε πετύχει πολλά μόνο μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης», δήλωσε στην DW. Σταδιακά, οι αναρτήσεις της εξελίχθηκαν σε μια εκστρατεία ευαισθητοποίησης και το όνομά της συνδέθηκε με τη διατήρηση των καρχαριών. Χρησιμοποιεί επίσης τοπικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς και συναντά απευθείας ψαράδες για να εξηγήσει την κατάσταση των καρχαριών στα ύδατα της Λιβύης και γιατί χρειάζονται επείγουσα προστασία. «Η στιγμή που συνειδητοποίησα ότι οι προσπάθειές μου είχαν αποτέλεσμα ήταν όταν ένας ψαράς επικοινώνησε μαζί μου για να μου πει ότι είχε βρει έναν μικρό έγκυο καρχαρία και τον επέστρεψε στη θάλασσα», δήλωσε στην DW, προσθέτοντας ότι είναι βέβαιη ότι μπορεί να προστατεύσει «τους απειλούμενους καρχαρίες στα νερά μας».
Έλλειψη δεδομένων
Ωστόσο, είναι λιγότερο αισιόδοξη για το μέλλον των καρχαριών που έχουν ταξινομηθεί στον Κόκκινο Κατάλογο των απειλούμενων ειδών ως «ελλιπείς σε δεδομένα», που σημαίνει ότι δεν υπάρχουν αρκετές πληροφορίες για την αξιολόγηση του κινδύνου τους. «Εάν η κατάσταση συνεχιστεί αμετάβλητη, είναι πιθανόν να μειωθεί περαιτέρω ο αριθμός τους την επόμενη δεκαετία», δήλωσε. Ανησυχεί για την ταξινόμηση του «kalb al-bahr» και λέει ότι άλλα είδη που αρχικά αναφέρονταν σε αυτήν την κατηγορία χαρακτηρίστηκαν ως «απειλούμενα» μόλις έγιναν διαθέσιμα πιο ακριβή δεδομένα. Είναι «ένα σενάριο που δεν θέλουμε να ανακαλύψουμε πολύ αργά», είπε. Ειδικά επειδή οι καρχαρίες παίζουν κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Η μείωσή τους μπορεί να προκαλέσει ανισορροπίες στην τροφική αλυσίδα, οι οποίες μπορεί τελικά να επηρεάσουν εμπορικά σημαντικά ψάρια, όπως οι σαρδέλες και οι κέφαλοι, από τα οποία εξαρτώνται πολλές παράκτιες κοινότητες.
Προστασία στα χαρτιά
Η Εταιρεία Θαλάσσιας Βιολογίας, μια λιβυκή μη κυβερνητική οργάνωση, έχει καταγράψει 30 είδη καρχαριών στα λιβυκά ύδατα, σημειώνοντας ότι πολλά αλιεύονται τακτικά και εκτίθενται προς πώληση στις αγορές. Παρόλο που η Λιβύη έχει έναν νόμο για την αλιεία που χρονολογείται από το 1989 και παρέχει στις αρχές την εξουσία να ρυθμίζουν τις εποχές και τα αλιευτικά εργαλεία, αυτός δεν εφαρμόζεται αυστηρά – και είναι σχεδόν αδύνατον να εφαρμοστεί στην ανοιχτή θάλασσα χωρίς τη συμμόρφωση του αλιευτικού στόλου. Επίσης, δεν περιλαμβάνει κατάλογο απαγορευμένων ειδών. Ο περιφερειακός συντονισμός όσον αφορά την παρακολούθηση των κοινών υδάτων, την ανταλλαγή δεδομένων και την επιβολή μέτρων διατήρησης είναι επίσης περιορισμένος.
Άφθονα αλιεύματα καρχαριών
Παρόλο που οι σύγχρονες τεχνικές αλιείας δεν κάνουν πάντα διάκριση μεταξύ των ειδών, καθιστώντας εύκολη την τυχαία σύλληψη καρχαριών που μπορεί να επιστραφούν στη θάλασσα ή να βγουν στην ακτή για πώληση, ο Αμπντουλάχ Αλ-Φιτούρι λέει ότι υπάρχουν σημάδια αυξανόμενης ευαισθητοποίησης. «Πρέπει να προστατεύσουμε τη θάλασσα», δήλωσε στην DW ο ψαράς από το Τομπρούκ, κοντά στα αιγυπτιακά σύνορα. «Εάν οι καρχαρίες βρίσκονται σε κίνδυνο, κινδυνεύουν και τα μέσα διαβίωσής μας». Πιστεύει ότι ομάδες όπως ο Οργανισμός Life για τη Θαλάσσια Διατήρηση, τον οποίο συνίδρυσε με άλλους ψαράδες το 2021, μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση των απειλούμενων ειδών. «Οι ψαράδες σήμερα κατανοούν τη σημασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας», είπε, προσθέτοντας ότι μαθαίνουν συνεχώς νέα πράγματα για το θέμα, ακόμα και όταν η πρόσφατη ιστορία της Λιβύης έχει σημαδευτεί από αναταραχές.
Τα τελευταία 15 χρόνια, η χώρα έχει βιώσει επανάσταση και ραγδαίους μετασχηματισμούς, ενώ η οικονομία της παρέμεινε επιβαρυμένη από διαδοχικές κρίσεις. Εν μέσω οικονομικής και πολιτικής αστάθειας, η προστασία της θαλάσσιας κληρονομιάς της Λιβύης μπορεί να φαίνεται σαν ένα ζήτημα με περιορισμένες άμεσες συνέπειες. Ωστόσο, η παρέμβαση για την προστασία αυτού του οικοσυστήματος σε αυτό το στάδιο θα μπορούσε να θέσει τα θεμέλια για τη βιωσιμότητά του για πολλά χρόνια.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
