Δύο πίνακες του Ρενουάρ που κλάπηκαν από ένα μικρό μουσείο στη Γαλλία εξακολουθούν να αγνοούνται. Αν, όμως, οι δράστες ελπίζουν ότι θα αποκομίσουν εκατομμύρια από την κλοπή, μάλλον θα απογοητευτούν. Η πώληση ενός τόσο γνωστού κλεμμένου έργου τέχνης είναι σχεδόν αδύνατη.
Ένα έργο που έχει δηλωθεί ως κλεμμένο δεν μπορεί εύκολα να εμφανιστεί σε δημοπρασία, ή να διακινηθεί μέσω της νόμιμης αγοράς χωρίς να προκαλέσει υποψίες. Ακόμη και στη μαύρη αγορά, η αξία του καταρρέει. Σε αντίθεση με κοσμήματα ή πολύτιμα αντικείμενα, ένας πίνακας δεν μπορεί να τεμαχιστεί και να πουληθεί σε μέρη χωρίς να χάσει ουσιαστικά ολόκληρη την αξία του.
Οι ειδικοί στην εγκληματικότητα γύρω από την τέχνη εξηγούν ότι οι περισσότεροι πιθανοί αγοραστές, δεν θέλουν να αναλάβουν ένα τόσο μεγάλο ρίσκο. Η πραγματικότητα, δηλαδή, απέχει πολύ από όσα παρουσιάζουν οι ταινίες.
«Ο κόσμος φαντάζεται πάντα κάποιον τύπου “Dr. No” από τις ταινίες του Τζέιμς Μποντ», λέει ο Άρθουρ Μπραντ, Ολλανδός ιδιωτικός ερευνητής που ασχολείται με κλοπές έργων τέχνης. «Αυτό όμως είναι Χόλιγουντ. Στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν τέτοιοι συλλέκτες».
Ο Μπραντ, ο οποίος ερευνά υποθέσεις κλοπής έργων τέχνης εδώ και περίπου 20 χρόνια, εξηγεί ότι ιδιαίτερα τα διάσημα έργα συχνά καταλήγουν να μην τα αγγίζει κανείς. Έτσι, ένας πίνακας που κανονικά αξίζει εκατομμύρια μπορεί, μόλις κλαπεί από ένα μουσείο, να γίνει πρακτικά «άχρηστος», ή να αξίζει μόνο ένα μικρό μέρος της αρχικής του τιμής.
Η κλοπή από το Μουσείο Ρενουάρ στο Κανιέ-σιρ-Μερ, την τελευταία κατοικία του ζωγράφου στη Γαλλική Ριβιέρα, αποτελεί το πιο πρόσφατο περιστατικό μιας σειράς εντυπωσιακών κλοπών έργων τέχνης από μουσεία σε όλο τον κόσμο. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τέτοια περιστατικά μπορεί να αυξηθούν.
Πού μπορεί να καταλήξουν οι πίνακες
Ο δήμαρχος του Κανιέ-σιρ-Μερ, Μπράιαν Μασόν, δήλωσε ότι μια ομάδα καλά οργανωμένων διαρρηκτών έκλεψε συνολικά τέσσερις πίνακες του Ρενουάρ. Κατά τη διαφυγή τους, όμως, εγκατέλειψαν δύο από αυτούς στον κήπο του μουσείου. Πρόκειται για τα έργα «Πορτρέτο της κυρίας Πισόν» και «Η Κοκό διαβάζει».
Οι άλλοι δύο πίνακες - «Πορτρέτο της κυρίας Κολονά Ρομάνο» και «Νεαρή γυναίκα στο πηγάδι» - εξακολουθούν να αγνοούνται, ενώ η αστυνομία αναζητά τους δράστες.
Ο δήμαρχος εκτίμησε τη συνολική αξία των κλεμμένων έργων σε περίπου 9 εκατομμύρια ευρώ. Ωστόσο, οι πιθανότητες να αποκομίσουν οι κλέφτες σημαντικό κέρδος είναι εξαιρετικά μικρές, σύμφωνα με την καθηγήτρια εγκληματικότητας στην τέχνη, Έριν Τόμσον. Όπως επισημαίνει, σε πολλές παρόμοιες υποθέσεις αποδεικνύεται τελικά ότι οι δράστες είναι άνθρωποι που ξέρουν να κλέβουν, αλλά δεν έχουν υπολογίσει τις συνέπειες των πράξεών τους.
Κάποιοι εγκληματίες μπορεί να επιχειρήσουν να χρησιμοποιήσουν τα κλεμμένα έργα για να ζητήσουν λύτρα ή να εξασφαλίσουν κάποιο άλλο αντάλλαγμα. Ωστόσο, αυτό δεν είναι εύκολο. Πολλά μουσεία, ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, δεν ασφαλίζουν τα έργα τους επειδή το κόστος είναι πολύ υψηλό. Και ακόμη κι όπου υπάρχει ασφάλιση, μια διαπραγμάτευση με την ασφαλιστική εταιρεία θα μπορούσε εύκολα να οδηγήσει στην αποκάλυψη των δραστών.
Έτσι, αν τα έργα δεν επιστραφούν ή δεν εντοπιστούν από τις αρχές, μπορεί να παραμείνουν κρυμμένα για χρόνια. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, οι κλέφτες μπορεί τελικά να τα καταστρέψουν προκειμένου να εξαφανίσουν τα στοιχεία που θα μπορούσαν να τους ενοχοποιήσουν.
Ο Μπραντ αναφέρει ότι έχει συναντήσει περιπτώσεις όπου κλεμμένα έργα κυκλοφορούν στον υπόκοσμο και χρησιμοποιούνται ως μορφή πληρωμής, ακόμη και για την αγορά ναρκωτικών. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθούν ως «διαπραγματευτικό χαρτί»: ένας εγκληματίας που συλλαμβάνεται για άλλη υπόθεση μπορεί να προσφέρει πληροφορίες για την επιστροφή ενός κλεμμένου πίνακα με αντάλλαγμα ευνοϊκότερη μεταχείριση από τις αρχές.
Οι πίνακες είναι δυσκολότερο να κρυφτούν και να πουληθούν από τα κοσμήματα
Τα έργα ζωγραφικής είναι πολύ πιο δύσκολο να αξιοποιηθούν οικονομικά από άλλα πολύτιμα αντικείμενα ενός μουσείου, όπως τα κοσμήματα.
Τα κοσμήματα μπορούν, για παράδειγμα, να λιώσουν ή να διαλυθούν και τα επιμέρους υλικά τους να χρησιμοποιηθούν σε νέα αντικείμενα. Έτσι, ένα κλεμμένο κόσμημα μπορεί να μετατραπεί σε κάτι εντελώς διαφορετικό και να πουληθεί χωρίς να είναι τόσο εύκολο να αναγνωριστεί.
Φυσικά, με αυτόν τον τρόπο χάνει την ιστορική και πολιτιστική του αξία και πιθανότατα πωλείται για πολύ λιγότερα χρήματα. Επιπλέον, ακόμη και οι πολύτιμοι λίθοι μπορεί να αναγνωριστούν από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.
Οι πίνακες, αντίθετα, δεν προσφέρουν αυτή τη δυνατότητα. Δεν μπορείς απλώς να αφαιρέσεις ένα κομμάτι τους και να το πουλήσεις. Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Τζέιμς Ράτκλιφ από το Art Loss Register, πρόκειται ουσιαστικά για έναν καμβά με παλιές μπογιές πάνω του: δεν μπορείς να τον αλλάξεις ουσιαστικά ούτε να τον μεταπωλήσεις ως κάτι διαφορετικό. Η αξία του βρίσκεται ακριβώς στην ταυτότητά του.
Οι κλοπές έργων τέχνης αυξάνονται
Παρά τις δυσκολίες, αυτό δεν σημαίνει ότι οι κλοπές διάσημων έργων τέχνης έχουν σταματήσει. Μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, για παράδειγμα, είχαν κλαπεί από την Ιταλία έργα των Ρενουάρ, Σεζάν και Ματίς, συνολικής αξίας εκατομμυρίων ευρώ. Τα έργα ανακτήθηκαν αργότερα.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα μικρότερα μουσεία. Συχνά δεν διαθέτουν τα χρήματα για σύγχρονα συστήματα ασφαλείας, ενώ μπορεί να στεγάζονται σε ιστορικά κτίρια όπου η εγκατάσταση καμερών, συναγερμών ή άλλων μέτρων προστασίας είναι πιο δύσκολη.
Παράλληλα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι, όσο αυτές οι αδυναμίες παραμένουν, ο κίνδυνος νέων κλοπών αυξάνεται.
«Πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο προστατεύουμε τα μικρά μουσεία και τις ιστορικές κατοικίες», υπογραμμίζει ο Κρίστοφερ Μαρινέλο, ειδικός στην ανάκτηση έργων τέχνης. «Διαφορετικά, κινδυνεύουμε να χάσουμε οριστικά μέρος της πολιτιστικής μας κληρονομιάς».
Το μήνυμα των ειδικών είναι σαφές: τα έργα τέχνης δεν είναι απλώς πολύτιμα αντικείμενα. Η αξία τους εξαρτάται και από τη νόμιμη και αναγνωρίσιμη ταυτότητά τους. Γι’ αυτό, όσο πιο διάσημος είναι ένας κλεμμένος πίνακας, τόσο δυσκολότερο είναι για τον κλέφτη να τον πουλήσει.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
