Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) υπέστη μία από τις βαρύτερες ήττες της πολιτικής σταδιοδρομίας του στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ που διεξήχθησαν εχθές, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί έχασαν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας, σε μια εκλογική αναμέτρηση που όπως αποτυπώνουν τα αποτελέσματα εξελίχθηκε σε δημοψήφισμα για την προεδρία του.
Το αποτέλεσμα αλλάζει τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσινγκτον, γεγονός που εγείρει πολλά ερωτήματα και για την Ευρώπη, όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το Euronews. Ποιες θα είναι οι συνέπειες για τη Γηραιά Ήπειρο, τις εμπορικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας, αλλά και τις διεθνείς αγορές.
Μέχρι στιγμής και ενώ εκκρεμεί η ανακοίνωση των εκλογικών αποτελεσμάτων σε δεκάδες περιφέρειες και δύο πολιτείες, οι Δημοκρατικοί έχουν εξασφαλίσει 54 έδρες στη Γερουσία, αποσπώντας 7 από τους Ρεπουμπλικανούς -μεταξύ άλλων στο Τέξας, το Οχάιο, το Κάνσας και το Μέιν- καθώς και 228 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων, 10 περισσότερες από τις 218 που απαιτούνται για την πλειοψηφία, έναντι 139 των Ρεπουμπλικανών.
Η ακρίβεια διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εκλογική συμπεριφορά των Αμερικανών. Σύμφωνα με έρευνα που πραγματοποιήθηκε την ημέρα των εκλογών, περίπου δύο στους τρεις ψηφοφόρους δήλωσαν ότι οι δασμοί του Τραμπ έχουν πλήξει την αμερικανική οικονομία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ωστόσο, παρότι δήλωσε ότι θα αποδεχθεί τα αποτελέσματα και τη νίκη των Δημοκρατικών, πρόσθεσε ότι «δεν τη θεωρώ πλήγμα εναντίον μου».
Παράλληλα, κατέστησε σαφές ότι σκοπεύει να χρησιμοποιήσει το προεδρικό του βέτο για να μπλοκάρει τη νομοθετική ατζέντα των Δημοκρατικών, δημοσιεύοντας μια φωτογραφία με κόκκινο καπέλο και τη λέξη «VETO», αν και στους New York Times δήλωσε ότι είναι διατεθειμένος να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς.
Το ερώτημα πλέον είναι πόσο ουσιαστικά μπορεί να επηρεάσει ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών την πολιτική των ΗΠΑ απέναντι στην Ευρώπη και τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές.
Δασμοί: Γιατί η νίκη των Δημοκρατικών δεν εξαλείφει την απειλή για την Ευρώπη
Η αλλαγή των πολιτικών συσχετισμών στο Κογκρέσο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η Ευρώπη θα απαλλαγεί από την απειλή νέων αμερικανικών δασμών.
Ο βασικός λόγος είναι ότι η δυνατότητα του Τραμπ να επιβάλλει δασμούς δεν εξαρτάται πλέον από την έγκριση του Κογκρέσου.
Μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, τον Φεβρουάριο, να ακυρώσει τους έκτακτους δασμούς του, η κυβέρνηση μετέφερε τη νομική τους βάση στο άρθρο 301 της αμερικανικής εμπορικής νομοθεσίας.
Η συγκεκριμένη διάταξη επιτρέπει στον πρόεδρο να λαμβάνει μέτρα χωρίς να απαιτείται ψηφοφορία από το νομοθετικό σώμα των ΗΠΑ.
Οι Δημοκρατικοί μπορούν να πραγματοποιούν ακροάσεις στο Κογκρέσο και να καθυστερούν την έγκριση προσώπων που προτείνει ο Τραμπ για κυβερνητικές θέσεις, αλλά δεν μπορούν εύκολα να του αφαιρέσουν αυτή την εξουσία.
Ο Τζέιμς Σμιθ, οικονομολόγος της ολλανδικής τράπεζας ING με ειδίκευση στις ανεπτυγμένες αγορές, εκτιμά μάλιστα ότι ο διχασμός της πολιτικής εξουσίας στην Ουάσιγκτον θα μπορούσε να ωθήσει τον πρόεδρο να καταφύγει ακόμη περισσότερο σε τέτοια μέτρα.
«Όπως και η εξωτερική πολιτική, το εμπόριο είναι ένας ακόμη τομέας στον οποίο ο πρόεδρος μπορεί να ασκεί μονομερώς την εξουσία του, χωρίς το Κογκρέσο», ανέφερε ο Σμιθ σε σημείωμά του πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.
Ο Σμιθ δεν απέκλεισε μάλιστα την επιβολή νέων δασμών σε βάρος της Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σημαντικές επιπτώσεις στον πληθωρισμό των ΗΠΑ και στη νομισματική πολιτική της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed).
Ουκρανία: Οι Δημοκρατικοί μπορούν να εγκρίνουν βοήθεια, αλλά ο Τραμπ μπορεί να την μπλοκάρει
Η επικράτηση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο δημιουργεί ευνοϊκές προοπτικές για την αμερικανική βοήθεια προς την Ουκρανία, χωρίς ωστόσο να εγγυάται ότι τα κονδύλια που θα εγκρίνονται θα φτάνουν πράγματι στο Κίεβο.
Όταν αναλάβει καθήκοντα το νέο Κογκρέσο τον Ιανουάριο, οι Δημοκρατικοί θα αναλάβουν την προεδρία των επιτροπών της Γερουσίας και θα αποφασίζουν ποια από τα πρόσωπα που προτείνει ο Τραμπ για κυβερνητικές θέσεις θα λαμβάνουν το «πράσινο φως».
Πολλοί Δημοκρατικοί επιθυμούν επίσης να εγκρίνουν νέα χρηματοδότηση για την Ουκρανία.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο, όμως, δεν είναι η έγκριση των κονδυλίων, αλλά η εκταμίευσή τους και η διάθεσή τους.
Τα τελευταία δύο χρόνια, ο Λευκός Οίκος έχει ακυρώσει επί της ουσίας χρηματοδοτήσεις που είχαν ήδη εγκριθεί από το Κογκρέσο, παρακρατώντας τα χρήματα μέχρι τη λήξη του δημοσιονομικού έτους, οπότε και εκπνέει η δυνατότητα εκταμίευσής τους.
«Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα μπορούσε νομοθετικά να εγκρίνει χρηματοδότηση για την Ουκρανία ή αναπτυξιακή βοήθεια, αλλά ο πρόεδρος ενδέχεται να μη διαθέσει τα κονδύλια αυτά», ανέφερε τον περασμένο μήνα σε ανάλυσή της η Νεβάδα Τζόαν Λι, ερευνήτρια πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR).
Η συμβουλή της προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι να υπολογίζουν μόνο στα χρήματα που έχουν πράγματι εκταμιευθεί. «Οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να αντιμετωπίζουν τα δεσμευμένα κονδύλια ως ένδειξη πρόθεσης και όχι ως πραγματική δέσμευση», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.
Η πρώτη αντίδραση των ευρωπαϊκών αγορών
Παρά το αρχικό κλίμα νευρικότητας, τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια πέρασαν σε θετικό έδαφος μετά τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ.
Αυτήν την ώρα, ο πανευρωπαϊκός δείκτης Stoxx 600 έκλεισε την Τετάρτη με άνοδο 1,91% στις 658,02 μονάδες, ενώ ο δείκτης Euro Stoxx 50, με τα «βαριά χαρτιά» της Ευρωζώνης, κατέγραψε κέρδη 2,32% στις 6.287 μονάδες. Ο γερμανικός DAX ενισχύθηκε κατά 2,35%, ο γαλλικός CAC 40 κατά 1,96%, και ο βρετανικός FTSE 100 κατά 1,83%.
Οι τραπεζικές μετοχές προταγωνίστησαν στην άνοδο, καθώς οι επενδυτές στράφηκαν εκ νέου σε πιστωτικά ιδρύματα με επίκεντρο τις εγχώριες αγορές τους. Η μετοχή της Deutsche Bank τερμάτισε με κέρδη 6,88%, της Commerzbank στο +4,90%, της Intesa Sanpaolo στο +4,93%, της Satander στο +4,87%, ενώ η Société Générale κατέγραψε άνοδο 3,80%.
Σημαντικά κέρδη κατέγραψαν επίσης οι εταιρείες καθαρής ενέργειας, ένας κλάδος που είχε δεχθεί πιέσεις από τις πολιτικές του Τραμπ.
Αντίθετη ήταν η εικόνα στον αμυντικό κλάδο. Οι επενδυτές ανησυχούν ότι ένα Κογκρέσο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών θα μπορούσε να επιβραδύνει την αύξηση των αμερικανικών στρατιωτικών δαπανών που επιδιώκει ο Τραμπ. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει και τις ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες, πολλές από τις οποίες προμηθεύουν με εξοπλισμό τις αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις. Η μετοχή της BAE Systems υποχώρησε κατά 4,19%, της Saab κατά 2,39%, της Thales κατά 2,36% και της Hensoldt κατά 1,67%.
Μεταξύ των μεγαλύτερων κερδισμένων βρέθηκαν τα πολύτιμα μέταλλα. Η τιμή του χρυσού ενισχύεται κατά 2,7%, φτάνοντας τα 4.047 δολάρια ανά ουγγιά και ξεπερνώντας εκ νέου το όριο των 4.000 δολαρίων. Το ασήμι σημειώνει ακόμη μεγαλύτερη άνοδο, κατά 4%.
Στην αγορά συναλλάγματος, το ευρώ ενισχύεται κατά 0,5%, φτάνοντας τα 1,1247 δολάρια, καθώς το αμερικανικό νόμισμα υποχωρεί έναντι των υπόλοιπων σημαντικών νομισμάτων.
Ανοδικά κινούνται και οι τιμές των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, με αποτέλεσμα την υποχώρηση των αποδόσεών τους. Η απόδοση του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου μειώνεται κατά 3,7 μονάδες βάσης, στο 4,93%, ενώ η απόδοση του 2ετούς υποχωρεί στο 4,61% και του 30ετούς στο 5,30%.
Στα κρυπτονομίσματα, το Bitcoin ενισχύεται κατά 1,3%, φτάνοντας περίπου τα 78.300 δολάρια.
Απώλειες καταγράφει και το πετρέλαιο, με το Brent, παράδοσης τον επόμενο μήνα, να υποχωρεί κατά 2,35% στα 101,17 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate (WTI), παράδοσης τον επόμενο μήνα, να χάνει 2,59% στα 93,60 δολάρια το βαρέλι.
Γιατί η πολιτική παράλυση στην Ουάσιγκτον μπορεί να ευνοήσει τους επενδυτές
Ιστορικά, οι αγορές τείνουν να αντιμετωπίζουν θετικά τις περιόδους κατά τις οποίες ο Λευκός Οίκος και το Κογκρέσο ελέγχονται από αντίπαλα κόμματα.
Όταν η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία διαφωνούν, περιορίζονται οι πιθανότητες ψήφισης μεγάλων νομοθετικών παρεμβάσεων, γεγονός που μειώνει τις απρόβλεπτες εξελίξεις για τους επενδυτές.
Τα ιστορικά στοιχεία φαίνεται να ευνοούν και τους κατόχους ομολόγων.
Σύμφωνα με τον Λούκα Μπιντέλι, επικεφαλής επενδυτικής στρατηγικής της ελβετικής ιδιωτικής τράπεζας Lombard Odier, κατά το τρίμηνο που ακολουθεί προηγούμενες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, οι αποδόσεις των δεκαετών αμερικανικών κρατικών ομολόγων έχουν υποχωρήσει κατά μέσο όρο κατά περίπου 20 έως 25 μονάδες βάσης.
Ο Ντιέγκο Μπαρνουέβο, αναλυτής αγορών της εταιρείας πληρωμών Ebury, εκτιμά ότι ο πλήρης έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς θα μπορούσε να έχει ουδέτερη έως ελαφρώς θετική επίδραση στις δημοσιονομικές προοπτικές.
«Πιστεύουμε ότι μια ολοκληρωτική επικράτηση των Δημοκρατικών θα ήταν ουδέτερη έως ελαφρώς θετική για τις δημοσιονομικές προοπτικές. Το Κογκρέσο θα μπορούσε να περιορίσει την επεκτατική πολιτική ατζέντα του Τραμπ και, μαζί με αυτήν, το έλλειμμα», ανέφερε σε σχόλιά του μέσω ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.
Ωστόσο, ο Εντ Γιαρντένι, πρόεδρος της Yardeni Research, εμφανίζεται πιο επιφυλακτικός. «Η Wall Street παραδοσιακά υποδέχεται θετικά το πολιτικό αδιέξοδο, επειδή μειώνει την πιθανότητα το Κογκρέσο να εγκρίνει ακραίες νομοθετικές ρυθμίσεις. Αλλά αυτή τη φορά τα πράγματα μπορεί να είναι διαφορετικά», ανέφερε σε σημείωμά του τη Δευτέρα.
Το όριο του αμερικανικού χρέους ως νέα πηγή κινδύνου
Η βασική ανησυχία του Γιαρντένι αφορά το ανώτατο όριο του δημόσιου χρέους των ΗΠΑ, δηλαδή το νόμιμο όριο μέχρι το οποίο μπορεί να δανείζεται η αμερικανική κυβέρνηση.
Παρά τον πολιτικό διχασμό, ο Λευκός Οίκος και το Κογκρέσο θα πρέπει να συμφωνήσουν στην αύξηση αυτού του ορίου.
Μια παρατεταμένη αντιπαράθεση γύρω από το ζήτημα θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους δανεισμού, αντί για μείωσή του.
Ο Μπαρνουέβο εκτιμά ότι το όριο του χρέους θα αρχίσει να αποτελεί δεσμευτικό περιορισμό κάποια στιγμή μέσα στο 2027.
Τι σημαίνει το εκλογικό αποτέλεσμα για το ευρώ και το δολάριο
Οι αναλυτές της αγοράς συναλλάγματος εκτιμούν ότι τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών δύσκολα θα μεταβάλουν μακροπρόθεσμα την πορεία των νομισμάτων.
Για το δολάριο, οι αποφάσεις της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ εξακολουθούν να έχουν μεγαλύτερη σημασία από τους πολιτικούς συσχετισμούς στο Κογκρέσο.
«Το αμερικανικό νόμισμα συνεχίζει να επηρεάζεται κυρίως από τις εξελίξεις γύρω από τη Fed, οι οποίες δεν αναμένεται να δεχθούν άμεση και ευθεία επίδραση από το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών», ανέφεραν σε σημείωμά τους την Τρίτη ο Φραντσέσκο Πέζολε, αναλυτής συναλλάγματος της ING, και οι συνεργάτες του.
Την ίδια στιγμή, το ευρώ αντιμετωπίζει και τις δικές του προκλήσεις.
Οι τιμές της ενέργειας παραμένουν υψηλές, κυρίως εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν, ενώ η ING προβλέπει ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη θα διατηρηθεί κοντά στο 4%.
Παράλληλα, οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να διακρατούν γαλλικά κρατικά ομόλογα, γεγονός που προσθέτει ακόμη έναν παράγοντα πίεσης στις ευρωπαϊκές αγορές.
Η επόμενη ημέρα
Το νέο Κογκρέσο θα αναλάβει καθήκοντα τον Ιανουάριο.
Μέχρι τότε, ο Ντόναλντ Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό κόμμα θα εξακολουθήσουν να διαθέτουν την πλειοψηφία και στα δύο νομοθετικά σώματα.
Ακόμη όμως και μετά την ανάληψη των καθηκόντων του νέου Κογκρέσου, ο Αμερικανός πρόεδρος θα διατηρεί ένα ισχυρό πολιτικό εργαλείο: τη δυνατότητα άσκησης βέτο στη νομοθεσία που εγκρίνουν οι Δημοκρατικοί.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
