Δάση, ελαιώνες και καλλιεργήσιμες εκτάσεις γίνονται στάχτη στον νότιο Λίβανο, με πυροσβέστες, κατοίκους και περιβαλλοντικές οργανώσεις να καταγγέλλουν ότι πίσω από τις πυρκαγιές βρίσκεται ο στρατός τους Ισράηλ. Οι μαρτυρίες κάνουν λόγο για φωτοβολίδες, drones και εμπρηστικά πυρομαχικά που προκαλούν εστίες φωτιάς, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι ίδιες οι πυροσβεστικές δυνάμεις υποστηρίζουν ότι εμποδίστηκαν να πλησιάσουν.
Για τους κατοίκους, το διακύβευμα δεν είναι πλέον μόνο η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά το κατά πόσο θα απομείνει ένας τόπος στον οποίο θα μπορούν να επιστρέψουν.
Την Τρίτη, σύμφωνα με τον επικεφαλής της Πολιτικής Άμυνας στην περιοχή Ναμπατίγια, Χουσεΐν Φακίχ, ο ισραηλινός στρατός έριξε φωτοβολίδες σε δασώδη έκταση έξω από τη Χιάμ, στον νότιο Λίβανο, προκαλώντας πυρκαγιές. Όταν οι πυροσβέστες επιχείρησαν να πλησιάσουν για να σβήσουν τις φλόγες, ένα drone πραγματοποίησε πλήγμα σε κοντινή απόσταση, αναγκάζοντάς τους να αποχωρήσουν.
«Οι περισσότερες αποστολές μας πλέον σχετίζονται με πυρκαγιές. Έχουν καεί τεράστιες δασικές εκτάσεις. Δεν έχω τα ακριβή στοιχεία, αλλά στις περιοχές κοντά [στη γραμμή του μετώπου] περίπου το 30%-40% της γης έχει πληγεί από πυρκαγιές», ανέφερε ο Φακίχ.
Σχεδόν δύο μήνες μετά την εκεχειρία της 17ης Ιουνίου, η οποία έθεσε σε μεγάλο βαθμό τέλος στις συγκρούσεις μεταξύ της Χεζμπολάχ και του Ισραήλ, βίντεο και μαρτυρίες μελών των υπηρεσιών πρώτης απόκρισης αποδίδουν στον ισραηλινό στρατό σειρά πυρκαγιών σε διάφορα σημεία του νότιου Λιβάνου, κυρίως σε ελαιώνες, δασικές και γεωργικές εκτάσεις.
Ο ισραηλινός στρατός κλήθηκε να σχολιάσει τα επιμέρους περιστατικά πυρκαγιών, αλλά δεν απάντησε.
«Εμπρηστικά υλικά κάθε μέρα»
Ο Φακίχ υποστηρίζει ότι το φαινόμενο άρχισε αμέσως μετά την εκεχειρία και έκτοτε επαναλαμβάνεται σχεδόν καθημερινά.
«Άρχισαν να το κάνουν αμέσως μετά την εκεχειρία και ρίχνουν εμπρηστικές βόμβες κάθε μέρα», δήλωσε. «Μικρά drones έρχονται και ρίχνουν εμπρηστικά υλικά, βλήματα [λευκού] φωσφόρου εκτοξεύονται προς τις δασικές εκτάσεις, ενώ ρίχνουν και φωτοβολίδες φωτισμού στη διάρκεια της ημέρας, ώστε να αρπάζει φωτιά η βλάστηση».
Ανάλογες μαρτυρίες έρχονται και από άλλες περιοχές του νότιου Λιβάνου, όπου πυροσβέστες και κάτοικοι περιγράφουν φωτιές που ξεσπούν σε ξερή βλάστηση και δασικές εκτάσεις ύστερα από τη χρήση ισραηλινών πυρομαχικών ή drones.
Την Παρασκευή, μεγάλες πυρκαγιές ξέσπασαν σε δύο περιοχές με πυκνή δασική κάλυψη: στην Κφαρσούμπα, κοντά στα σύνορα, και μεταξύ Τζεζίν και δυτικής κοιλάδας Μπεκάα.
Ο επικεφαλής του τοπικού σταθμού Πολιτικής Άμυνας, Σαμίρ Χαρντάν, δήλωσε ότι η πρώτη φωτιά κοντά στην Κφαρσούμπα εκδηλώθηκε το απόγευμα της Παρασκευής, όταν drone έριξε πυρομαχικό μέσα σε δασική περιοχή. Οι πυροσβέστες έδωσαν μάχη με τις φλόγες όλη τη νύχτα και κατάφεραν να τις σβήσουν το Σάββατο. Σύμφωνα με τον ίδιο, όμως, την Κυριακή δεύτερο drone προκάλεσε νέα πυρκαγιά.
Η επέμβαση των πυροσβεστών περιπλέκεται και από τους περιορισμούς ασφαλείας. Οι ομάδες της Πολιτικής Άμυνας οφείλουν να συντονίζουν τις κινήσεις τους με τον λιβανικό στρατό, ο οποίος μεταφέρει τα αιτήματά τους σε έναν μηχανισμό «αποφυγής συγκρούσεων» στον οποίο συμμετέχει και ο ισραηλινός στρατός.
Σύμφωνα με τις καταγγελίες, οι πυροσβέστες έλαβαν άδεια να επιχειρήσουν μόνο σε δύο σημεία, ενώ σε άλλες περιοχές όπου οι φωτιές εξακολουθούσαν να μαίνονται δεν τους επετράπη η πρόσβαση.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις μιλούν για «οικοκτονία»
Περιβαλλοντικές οργανώσεις του Λιβάνου καταγγέλλουν ότι οι πυρκαγιές δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά αλλά εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο καταστροφής του φυσικού περιβάλλοντος της χώρας.
«Πρόκειται για δασικές εκτάσεις που έχουν διαμορφωθεί εδώ και πολύ καιρό, όπου κυριαρχούν η παραγωγική κουκουναριά και η βελανιδιά. Επιτελούν κρίσιμες λειτουργίες. Η ευρύτερη περιοχή αποτελεί επίσης σημαντικό πέρασμα και τόπο ανάπαυσης για αποδημητικά πτηνά», δήλωσε ο Χισάμ Γιούνες, ιδρυτής της λιβανέζικης περιβαλλοντικής οργάνωσης Green Southerners.
Ο Γιούνες χαρακτηρίζει τις ισραηλινές ενέργειες «οικοκτονία», υποστηρίζοντας ότι η χρήση πυρομαχικών, φωτιάς και χημικών ουσιών υποβαθμίζει συστηματικά το οικοσύστημα του νότιου Λιβάνου.
«Δεν πρόκειται για μία μεμονωμένη πυρκαγιά ή επίθεση, αλλά για ένα μοτίβο καταστροφής που διαβρώνει σταδιακά την ικανότητα των οικοσυστημάτων να λειτουργούν, να αναγεννώνται και να συντηρούν τη ζωή», τονίζει.
Όπως προσθέτει, όταν οι συνέπειες αυτές πλήττουν παράλληλα τα μέσα βιοπορισμού και δυσκολεύουν την επιστροφή των κατοίκων στις εστίες τους, «η περιβαλλοντική καταστροφή καθίσταται αδιαχώριστη από τον ευρύτερο μετασχηματισμό της ίδιας της επικράτειας».
Από τους καταπέλτες στα ζιζανιοκτόνα
Η αντιπαράθεση γύρω από τις επιπτώσεις των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο περιβάλλον του Λιβάνου δεν είναι καινούργια.
Από τις 8 Οκτωβρίου 2023, όταν η Χεζμπολάχ εκτόξευσε ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ σε ένδειξη αλληλεγγύης προς την επίθεση υπό την ηγεσία της Χαμάς μία ημέρα νωρίτερα, δασικές περιοχές του Λιβάνου έχουν επανειλημμένως βρεθεί στο επίκεντρο ισραηλινών επιχειρήσεων.
Ο ισραηλινός στρατός έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι η Χεζμπολάχ χρησιμοποιεί τις συγκεκριμένες εκτάσεις για να καλύπτει μαχητές και σήραγγες.
Οικολόγοι και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν, ωστόσο, ότι οι εκτεταμένες πυρκαγιές και οι άλλες μορφές περιβαλλοντικής καταστροφής έχουν συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ το πεδίο της μάχης και πλήττουν άμεσα τον άμαχο πληθυσμό.
Το καλοκαίρι του 2024, ισραηλινοί στρατιώτες χρησιμοποίησαν ακόμη και καταπέλτες μεσαιωνικού τύπου για να εκτοξεύσουν φλεγόμενα αντικείμενα πάνω από το συνοριακό τείχος προς τον Λίβανο, ενώ ο λιβανικός στρατός δημοσίευσε φωτογραφίες ισραηλινών drones που έφεραν σωλήνες, οι οποίοι, σύμφωνα με τον ίδιο, χρησιμοποιούνταν για τη διαβροχή δασικών εκτάσεων με εύφλεκτα υλικά.
Τον Φεβρουάριο, ειδικοί σε θέματα υγείας και περιβάλλοντος έκρουσαν επίσης τον κώδωνα του κινδύνου όταν ισραηλινά αεροσκάφη έριξαν σε αγροτικές εκτάσεις του νότιου Λιβάνου ζιζανιοκτόνα που έχουν συνδεθεί με τον καρκίνο.
«Σβήνουν την ιστορία μας»
Για τους κατοίκους των χωριών του νότιου Λιβάνου, όμως, η καταστροφή δεν αποτυπώνεται μόνο σε στρέμματα καμένης γης. Αφορά ελαιόδεντρα που πέρασαν από γενιά σε γενιά, καλλιέργειες που εξασφάλιζαν εισόδημα και το ίδιο το τοπίο μέσα στο οποίο οικοδομήθηκαν οι κοινότητές τους.
Την 1η Αυγούστου, εκτοπισμένοι κάτοικοι του συνοριακού χωριού Γιαρούν διαπίστωσαν ότι ελαιώνες, οπωρώνες και σπίτια είχαν παραδοθεί στις φλόγες. Σύμφωνα με τους ίδιους, τις φωτιές έβαλαν ισραηλινές δυνάμεις που βρίσκονταν στην περιοχή.
Κάτοικοι των κοντινών χριστιανικών κωμοπόλεων Ρμεΐς και Αΐν Έμπελ, δύο από τα λίγα χωριά κοντά στα σύνορα που δεν είχαν εκκενωθεί από τον ισραηλινό στρατό, έστειλαν φωτογραφίες των πυρκαγιών.
«Είχαν ήδη ισοπεδώσει ολόκληρο το χωριό με μπουλντόζες. Μετά έβαλαν φωτιά στα δέντρα», αναφέρει ο δήμαρχος του Γιαρούν, Χαφέζ Γκασάμ. «Αυτό που είχε απομείνει στη συγκεκριμένη περιοχή ήταν οι ελιές - μεγάλοι ελαιώνες με πολύ παλιά ελαιόδεντρα. Ξεκίνησαν από εκεί και στη συνέχεια η φωτιά εξαπλώθηκε κατά μήκος των παρυφών του χωριού».
Οι κάτοικοι του Γιαρούν είχαν ήδη παρακολουθήσει τους προηγούμενους μήνες την καταστροφή σχεδόν ολόκληρου του χωριού. Από τα περίπου 900 σπίτια, σύμφωνα με τον δήμαρχο, είχαν απομείνει όρθια μόλις 20. Κατά τη διάρκεια του εκτοπισμού τους, οι κάτοικοι συγκέντρωσαν ακόμη και χρήματα για να αγοράσουν ακριβές δορυφορικές εικόνες, προκειμένου να παρακολουθούν τι είχε απομείνει από τις περιουσίες τους.
«Πολλά από αυτά τα δέντρα, στην πραγματικότητα τα περισσότερα, τα είχαμε κληρονομήσει από τους παππούδες και τους γονείς μας. Έχουν τεράστια συναισθηματική αξία. Ήταν επίσης σημαντική πηγή εισοδήματος για τους κατοίκους του χωριού», σημειώνει ο Γκασάμ.
«Προσπαθούν να καταστήσουν τη γη μη κατοικήσιμη. Σβήνουν ολόκληρη την ιστορία μας, ολόκληρο τον πολιτισμό μας, όλες τις αναμνήσεις μας. Ίσως η ιδέα είναι ότι, έπειτα από κάποιο διάστημα, θα μοιάζει σαν να μην είχε ζήσει ποτέ κανείς εδώ», καταγγέλλει.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
