Η πολιτική πίεση γύρω από τον Φρίντριχ Μερτς εντείνεται, την ώρα που η ραγδαία ενίσχυση του AfD αναδιαμορφώνει τους συσχετισμούς στο γερμανικό πολιτικό σκηνικό. Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η κυβέρνησή του, η αποχώρηση του καγκελάριου από την εξουσία δεν αποτελεί, τουλάχιστον προς το παρόν, άμεσο ενδεχόμενο. Το γερμανικό Σύνταγμα προβλέπει, ωστόσο, δύο συγκεκριμένους θεσμικούς δρόμους που θα μπορούσαν να οδηγήσουν είτε σε αλλαγή καγκελάριου είτε σε πρόωρες εκλογές.
Ποια είναι αυτά τα σενάρια και πόσο ρεαλιστικό είναι να ενεργοποιηθεί κάποιο από αυτά, εφόσον δεν σκέφτεται για την ώρα την παραίτηση.
Η «εποικοδομητική πρόταση μομφής»
Το ένα ενδεχόμενο είναι η λεγόμενη «εποικοδομητική ψήφος δυσπιστίας». Σε αυτή την περίπτωση, η Bundestag δεν ψηφίζει απλώς για την απομάκρυνση του καγκελάριου, αλλά ταυτόχρονα εκλέγει τον διάδοχό του.
Για να προχωρήσει μια τέτοια διαδικασία, θα πρέπει να έχει διαμορφωθεί νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ικανή να στηρίξει συγκεκριμένο υποψήφιο για την καγκελαρία.
Το πιο χαρακτηριστικό προηγούμενο καταγράφηκε το 1982. Ο Χέλμουτ Σμιντ έχασε την υποστήριξη του μικρότερου εταίρου του κυβερνητικού συνασπισμού, του FDP. Οι Φιλελεύθεροι συμμάχησαν με το CDU/CSU και στήριξαν τον ηγέτη του CDU, Χέλμουτ Κολ, ο οποίος εξελέγη καγκελάριος και παρέμεινε στην εξουσία για 16 χρόνια.
Ένα αντίστοιχο σενάριο για τον Μερτς θεωρείται σήμερα δύσκολο να διαμορφωθεί. CDU/CSU και SPD δεν έχουν μέχρι στιγμής λόγο να επιδιώξουν τη διάλυση του κυβερνητικού συνασπισμού, ενώ δεν υπάρχει ένας ξεκάθαρος κοινοβουλευτικός διάδοχος που να συγκεντρώνει την απαιτούμενη στήριξη.
Ο πρωθυπουργός της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βούστ, αναφέρεται κατά καιρούς ως πιθανός διάδοχος, χωρίς όμως να έχει κινηθεί δημοσίως προς αυτή την κατεύθυνση. Υπό τα σημερινά δεδομένα, η ανατροπή του Μερτς μέσω εποικοδομητικής ψήφου δυσπιστίας μοιάζει, συνεπώς, με εξαιρετικά δύσκολο ενδεχόμενο.
Ψήφος εμπιστοσύνης και πρόωρες εκλογές
Το άλλο σενάριο αφορά την ψήφο εμπιστοσύνης. Η γερμανική Bundestag δεν μπορεί να αποφασίσει μόνη της τη διάλυσή της και την προκήρυξη πρόωρων εκλογών. Ο καγκελάριος μπορεί, ωστόσο, να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης από το κοινοβούλιο.
Η διαδικασία έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν από Γερμανούς καγκελάριους, μεταξύ άλλων και ως πολιτικό εργαλείο σε κρίσιμες κοινοβουλευτικές συγκυρίες.
Τον Νοέμβριο του 2001, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ συνέδεσε την ψήφο εμπιστοσύνης με την απόφαση για την αποστολή γερμανικών στρατιωτικών δυνάμεων στο Αφγανιστάν, στο πλαίσιο της διεθνούς αποστολής μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Ο Σρέντερ κέρδισε την ψηφοφορία και παρέμεινε στην καγκελαρία.
Σε περίπτωση που ένας καγκελάριος χάσει ψήφο εμπιστοσύνης, μπορεί να ζητήσει από τον ομοσπονδιακό πρόεδρο τη διάλυση της Bundestag και την προκήρυξη νέων εκλογών. Ο πρόεδρος δεν είναι υποχρεωμένος να αποδεχθεί το αίτημα, αν και σε προηγούμενες περιπτώσεις έχει προχωρήσει στη διάλυση του κοινοβουλίου.
Ο Μερτς, πάντως, έχει δηλώσει ότι δεν βλέπει λόγο να ζητήσει ψήφο εμπιστοσύνης. Παράλληλα, μέχρι στιγμής δεν διαφαίνονται μαζικές αποχωρήσεις βουλευτών από την κυβερνητική πλειοψηφία.
Με τα σημερινά δεδομένα, κανένα από τα δύο σενάρια δεν φαίνεται να βρίσκεται άμεσα σε τροχιά υλοποίησης. Ο Μερτς δεν εμφανίζεται διατεθειμένος να παραιτηθεί, δεν διαμορφώνεται νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία για την αντικατάστασή του και η επιλογή των πρόωρων εκλογών δεν φαίνεται να αποτελεί προτεραιότητα για τα κυβερνητικά κόμματα.
Την ίδια στιγμή, όμως, η άνοδος του AfD και η μεταβαλλόμενη ισορροπία στο γερμανικό πολιτικό σκηνικό αυξάνουν την πίεση προς την κυβέρνηση. Η πολιτική κατάσταση στο Βερολίνο παραμένει ρευστή και οι συσχετισμοί μπορούν να αλλάξουν γρήγορα. Έτσι, παρότι η παραμονή του σημερινού κυβερνητικού σχήματος παραμένει το άμεσο σενάριο, οι εξελίξεις των επόμενων εβδομάδων θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά τα περιθώρια κινήσεων του καγκελάριου.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
