Μπορεί οι ελέφαντες να γνωρίζουν ποια φυτά του δάσους μπορούν να τους βοηθήσουν όταν αρρωσταίνουν; Νέα έρευνα στην Κένυα προσφέρει εντυπωσιακές ενδείξεις ότι οι αφρικανικοί ελέφαντες όχι μόνο αναζητούν συγκεκριμένα φυτά όταν αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις οι μητέρες φαίνεται να τα χρησιμοποιούν ακόμη και για τη φροντίδα των μικρών τους.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports, επικεντρώθηκε στους ελέφαντες της περιοχής του όρους Έλγκον στην Κένυα, ζώα που εδώ και χρόνια προκαλούν το ενδιαφέρον των επιστημόνων για μια ακόμη ασυνήθιστη συμπεριφορά τους: μπαίνουν σε σπηλιές και ξύνουν με τους χαυλιόδοντές τους τα πετρώματα για να προσλάβουν άλατα και άλλα μέταλλα.
Τώρα οι ερευνητές εκτιμούν ότι το δάσος γύρω τους μπορεί να λειτουργεί και ως ένα είδος φυσικού φαρμακείου.
Οι επιστήμονες κατέγραψαν 35 διαφορετικά είδη φυτών που συνδέονται με πιθανή φαρμακευτική χρήση από τους ελέφαντες. Από αυτά, 25 χρησιμοποιούνται και από τις τοπικές κοινότητες για θεραπευτικούς σκοπούς.
Η έρευνα βασίστηκε σε συνεντεύξεις με οκτώ ανθρώπους της κοινότητας Sabaot, μεταξύ των οποίων ανιχνευτές άγριας ζωής, οδηγοί, ένας πρώην δασοφύλακας και τοπικοί πρεσβύτεροι, οι οποίοι είχαν περισσότερα από 20 χρόνια εμπειρίας παρατηρώντας τους ελέφαντες της περιοχής.
Μητέρες ελέφαντες φαίνεται να δίνουν «φάρμακο» στα μικρά τους
Ανάμεσα στις πιο ενδιαφέρουσες μαρτυρίες ήταν εκείνες που αφορούσαν τη συμπεριφορά των μητέρων προς τα μικρά τους.
Ένας από τους ανθρώπους που συμμετείχαν στην έρευνα περιέγραψε μητέρες ελέφαντες να χρησιμοποιούν ένα φυτό γνωστό τοπικά ως Angurweet, το οποίο χρησιμοποιείται από τους ανθρώπους της περιοχής μεταξύ άλλων για πόνους στο στομάχι.
Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, οι ελέφαντες αφαιρούν τα φύλλα, τα μασούν μαζί με ρίζες άλλων φυτών μέχρι να δημιουργηθεί ένα μαλακό μείγμα και στη συνέχεια το αναμειγνύουν ακόμη και με το γάλα τους, πριν το δώσουν στα μικρά τους.
Οι ερευνητές κατέγραψαν συνολικά οκτώ είδη φυτών για τα οποία οι μαρτυρίες ήταν συμβατές με στοχευμένη θεραπευτική χρήση είτε από άρρωστους ελέφαντες είτε από μητέρες για τη φροντίδα των μικρών τους.
Σε άλλες περιπτώσεις, οι ελέφαντες φέρονται να αναζητούν συγκεκριμένα φυτά για πεπτικά προβλήματα, για την αύξηση της όρεξης ή όταν εμφανίζουν εμφανή σημάδια αδιαθεσίας, όπως λήθαργο και μειωμένη κινητικότητα.
Υπήρξαν ακόμη μαρτυρίες ότι τα ζώα μπορούν να ταξιδεύουν μεγάλες αποστάσεις για να φτάσουν σε συγκεκριμένα φυτά, χωρίς να σταματούν για να τραφούν στη διαδρομή.
Οι επιστήμονες αναζητούν τώρα την απόδειξη
Οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν, πάντως, ότι απαιτούνται περισσότερα στοιχεία προτού αποδειχθεί ότι οι ελέφαντες χρησιμοποιούν συνειδητά συγκεκριμένες ουσίες ως φάρμακα.
Ο καθηγητής Μάικλ Χάφμαν, ειδικός στη συμπεριφορά αυτοθεραπείας των ζώων, χαρακτήρισε ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα τη μαρτυρία για τις μητέρες που δίνουν φυτικά μείγματα στα μικρά τους, σημειώνοντας ωστόσο ότι χρειάζονται επιπλέον παρατηρήσεις για να επιβεβαιωθεί πως πρόκειται πράγματι για στοχευμένη θεραπευτική συμπεριφορά.
Οι επιστήμονες έχουν ήδη περάσει στην επόμενη φάση της έρευνας. Τοπικοί ειδικοί έχουν εφοδιαστεί με κάμερες, ώστε να καταγράφουν αυτές τις συμπεριφορές, ενώ παράλληλα αναλύονται τα ίδια τα φυτά για να διαπιστωθεί εάν περιέχουν ουσίες με πραγματική φαρμακολογική δράση.
«Η τοπική γνώση μάς έδωσε έναν χάρτη», δήλωσε στο BBC ο ερευνητής Φαμπιάν Σουλτς από το Bernhard Nocht Institute for Tropical Medicine στο Αμβούργο.
«Τώρα θέλουμε να ακολουθήσουμε τους ελέφαντες και να διερευνήσουμε εάν επιλέγουν συγκεκριμένα φυτά σε συγκεκριμένες καταστάσεις υγείας και εάν αυτά τα φυτά έχουν σχετική βιολογική δράση».
Ένα «φαρμακείο» κρυμμένο στο δάσος
Η αυτοθεραπεία δεν αποτελεί συμπεριφορά αποκλειστικά των ελεφάντων. Έχει καταγραφεί σε πολλά είδη του ζωικού βασιλείου, από έντομα μέχρι πρωτεύοντα, ενώ άγριοι χιμπατζήδες έχουν παρατηρηθεί να χρησιμοποιούν φυτά για την περιποίηση τραυμάτων.
Ανάλογη συμπεριφορά έχει καταγραφεί και σε ουρακοτάγκο που χρησιμοποίησε φαρμακευτικό φυτό πάνω σε τραύμα του, ενισχύοντας το επιστημονικό ενδιαφέρον για τη λεγόμενη ζωοφαρμακογνωσία, δηλαδή τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο τα ζώα χρησιμοποιούν φυσικές ουσίες για την αντιμετώπιση ασθενειών.
Στην περίπτωση των ελεφάντων, σχετικές αναφορές υπάρχουν εδώ και αιώνες. Ο Ρωμαίος συγγραφέας Κλαύδιος Αιλιανός, ήδη από τον 2ο-3ο αιώνα μ.Χ., είχε περιγράψει έναν τραυματισμένο ελέφαντα που κατανάλωσε άνθη και λάδι ελιάς και στη συνέχεια ανάρρωσε.
Για τους σημερινούς ερευνητές, όμως, η σημασία των ευρημάτων ξεπερνά τη συμπεριφορά των ίδιων των ζώων.
Η Ελοντί Φράιμαν, μία από τις επικεφαλής της έρευνας, επισημαίνει ότι πολλά από τα φάρμακα που χρησιμοποιεί σήμερα ο άνθρωπος προέρχονται από ενώσεις οι οποίες αρχικά εντοπίστηκαν στη φύση – σε δέντρα, μύκητες, φύκη και άλλους οργανισμούς.
Η καταστροφή των δασών, επομένως, μπορεί να σημαίνει όχι μόνο απώλεια οικοτόπων, αλλά και εξαφάνιση ενός «φυσικού φαρμακείου» πριν καν προλάβουμε να ανακαλύψουμε τι περιέχει.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
