Για πρώτη φορά μετά το 1950, η ετήσια «Ημέρα των Γερμανών της Σουδητίας» διοργανώθηκε φέτος στο Μπρνο, στην Τσεχία, αντί για τη Βαυαρία, προκαλώντας αντιδράσεις.Η φετινή διοργάνωση φιλοξενήθηκε στην τσέχικη πόλη Μπρνο, στο πλαίσιο του φεστιβάλ «Meeting Brno», το οποίο αυτοπροσδιορίζεται ως ένα φεστιβάλ που προωθεί τον διάλογο και τη συμφιλίωση στις γερμανοτσεχικές σχέσεις.
Ο συνιδρυτής του φεστιβάλ, Πέτρ Καλούσεκ, σχολιάζοντας την γεωγραφική μετατόπιση του φεστιβάλ από τη Βαυαρία στην Τσεχία δήλωσε πως το ερώτημα δεν είναι γιατί η συνάντηση γίνεται φέτος εκεί, αλλά γιατί δεν είχε γίνει νωρίτερα, καθώς πρόκειται για την ιστορική πατρίδα των Γερμανών της Σουδητίας.
Ποιοι ήταν οι Γερμανοί της Σουδητίας;
Οι Γερμανοί της Σουδητίας ήταν η γερμανόφωνη κοινότητα που ζούσε για αιώνες στις παραμεθόριες περιοχές της Βοημίας και της Μοραβίας, στη λεγόμενη Σουδητία. Μετά τη διάλυση της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας το 1918, οι γερμανόφωνοι εντάχθηκαν στην Τσεχοσλοβακία, κάτι το οποίο πυροδότησε εθνικές και πολιτικές εντάσεις.
Τη δεκαετία του 1930 σημαντικό μέρος των Γερμανών της Σουδητίας στήριξε το φιλοναζιστικό κίνημα του Κόνραντ Χένλαϊν και την προσάρτηση της Σουδητίας στη ναζιστική Γερμανία μετά τη Συμφωνία του Μονάχου το 1938.
Μετά το τέλος του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου, περίπου τρία εκατομμύρια Γερμανοί της Σουδήτίας εκδιώχθηκαν από την Τσεχοσλοβακία, στο πλαίσιο των μαζικών μετακινήσεων πληθυσμών μετά την ήττα της ναζιστικής Γερμανίας - μία από τις μεγαλύτερες αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών στη μεταπολεμική Ευρώπη.
Από το 1954 η Βαυαρία έχει αναλάβει την πολιτική προστασία και εκπροσώπηση της κοινότητας των Γερμανών της Σουδητίας.
Εντάσεις και γέφυρες με φόντο τη «Σουδητία»
Ο Γερμανός υπ. Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ τόνισε ότι οι διοργανωτές έχτισαν «γέφυρες επικοινωνίας» και ότι η ευρωπαϊκή φιλία αποτελεί «ανάχωμα απέναντι σε κάθε νέο εθνικισμό». Στο ίδιο κλίμα και οι δηλώσεις του Γερμανού πρωθυπουργού της Βαυαρίας, Μάρκους Ζέντερ: «Πρόκειται για μια μεγάλη γιορτή ειρήνης», δήλωσε χαρακτηριστικά και μία «ιστορική στιγμή» με ένα «ιστορικό» μήνυμα. Όπως ανέφερε, οι Γερμανοί της Σουδητίας λειτουργούν ως «γέφυρες επικοινωνίας» και δεν ζητούν εκδίκηση.
Ωστόσο, παρά το κλίμα ευφορίας στις δηλώσεις των Γερμανών πολιτικών, η διοργάνωση παραμένει βαθιά αμφιλεγόμενη στην Τσεχία. Εκατοντάδες διαδηλωτές πραγματοποίησαν αντισυγκέντρωση στο κέντρο του Μπρνο, κρατώντας πανό και φωνάζοντας συνθήματα κατά των Γερμανών που παραβρέθηκαν εκεί. Μάλιστα πάνω από 13.000 άνθρωποι υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή υποστηρίζοντας ότι η διοργάνωση επιχειρεί να σχετικοποιήσει τα εγκλήματα των Ναζί.
Αντιδράσεις και από Τσέχους πολιτικούς
Υπουργοί της κυβέρνησης απουσίασαν από την εκδήλωση, ενώ ο ίδιος ο πρωθυπουργός της χώρας Αντρέι Μπάμπις χαρακτήρισε τη διοργάνωση «όχι καλή ιδέα» και «πρόκληση» για πολλούς πολίτες.
Ο Τσέχος υπουργός Εξωτερικών Πετρ Ματσίνκα προειδοποίησε μάλιστα στο προοίμιο της εκδήλωσης ότι ο Βαυαρός πρωθυπουργός Μάρκους Ζέντερ και ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ «δεν θα περάσουν καλά στο Μπρνο». Η Βουλή της Τσεχίας υιοθέτησε ψήφισμα κατά της διεξαγωγής της συνάντησης στη χώρα, ενώ ο πρώην πρόεδρος Μίλος Ζέμαν χαρακτήρισε τους Γερμανούς της Σουδητίας «φανατικούς του εθνικοσοσιαλιστικού κινήματος».
Υπάρχει αλήθεια «κάπου στη μέση»;
Ο ιστορικός Φόλκερ Τσίμερμαν από το Ινστιτούτο Collegium Carolinum ανέφερε στη Βαυαρική Ραδιοφωνία πως η Ένωση Γερμανών της Σουδητίας έχει προβεί σε αλλαγές του καταστατικού της το 2025 και δεν διεκδικεί πλέον την επιστροφή των περιουσιών τους. Επισημαίνει επίσης ότι η οργάνωση μετά τις αλλαγές αυτές, αφαίρεσε και δύο βασικούς στόχους της, την «επιστροφή στην πατρίδα» και τις απαιτήσεις αποζημιώσεων.
Ο ίδιος αναγνωρίζει πάντως ότι μετά τον πόλεμο, πρώην Εθνικοσοσιαλιστές από τη Σουδητία διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην ίδρυση των οργανώσεων «εκτοπισμένων», κάτι το οποίο η Ένωση απέφευγε να συζητήσει ουσιαστικά – ότι δηλαδή οι Γερμανοί της Σουδητίας δεν υπήρξαν μόνο θύματα, αλλά και μέρος του ναζιστικού μηχανισμού. Σύμφωνα με τον Τσίμερμαν, ωστόσο αυτό έχει πλέον αρχίσει να αλλάζει, καθώς γίνονται προσπάθειες πιο ουσιαστικής μελέτης του ρόλου των Γερμανών της Σουδητίας την περίοδο του Εθνικοσοσιαλισμού.
Παρά τις εντάσεις πριν από την εκδήλωση στο Μπρνο, η συνολική εικόνα στο φεστιβάλ Meeting Brno ήταν τελικά πιο ήρεμη από ό,τι αναμενόταν. Και ίσως ένα πρώτο ερώτημα που θα μπορούσε να θέσει κανείς στον απόηχο της φετινής διοργάνωσης, είναι αν όντως, σηματοδοτεί την αρχή μίας ετήσιας «Ημέρας των Γερμανών στη Σουδητία» στην Τσεχία - και τι θα σημαίνει αυτό όντως για τον διάλογο και την κουλτούρα μνήμης στις γερμανοτσεχικές σχέσεις.
Πηγές: LeMo, DW, Welt, BR
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.