Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιστρέφει σε ένα από τα πιο δύσκολα οικονομικά και νομικά ζητήματα που έχουν ανακύψει μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: την αξιοποίηση των παγωμένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων για τη χρηματοδότηση του Κιέβου.
Σουηδία, Ολλανδία, Ισπανία και Πολωνία καλούν τις Βρυξέλλες να επανεκκινήσουν τις εργασίες για την αξιοποίηση των ρωσικών assets (σ.σ. κρατικά περιουσιακά στοιχεία) σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, το οποίο επικαλείται τέσσερις ανθρώπους που έχουν ενημερωθεί για το περιεχόμενο σχετικής επιστολής.
Η επιστολή αναμένεται να σταλεί την Πέμπτη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ζητά από την Κομισιόν να επανέλθει στο σχέδιο χρηματοδότησης της Ουκρανίας μέσω των ρωσικών περιουσιακών στοιχείων που έχουν ακινητοποιηθεί στην Ευρώπη.
Πάνω από 200 δισ. ευρώ παραμένουν παγωμένα
Στο επίκεντρο βρίσκονται περισσότερα από 200 δισ. ευρώ σε ρωσικά κρατικά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία έχουν δεσμευθεί μετά την επιβολή των δυτικών κυρώσεων στη Ρωσία το 2022.
Το μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκεται στην Euroclear, τον διεθνή οργανισμό διακανονισμού τίτλων με έδρα τις Βρυξέλλες. Τα κεφάλαια παραμένουν ακινητοποιημένα, ενώ μέχρι σήμερα η ΕΕ έχει αξιοποιήσει κυρίως τα έκτακτα κέρδη και τους τόκους που προκύπτουν από αυτά, όχι το ίδιο το κεφάλαιο.
Τα έσοδα από τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί για τη στήριξη δανείου ύψους έως 50 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, στο πλαίσιο της συμφωνίας των G7.
Η νέα πρωτοβουλία αφορά, ωστόσο, το πολύ μεγαλύτερο ζήτημα: πώς θα μπορούσε να αξιοποιηθεί η ίδια η αξία των ρωσικών assets, ώστε να εξασφαλιστούν πρόσθετοι πόροι για το Κίεβο.
Διπλωματική πίεση από τη Στοκχόλμη
Η υπουργός Εξωτερικών της Σουηδίας, Maria Malmer Stenergard, έχει ήδη προαναγγείλει την επαναφορά του ζητήματος.
«Τώρα είναι η ώρα να ξεκινήσουμε μια νέα συζήτηση για το πώς μπορούμε να αξιοποιήσουμε περισσότερο τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας προς όφελος της Ουκρανίας και της Ευρώπης», δήλωσε, σύμφωνα με τους Financial Times.
Η ίδια υποστήριξε ότι η αξιοποίηση των assets αποτελεί έναν «δίκαιο και έξυπνο» τρόπο ώστε να εξασφαλιστεί ότι η Ουκρανία μπορεί να συνεχίσει να αμύνεται, χωρίς το οικονομικό βάρος να μεταφέρεται αποκλειστικά στους Ευρωπαίους φορολογουμένους.
Το σχέδιο επιστολής, σύμφωνα με το Kyiv Independent, έχει ως βασικούς συνυπογράφοντες τη Σουηδία, την Ολλανδία, την Πολωνία και την Ισπανία. Ζητεί επίσης να εξεταστεί το θέμα σε επόμενη άτυπη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ.
Γιατί επανέρχεται τώρα το θέμα
Ο βασικός λόγος είναι ότι οι Ευρωπαίοι ανησυχούν πως η χρηματοδότηση που έχει ήδη εξασφαλιστεί για την Ουκρανία δεν επαρκεί για τις πραγματικές ανάγκες της.
Τον Απρίλιο του 2026 η ΕΕ ενέκρινε δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ για την Ουκρανία, το οποίο σχεδιάστηκε για να καλύψει σημαντικό μέρος των χρηματοδοτικών αναγκών της χώρας έως το τέλος του 2027.
Ωστόσο, σύμφωνα με το σχέδιο της επιστολής που επικαλείται το Kyiv Independent, οι τέσσερις χώρες αναγνωρίζουν ότι το ποσό αυτό δεν επαρκεί για να καλυφθεί το σύνολο των αναγκών του Κιέβου.
Η πίεση αυξάνεται καθώς η Ουκρανία συνεχίζει να αντιμετωπίζει τεράστιες στρατιωτικές και δημοσιονομικές ανάγκες, ενώ παράλληλα ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες περιορίζουν τη διμερή οικονομική βοήθεια και παραπέμπουν στη χρηματοδότηση μέσω της ΕΕ.
Αυτό ακριβώς είναι που δημιουργεί νέα δυναμική υπέρ της αξιοποίησης των ρωσικών κεφαλαίων.
Βέλγιο, το μεγάλο εμπόδιο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα παραμένει το Βέλγιο, καθώς η Euroclear διαχειρίζεται το μεγαλύτερο μέρος των ρωσικών κρατικών assets που βρίσκονται στην Ευρώπη.
Η βελγική κυβέρνηση είχε αντιταχθεί στο προηγούμενο σχέδιο, προειδοποιώντας ότι ενδέχεται να επωμιστεί δυσανάλογους κινδύνους εάν η Ρωσία κινηθεί δικαστικά για την ανάκτηση των κεφαλαίων.
Οι ανησυχίες αφορούν τόσο τις πιθανές νομικές διεκδικήσεις της Μόσχας όσο και τις ευρύτερες επιπτώσεις στις ευρωπαϊκές χρηματοπιστωτικές αγορές και στην αξιοπιστία του ευρώ ως ασφαλούς νομίσματος.
Σύμφωνα με τους Financial Times, δεν έχει μέχρι σήμερα παρουσιαστεί νέα πρόταση που να έχει ξεπεράσει οριστικά αυτά τα εμπόδια. Ευρωπαίος αξιωματούχος που γνωρίζει τις εσωτερικές συζητήσεις δήλωσε ότι τα βασικά πολιτικά προβλήματα που υπήρχαν τον περασμένο Δεκέμβριο παραμένουν.
Τα νομικά ερωτήματα
Η ΕΕ έχει ήδη δημιουργήσει μηχανισμούς μέσω των οποίων τα έκτακτα έσοδα από τα παγωμένα ρωσικά assets κατευθύνονται στην Ουκρανία.
Η πλήρης αξιοποίηση όμως της αξίας των ίδιων των κρατικών κεφαλαίων είναι πολύ διαφορετική υπόθεση.
Οι Ευρωπαίοι πρέπει να απαντήσουν σε ένα σύνθετο νομικό ερώτημα: μπορεί ένα κράτος ή ένας διεθνής οργανισμός να χρησιμοποιήσει κρατικά περιουσιακά στοιχεία μιας άλλης χώρας χωρίς να έχει προηγηθεί συμφωνία αποζημιώσεων ή τελική δικαστική απόφαση;
Η ΕΕ έχει υποστηρίξει ότι τα assets θα πρέπει να παραμείνουν ακινητοποιημένα μέχρι η Ρωσία να σταματήσει την επιθετικότητά της και να καταβάλει αποζημιώσεις στην Ουκρανία. Παράλληλα, οι G7 έχουν εξετάσει τρόπους χρηματοδότησης της Ουκρανίας με βάση τα ρωσικά assets, εντός των αντίστοιχων νομικών πλαισίων.
Το δίλημμα των Βρυξελλών
Η νέα πρωτοβουλία των τεσσάρων χωρών δεν σημαίνει ότι η ΕΕ έχει ήδη αποφασίσει να χρησιμοποιήσει τα ρωσικά κεφάλαια.
Το άμεσο αίτημα είναι πιο συγκεκριμένο: να ξαναρχίσει η τεχνική και νομική επεξεργασία, ώστε να διαπιστωθεί εάν υπάρχει τρόπος αξιοποίησης των assets χωρίς να επαναληφθεί το αδιέξοδο του προηγούμενου σχεδίου.
Ένα πρόσωπο που γνωρίζει το περιεχόμενο της επιστολής περιέγραψε την πρωτοβουλία ως έκκληση προς την Κομισιόν να κάνει την απαραίτητη τεχνική δουλειά για την εξεύρεση λύσης που θα μπορούσε να μειώσει τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας.
Παράλληλα, το ζήτημα συνδέεται πλέον και με τη μεγάλη συζήτηση για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Η εξεύρεση πρόσθετων πόρων για την Ουκρανία μπορεί να ενταχθεί στη συνολική διαπραγμάτευση για τα οικονομικά της Ένωσης, αυξάνοντας την πίεση προς τα κράτη-μέλη να συμφωνήσουν σε μια λύση.
Η Ρωσία και ο κίνδυνος αντιποίνων
Η Μόσχα έχει επανειλημμένα καταγγείλει τις δυτικές κινήσεις για τα παγωμένα περιουσιακά της στοιχεία και έχει προειδοποιήσει για νομικά και οικονομικά αντίποινα.
Αυτό αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται επιφυλακτικές απέναντι στην πλήρη κατάσχεση ή μεταφορά των ρωσικών κρατικών κεφαλαίων.
Το θέμα έχει επομένως μετατραπεί σε ένα από τα μεγαλύτερα οικονομικά και νομικά στοιχήματα της ΕΕ απέναντι στη Ρωσία: από τη μία πλευρά βρίσκονται τα τεράστια ποσά που θα μπορούσαν να ενισχύσουν άμεσα την Ουκρανία και από την άλλη ο κίνδυνος δημιουργίας ενός προηγουμένου με απρόβλεπτες συνέπειες για το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Για τη Σουηδία, την Ολλανδία, την Ισπανία και την Πολωνία, όμως, η ανάγκη επανεξέτασης της υπόθεσης γίνεται ολοένα πιο επιτακτική.
Το μήνυμα που στέλνουν στις Βρυξέλλες είναι ότι, όσο αυξάνονται οι χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας και μειώνεται η δυνατότητα ή η διάθεση ορισμένων κρατών να καλύπτουν το κόστος, τα περισσότερα από €200 δισ. ρωσικών κρατικών assets δεν μπορούν να παραμένουν εκτός της συζήτησης.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
