Μετά από μια σειρά ταπεινωτικών εκλογικών ηττών —όπου η ακροδεξιά κατέγραψε ιστορικά κέρδη— και μια εσωτερική σύγκρουση με τον κυβερνητικό του συνασπισμό σχετικά με την πολιτική κοινωνικής πρόνοιας, οι εταίροι της ΕΕ αρχίζουν να προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο ο Γερμανός καγκελάριος να εκδιωχθεί —ή τουλάχιστον να αποσπαστεί η προσοχή του— στους κρίσιμους μήνες για την Ευρώπη που έπονται. Αυτό δήλωσαν στο politico πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχοι, οι οποίοι μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης των συνομιλιών.
Δύο ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν μάλιστα πραγματοποιήσει εσωτερικές συσκέψεις για να εξετάσουν τι θα σήμαινε το τέλος της καγκελαρίας του Φρίντριχ Μερτς για τη χάραξη πολιτικής της ΕΕ, αποκαλύπτει ο ειδησεογραφικός ιστότοπος, επικαλούμενος δύο άτομα που γνωρίζουν τις συζητήσεις.
Δεν πρόκειται για ενδεχόμενο που αντιμετωπίζουν επιπόλαια. Ο Μερτς ηγείται της μεγαλύτερης οικονομίας της ΕΕ και είναι ο βασικός διαπραγματευτής των πλούσιων κρατών που επιδιώκουν τον περιορισμό των δαπανών στον προτεινόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, ύψους 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Αποτελεί επίσης κινητήρια δύναμη στις προσπάθειες της ΕΕ για τη διάσωση της βαριάς βιομηχανίας.
«Οποιαδήποτε συζήτηση σχετικά με τον Γερμανό καγκελάριο αποδυναμώνει τον ρόλο της Γερμανίας στην ΕΕ και στον κόσμο», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Βίλχελμ Γκέμπχαρντ, μέλος της Μπούντεσταγκ και στέλεχος του CDU, του κυβερνώντος κόμματος του Μερτς.
Τη στιγμή που η Γαλλία αντιμετωπίζει τη δική της άνοδο της ακροδεξιάς και προεδρικές εκλογές το επόμενο έτος —οι οποίες θα μπορούσαν να φέρουν στην εξουσία την ευρωσκεπτικίστρια Μαρίν Λεπέν— ελάχιστοι στις Βρυξέλλες βλέπουν θετικά το ενδεχόμενο η Γερμανία (ο άλλος ιστορικά βασικός παίκτης της ΕΕ) να στραφεί στον εαυτό της ή να εκτροχιάσει σημαντικές διαπραγματεύσεις.
Ο σχεδιασμός για την αντιμετώπιση πιθανών εξελίξεων —στο πλαίσιο του οποίου αξιωματούχοι και διπλωμάτες ανταλλάσσουν απόψεις για την κατάσταση— έρχεται μετά από μήνες αντιφατικών μηνυμάτων από το Βερολίνο σχετικά με την πολιτική της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών ρύπων των αυτοκινήτων και της πρότασης για απαγόρευση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τα παιδιά. Ακόμη και αν ο Μερτς παραμείνει στο αξίωμά του, η πολιτική αναταραχή δυσχεραίνει ήδη το έργο του Βερολίνου στα σημαντικότερα ζητήματα της ΕΕ.
Το χειρότερο σενάριο για τις Βρυξέλλες θα ήταν μια Γερμανία χωρίς ηγεσία ή μια Γερμανία με ακροδεξιά κυβέρνηση. Ωστόσο, αυτό θεωρείται πρακτικά αδύνατο βραχυπρόθεσμα, καθώς κανένα από τα κυρίαρχα κόμματα δεν επιδιώκει νέες εκλογές όσο το ακροδεξιό κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) προηγείται στις δημοσκοπήσεις.
«Όλοι οι εταίροι του κυβερνητικού συνασπισμού γνωρίζουν ότι έχουν πολλά να χάσουν από πρόωρες εκλογές», δήλωσε η Χάνα Νόιμαν, ευρωβουλευτής των Πρασίνων (αντιπολίτευση) και μέλος των επιτροπών Ασφάλειας και Εξωτερικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Επομένως, εκτιμώ ότι θα παραμείνουν ενωμένοι και θα συνεχίσουν να πορεύονται παρά τις δυσκολίες».
Αν και ο ίδιος ο Μερτς θα μπορούσε να εξαναγκαστεί σε παραίτηση λόγω της αυξανόμενης έλλειψης δημοτικότητάς του, θα αντικαθίστατο άμεσα από κάποιον διάδοχο, είτε από το κεντροδεξιό κόμμα του (CDU) είτε από τον κεντροαριστερό εταίρο του συνασπισμού, το SPD. Αυτό θα έπρεπε να καθησυχάσει τις Βρυξέλλες ότι «θα υπάρχει πάντα κάποιος στο τιμόνι», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες.
Αναζητώντας μια νίκη
Όσοι τον γνωρίζουν επιμένουν ότι ο Μερτς δεν θα αποσπάσει την προσοχή του από τα ζητήματα της ΕΕ.
«Άλλοι πολιτικοί ίσως έλεγαν: "Εντάξει, θα εστιάσω λιγότερο στην πολιτική της ΕΕ". Για εκείνον ισχύει το ακριβώς αντίθετο: αποτελεί ένα επιπλέον κίνητρο για να επιδείξει ηγετικό ρόλο στην Ευρώπη», δήλωσε άτομο που γνωρίζει τον τρόπο σκέψης του καγκελάριου.
Βραχυπρόθεσμα, η πολιτική αδυναμία του Μερτς στο εσωτερικό θα μπορούσε να δυσχεράνει την επίτευξη συμβιβασμού για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό του μπλοκ, ωθώντας τον καγκελάριο να επιμείνει σθεναρά στη σκληρή γραμμή του Βερολίνου στην προσπάθειά του να πετύχει μια νίκη, προειδοποίησαν άλλοι δύο διπλωμάτες.
Ως ηγετική φωνή των χωρών που επιδιώκουν μικρότερο προϋπολογισμό για την ΕΕ —για τον οποίο οι ηγέτες ελπίζουν να καταλήξουν σε συμφωνία έως το τέλος του έτους— ο Μερτς έχει ζητήσει περικοπές ύψους «εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ». Η Γερμανία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Δανία, η Αυστρία και η Ολλανδία πιέζουν για συνολικές μειώσεις, ενώ οι χώρες που είναι καθαροί αποδέκτες κονδυλίων, όπως η Πολωνία και η Ρουμανία, θέλουν να διασφαλίσουν το μερίδιό τους.
Κανείς από όσους θα μπορούσαν να τον διαδεχθούν στην καγκελαρία «δεν θα ήταν σε θέση να δείξει μεγαλύτερη ευελιξία από τον Μερτς», δήλωσε ένας από τους διπλωμάτες, ωστόσο «ο κίνδυνος έγκειται στο ότι ίσως χρειαστεί να επιδείξει στις Βρυξέλλες την ηγετική στάση που ο ίδιος πιστεύει ότι διαθέτει, με την ελπίδα ότι αυτό θα ενισχύσει τη θέση του στη Γερμανία». Ένας απεσταλμένος από άλλη χώρα δήλωσε ότι «στο εσωτερικό μέτωπο είναι αδύναμος [γεγονός που σημαίνει ότι] δεν μπορεί να κάνει συμβιβασμούς» και πρέπει να φανεί ότι πετυχαίνει μια νίκη, περικόπτοντας τον προϋπολογισμό όσο το δυνατόν περισσότερο.
Ωστόσο, οι σύμμαχοι του Μερτς υποστηρίζουν ότι η μάχη που δίνει στη διεθνή σκηνή έχει νόημα μόνο εφόσον οι εταίροι του στον κυβερνητικό συνασπισμό συνεργάζονται στο παρασκήνιο.
«Η ισχύς δεν πηγάζει μόνο από τις εντυπωσιακές εμφανίσεις στις Βρυξέλλες, αλλά κυρίως από τη σταθερότητα, την αξιοπιστία και την ικανότητα επιβολής αποφάσεων στο εσωτερικό. Ακριβώς αυτό είναι που λείπει αυτή τη στιγμή», δήλωσε ο Φάμπιαν Γκράμλινγκ, βουλευτής του CDU στην Bundestag. «Η επιρροή της Γερμανίας στην Ευρώπη εξαρτάται επίσης από το πόσο ενωμένη και ικανή να αναλάβει δράση εμφανίζεται η ομοσπονδιακή κυβέρνηση στο εσωτερικό της χώρας».
Εσωτερικές τριβές και αναποφασιστικότητα
Η προβληματική σχέση μεταξύ του CDU και του SPD υπονομεύει ήδη τη στάση του Βερολίνου σε ζητήματα κρίσιμης εθνικής σημασίας.
Κατά τη διάρκεια του 2025, ενόσω οι Βρυξέλλες επαναδιαπραγματεύονταν το προγραμματισμένο σχέδιο σταδιακής κατάργησης των αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης —υπό την πίεση έντονου λόμπινγκ από τον ισχυρό γερμανικό κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας— οι Γερμανοί αξιωματούχοι και διπλωμάτες αδυνατούσαν να διατυπώσουν σαφή θέση: οι υπουργοί της κεντροδεξιάς επιθυμούσαν την εγκατάλειψη της «πράσινης» πολιτικής, ενώ οι κεντροαριστεροί ομόλογοί τους πίεζαν για τη διατήρησή της.
Τελικά, οι Γερμανοί συντηρητικοί ομοϊδεάτες του Μερτς στις Βρυξέλλες —η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Μάνφρεντ Γουέμπερ — παρενέβησαν και «έθαψαν» την πρόταση την τελευταία στιγμή.
Ένας ακόμη βασικός τομέας πολιτικής όπου ο κυβερνητικός συνασπισμός δυσκολεύτηκε να καταλήξει σε κοινή γραμμή ήταν το ζήτημα της απαγόρευσης πρόσβασης των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης — μια εμβληματική πρόταση της φον ντερ Λάιεν για το σύνολο της ΕΕ. Αν και ο καγκελάριος υποστήριξε προσωπικά την ιδέα στις αρχές του έτους, ο ίδιος και οι πολιτικοί του σύμμαχοι χρειάστηκαν πάνω από έξι μήνες για να συμφωνήσουν σε ένα συγκεκριμένο ηλικιακό όριο που θα υποστήριζαν κατά τις διαβουλεύσεις της φον ντερ Λάιεν με τους εταίρους, σύμφωνα με αξιωματούχους και διπλωμάτες που συμμετείχαν στις συνομιλίες.
Ακόμη και πριν από την πρόσφατη κρίση, τα εσωτερικά προβλήματα του Μερτς είχαν αντίκτυπο στις Βρυξέλλες, φτάνοντας στα υψηλότερα κλιμάκια. Πέρυσι, εξέπληξε τους ηγέτες της ΕΕ απαιτώντας μια σύνοδο κορυφής —που αρχικά προοριζόταν για τη συζήτηση γεωπολιτικών θεμάτων και άλλων ζητημάτων πολιτικής— να εστιάσει αντ' αυτού στη διάσωση της ευρωπαϊκής βαριάς βιομηχανίας από τον ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η Γερμανία έχασε περίπου 124.100 θέσεις εργασίας στη βιομηχανία πέρυσι, σύμφωνα με ανάλυση της EY, με τη γερμανική κυβέρνηση να ανησυχεί ότι η αποβιομηχάνιση ενισχύει τη στήριξη προς τους αντιπάλους του Μερτς από την άκρα δεξιά και την άκρα αριστερά. Παρόλο που και άλλες πρωτεύουσες συμμερίζονται τις ανησυχίες του, ο Μερτς επιμένει ότι η βιομηχανία πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα στην ατζέντα των μελλοντικών συνόδων κορυφής.
Ωστόσο, ακόμη και εντός του ίδιου του κόμματός του (CDU), ο Μερτς δυσκολεύεται να επιτύχει συναίνεση σχετικά με τους χειρισμούς που πρέπει να γίνουν για το ζήτημα αυτό. Την ώρα που η Επιτροπή σχεδιάζει να αναλάβει δράση κατά των αθέμιτων κινεζικών εμπορικών πρακτικών, η Κατερίνα Ράιχ —στέλεχος του ίδιου κόμματος με τον Μερτς και υπουργός Εξωτερικών— θεωρείται ότι τάσσεται υπέρ της προστασίας των σχέσεων με το Πεκίνο, καθώς και των συμφερόντων των γερμανικών βιομηχανικών κολοσσών, όπως η Volkswagen και η BASF, που συναλλάσσονται με την Κίνα.
Σε ομιλία του την Πέμπτη, με την ευκαιρία της επετείου των 36 ετών από τη γερμανική επανένωση —την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και τη διάλυση της κομμουνιστικής Ανατολικής Γερμανίας—, ο πρεσβευτής της χώρας στην ΕΕ, Τόμας Όσοβσκι, δήλωσε προς τους ομολόγους του και τους αξιωματούχους ότι «κάθε φορά που γιορτάζουμε τη γερμανική ενότητα, γιορτάζουμε την ευρωπαϊκή ενότητα. Και έχουμε ανάγκη αυτή την ενότητα [τώρα] περισσότερο από ποτέ».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
