Γιατί η Ρωσία στέλνει μαχητικά αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας στην Αιθιοπία

Η Αιθιοπία παρέλαβε 12 ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη Su-35, ενώ αναμένεται να αποκτήσει και τέσσερις συστοιχίες αντιαεροπορικών συστημάτων S-400.

Σύμφωνα με αναλυτές, η συμφωνία ενισχύει τη ρωσική παρουσία στο Κέρας της Αφρικής και παράλληλα αναβαθμίζει τις στρατιωτικές δυνατότητες της Αντίς Αμπέμπα, σε μια περίοδο νέων συγκρούσεων στο εσωτερικό της χώρας και αυξανόμενης έντασης με τη γειτονική Ερυθραία.

Ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας, Άμπι Άχμεντ, ανακοίνωσε τη συμφωνία στη Μόσχα, κατά τη διάρκεια της διήμερης συνόδου κορυφής Ρωσίας - Αφρικής.

«Εκτιμώ τις φιλικές σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Αιθιοπίας», δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, προσθέτοντας ότι οι δύο χώρες «στέκονται ενωμένες στις διεθνείς υποθέσεις».

Όπως επισημαίνουν αναλυτές, η συμφωνία εντάσσεται σε μια στρατιωτική συνεργασία που μετρά δεκαετίες. Για τη Μόσχα, οι πωλήσεις όπλων αποτελούν πηγή εσόδων και μέσο ενίσχυσης των δεσμών της με την αφρικανική χώρα. Για την Αιθιοπία, η απόκτηση νέου εξοπλισμού ενισχύει τις ένοπλες δυνάμεις της σε μια περίοδο κατά την οποία η σύγκρουση στο Τιγκράι παραμένει ανοιχτό μέτωπο.

Ποια όπλα αποκτά η Αιθιοπία

Ο Άμπι Άχμεντ δήλωσε ότι η χώρα του παρέλαβε τα πρώτα 12 μαχητικά Su-35 στο πλαίσιο προηγούμενης συμφωνίας με τη Ρωσία. Παράλληλα, προβλέπεται η παράδοση τεσσάρων συστοιχιών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, χωρίς να έχει διευκρινιστεί πότε θα φτάσουν στην Αιθιοπία.

Τα Su-35 θα ενισχύσουν την αιθιοπική πολεμική αεροπορία, η οποία διαθέτει ήδη ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη. Τα συστήματα S-400 αναμένεται να συμπληρώσουν τις υφιστάμενες δυνατότητες αεράμυνας, προσφέροντας προστασία απέναντι σε εναέριες απειλές, σύμφωνα με τους ειδικούς.

«Θα ήταν προτιμότερο να χρησιμοποιηθούν απέναντι σε συμβατικές αεροπορικές απειλές», δήλωσε στο Al Jazeera ο Μπένεντικτ Μανζίν, επικεφαλής αναλυτής για τη Μέση Ανατολή και την Αφρική στην εταιρεία συμβούλων γεωπολιτικού κινδύνου Sibylline.

Όπως εξήγησε, σε περίπτωση πολέμου με την Ερυθραία, τα συστήματα θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την αντιμετώπιση της περιορισμένης αεροπορικής ισχύος της γειτονικής χώρας, καθώς και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών της.

Ωστόσο, τα συστήματα αεράμυνας δεν μπορούν να εξουδετερώσουν κάθε είδους απειλή.

«Όπως έχουμε δει στην Ουκρανία, τα συμβατικά συστήματα αεράμυνας μπορούν να κορεστούν από επιθέσεις με μικρά και φθηνά drones», σημείωσε ο Μανζίν.

Γιατί η Ρωσία επιδιώκει στενότερες σχέσεις με την Αιθιοπία

Η συνεργασία της Μόσχας με την Αντίς Αμπέμπα προϋπάρχει του σημερινού ανταγωνισμού μεταξύ διεθνών δυνάμεων για επιρροή στην Αφρική.

«Η Ρωσία έχει παρουσία στην Αιθιοπία εδώ και δεκαετίες, ως μέρος της κληρονομιάς του Ψυχρού Πολέμου», ανέφερε ο Μανζίν.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Σοβιετική Ένωση υποστήριζε την τότε κομμουνιστική κυβέρνηση της Αιθιοπίας. Η σημερινή συνεργασία στηρίζεται σε αυτές τις ιστορικές σχέσεις, με τις δύο χώρες να έχουν υπογράψει στρατιωτικές συμφωνίες που αποσκοπούν στην αναβάθμιση των δυνατοτήτων των αιθιοπικών ενόπλων δυνάμεων μέσω της μεταφοράς τεχνογνωσίας, της εκπαίδευσης και της παροχής τεχνολογίας, σύμφωνα με το Αιθιοπικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και τα εμπορικά συμφέροντα.

«Η Ρωσία επιδιώκει επίσης να αποκομίσει έσοδα από τις πωλήσεις όπλων. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες εξαγωγικές δραστηριότητές της στην Αφρική», δήλωσε ο Μανζίν.

Οι πωλήσεις στρατιωτικού εξοπλισμού αποφέρουν έσοδα και ταυτόχρονα δημιουργούν μακροχρόνιες σχέσεις με τις χώρες που τον αγοράζουν, καθώς απαιτούνται ανταλλακτικά, συντήρηση, τεχνική υποστήριξη και εκπαίδευση προσωπικού.

Η συνεργασία, ωστόσο, δεν περιορίζεται στον τομέα της άμυνας.

Σύμφωνα με τον Άμπι Άχμεντ, οι συνομιλίες του με τον Πούτιν κάλυψαν, μεταξύ άλλων, την πυρηνική ενέργεια, την υγεία, το εμπόριο, καθώς και τη διμερή και πολυμερή συνεργασία.

Σε δήλωσή του, ο Ρώσος πρόεδρος ανέφερε ότι το διμερές εμπόριο ξεπέρασε τα 1,3 δισ. δολάρια την περίοδο Ιανουαρίου - Σεπτεμβρίου, ποσό υπερδιπλάσιο από εκείνο που είχε καταγραφεί για ολόκληρο το 2025.

Ο Πούτιν αναφέρθηκε επίσης στις προοπτικές διεύρυνσης της συνεργασίας στους τομείς της ενέργειας, της γεωργίας, της βιομηχανίας και της εκπαίδευσης.

Το μέγεθος της αιθιοπικής αγοράς αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα που προσελκύει το ενδιαφέρον διεθνών δυνάμεων. Ως η δεύτερη πολυπληθέστερη χώρα της Αφρικής, η Αιθιοπία προσφέρει σημαντικές εμπορικές και επενδυτικές ευκαιρίες.

«Όλοι έχουν κάποια παρουσία και η Αιθιοπία προσπαθεί να αποκομίσει όσο το δυνατόν περισσότερα οφέλη», σημείωσε ο Μανζίν.

Απομακρύνεται η Αιθιοπία από τη Δύση;

Η ενίσχυση των δεσμών με τη Ρωσία δεν σημαίνει κατ' ανάγκην ότι η Αιθιοπία εγκαταλείπει τις σχέσεις της με τις δυτικές χώρες. Σύμφωνα με τον Μανζίν, η Αντίς Αμπέμπα επιδιώκει να διευρύνει τις επιλογές της και να αξιοποιήσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των διεθνών δυνάμεων.

«Τα αφρικανικά κράτη γνωρίζουν ότι βρίσκονται στο επίκεντρο γεωπολιτικού ανταγωνισμού», ανέφερε ο αναλυτής.

Ο ανταγωνισμός αυτός δίνει στις κυβερνήσεις της ηπείρου τη δυνατότητα να αναζητούν στρατιωτικό εξοπλισμό, επενδύσεις και διπλωματική υποστήριξη από διαφορετικούς εταίρους. Η συνεργασία της Αιθιοπίας με τη Ρωσία συνυπάρχει με την ισχυρή κινεζική παρουσία στη χώρα και τις συνεχιζόμενες επενδύσεις από δυτικές οικονομίες.

«Η Κίνα έχει τεράστια παρουσία στην Αιθιοπία, ενώ τα ρωσικά όπλα αποτελούν εδώ και χρόνια σημαντικό παράγοντα», δήλωσε ο Μανζίν.

Η Μόσχα επιδιώκει να αξιοποιήσει τις ήδη εδραιωμένες σχέσεις της για να διευρύνει την επιρροή της στην Αφρική, την ώρα που οι δυτικές κυρώσεις που επιβλήθηκαν λόγω του πολέμου στην Ουκρανία περιορίζουν τις διεθνείς οικονομικές και εμπορικές της επιλογές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Ινστιτούτου Έρευνας για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI), η Ρωσία αντιπροσώπευε το 15% των εισαγωγών σημαντικών οπλικών συστημάτων από αφρικανικές χώρες την περίοδο 2021-2025. Το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 19% για τις Ηνωμένες Πολιτείες και 17% για την Κίνα.

Διαβάστε: Ο πόλεμος επιστρέφει στο Κέρας της Αφρικής και η Ερυθρά Θάλασσα μοιάζει όλο και περισσότερο με το Ορμούζ

Η πρόσβαση στη θάλασσα και οι ισορροπίες στο Κέρας της Αφρικής

Η στρατιωτική συνεργασία με τη Ρωσία αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω των ευρύτερων στρατηγικών επιδιώξεων της Αιθιοπίας στο Κέρας της Αφρικής. Η χώρα, με πληθυσμό που ξεπερνά τα 130 εκατομμύρια, επιδιώκει να εξασφαλίσει άμεση πρόσβαση στη θάλασσα, την οποία έχασε το 1993, όταν η Ερυθραία απέκτησε την ανεξαρτησία της.

Έκτοτε, η Αιθιοπία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από λιμάνια γειτονικών χωρών, κυρίως από το Τζιμπουτί, για τη διακίνηση του μεγαλύτερου μέρους του εξωτερικού εμπορίου της. Η κυβέρνηση του Άμπι Άχμεντ έχει αναδείξει την πρόσβαση στη θάλασσα σε στρατηγική προτεραιότητα, εξετάζοντας τρόπους εξασφάλισης λιμενικών διευκολύνσεων και θαλάσσιας πρόσβασης.

Οι επιδιώξεις αυτές έχουν προκαλέσει ανησυχία στις γειτονικές χώρες, καθώς συνδέονται με την ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας και των θαλάσσιων οδών που ενώνουν την Ευρώπη με την Ασία. Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για την Ερυθραία, με την οποία η Αιθιοπία έχει συγκρουστεί στο παρελθόν, αλλά και για τη Σομαλία, το Τζιμπουτί και τη Σομαλιλάνδη, λόγω της γεωγραφικής τους θέσης και του ρόλου τους στην περιφερειακή ισορροπία.

Η προμήθεια σύγχρονων μαχητικών και συστημάτων αεράμυνας εντάσσεται, επομένως, σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της στρατιωτικής ισχύος της Αιθιοπίας. Δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι η χώρα προετοιμάζεται για πόλεμο με την Ερυθραία, αλλά πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διμερείς σχέσεις παραμένουν εύθραυστες και οι ανταγωνισμοί για την ασφάλεια και την πρόσβαση στη θάλασσα επιβαρύνουν το ήδη σύνθετο περιβάλλον στο Κέρας της Αφρικής.

Θα μπορούσαν τα νέα όπλα να χρησιμοποιηθούν στο Τιγκράι;

Στη δήλωσή του, ο Άμπι Άχμεντ ευχαρίστησε τον Πούτιν για την παράδοση των μαχητικών αεροσκαφών έναν χρόνο νωρίτερα από το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα. Όπως ανέφερε, ο εξοπλισμός θα ενισχύσει την ικανότητα της Αιθιοπίας να «αποτρέπει προληπτικά την επιθετικότητα».

Η παράδοση πραγματοποιείται εν μέσω αναζωπύρωσης των συγκρούσεων στο Τιγκράι, συνεχιζόμενης εξέγερσης στην Αμχάρα και ανησυχιών για το ενδεχόμενο νέας σύγκρουσης με την Ερυθραία.

«Η Αιθιοπία αγοράζει πολλά αεροσκάφη», δήλωσε ο Μανζίν, επισημαίνοντας ότι οι παραδόσεις συμπίπτουν χρονικά με την αναζωπύρωση των συγκρούσεων στο Τιγκράι και τις εκτιμήσεις για πιθανό πόλεμο με την Ερυθραία.

Ο αναλυτής προειδοποίησε, ωστόσο, ότι δεν θα πρέπει να θεωρηθεί δεδομένο πως οι πρόσφατες εξελίξεις στο πεδίο των συγκρούσεων οδήγησαν άμεσα στις συγκεκριμένες αγορές, καθώς οι σχετικές συμφωνίες είχαν διαπραγματευτεί νωρίτερα.

«Τα αεροσκάφη είναι χρήσιμα ανεξάρτητα από αυτές τις εξελίξεις, καθώς η Αιθιοπία χρησιμοποιεί σε μεγάλο βαθμό την αεροπορία στις επιχειρήσεις καταστολής εξεγέρσεων», ανέφερε.

Τι συμβαίνει στο Τιγκράι

Οι συγκρούσεις μεταξύ του ομοσπονδιακού στρατού της Αιθιοπίας και των δυνάμεων του Τιγκράι εντάθηκαν στα τέλη Σεπτεμβρίου, υπονομεύοντας ουσιαστικά τη συμφωνία ειρήνης που υπογράφηκε στην Πρετόρια τον Νοέμβριο του 2022 και έβαλε τέλος σε έναν καταστροφικό πόλεμο δύο ετών.

Οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για την αναζωπύρωση της βίας. Η ένταση κλιμακώθηκε μετά τη συγκρότηση συμμαχίας επτά ομάδων που επιδιώκουν την ανατροπή της κυβέρνησης του Άμπι Άχμεντ και την εγκαθίδρυση μεταβατικής κυβέρνησης.

Κυβερνητικά στρατεύματα και συμμαχικές δυνάμεις εισήλθαν στη Μεκέλε, την πρωτεύουσα του Τιγκράι, στις αρχές Οκτωβρίου, μετά την αποχώρηση μαχητών του Λαϊκού Απελευθερωτικού Μετώπου του Τιγκράι (TPLF).

Στη συνέχεια, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση της Αντίς Αμπέμπα εγκατέστησε προσωρινή διοίκηση με εξάμηνη θητεία. Ωστόσο, οι διοικητές των δυνάμεων που αντιτίθενται στην κυβέρνηση έχουν διαμηνύσει ότι θα συνεχίσουν τις μάχες.
 

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.