Η εστίαση στη γρήγορη εικόνα και στην ατάκα αντί για την ουσία, το νόημα των συμφραζομένων και τα ουσιαστικά μηνύματα, είναι το βασικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι δυτικοί, ειδικά όταν βρίσκονται αντιμέτωποι με την Ανατολή.
Και αυτό συμβαίνει είτε μιλάμε για εμπορικές συναλλαγές είτε για εκπαίδευση και, φυσικά, για την πολιτική. Αν δεν είχε συμβεί η αποχαύνωση της Δύσης τα τελευταία 25 χρόνια, με την κυριαρχία των οθονών απέναντι στο χαρτί και στο βιβλίο, και των κοινωνικών δικτύων απέναντι στην ουσιαστική συναναστροφή, ίσως η ατομική και συλλογική αντιληπτική μας ικανότητα να μην είχε υποβιβαστεί τόσο.
Γιατί η ηθική κατάπτωση της Δύσης, η απαξίωση των αρχών της και η συνεχής εκ των έσω αμφισβήτηση των τεράστιων επιτευγμάτων της, έχει επιτευχθεί από τους αντιπάλους της γιατί εμείς, η “πολιτισμένη” Δύση, αφεθήκαμε στην πρόσκαιρη απόλαυση των κακών συνηθειών αντί να ενισχύουμε με αποφασιστικότητα αυτό που έκανε την Δύση πρωτοπόρα στο παρελθόν: την αριστεία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι τελευταίες εξελίξεις στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Με τον καταιγισμό “ενημέρωσης” τόσο για την εικόνα της συνάντησης Τραμπ - Πούτιν στην Αλάσκα όσο και για την τριμερή συνάντηση Τραμπ - Ζελένσκι - ευρωπαίων ηγετών στην Ουάσιγκτον, λίγη σημασία δόθηκε σε αυτόν που έχει αποφασιστικό ρόλο επί του πεδίου της μάχης: τον ρώσο Πρόεδρο.
Γιατί μπορεί να χύθηκε αμέτρητο μελάνι για το χειροκρότημα του Τραμπ στον Πούτιν ή για το γεγονός ότι ο ρώσος Πρόεδρος, αν και φιλοξενούμενος, μίλησε πρώτος προς τους δημοσιογράφους, αλλά αυτά είναι η εικόνα και όχι η ουσία.
Άλλο τόσο μελάνι χύθηκε για τα επαινετικά λόγια του Ζελένσκι και των ευρωπαίων ηγετών προς τον Τραμπ στην τριμερή συνάντηση όσο και για το ύφος του αμερικανού Προέδρου προς τους άλλους ηγέτες, αλλά και αυτό είναι η εικόνα και όχι η ουσία.
Η ουσία εμπεριέχεται στη συνέντευξη τύπου που παραχώρησε ο ρώσος Πρόεδρος σε δημοσιογράφους τα ξημερώματα της Δευτέρας στη Μόσχα μετά τη συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ και στη συνέντευξη του υπουργού εξωτερικών της Ρωσίας, Σεργκέι Λαβρόφ στις 13 Αυγούστου (πριν την συνάντηση Τραμπ - Πούτιν) προς μία αμερικανίδα δημοσιογράφο. Δείτε τα βίντεο, παίζουν ασταμάτητα σε “λούπα”.
Ας ξεκινήσω με τον Λαβρόφ ο οποίος, ούτε λίγο ούτε πολύ, ισχυρίστηκε ότι “οι ενέργειες του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, μαζί με προηγούμενες δυτικές επεμβάσεις στη Μέση Ανατολή, σηματοδότησαν την έναρξη μιας ευρύτερης αντιπαράθεσης που στόχευε στη στρατηγική ήττα της Ρωσίας”. Ισχυρίστηκε ότι η Μόσχα μάχεται τώρα μόνη της ενάντια στη Δύση συνολικά και ότι η Γερμανία και άλλα μέλη του ΝΑΤΟ προετοιμάζονται για άμεση στρατιωτική εμπλοκή με τη Ρωσία.
Κι αν τα λόγια του Λαβρόφ μπορούν να θεωρηθούν ως διπλωματική πίεση προς τη Δύση για να αποδεχθεί τις ρωσικές διεκδικήσεις στην Ουκρανία, τα όσα είπε ο Βλάντιμιρ Πούτιν στη συνέντευξη τύπου, ξεδιαλύνουν την τακτική που θα ακολουθήσει στη συνέχεια των διαπραγματεύσεών του με τη Δύση.
Ο ρώσος πρόεδρος είπε ότι οι κυρώσεις προς την Ρωσία δεν έχουν επιφέρει κανένα σοβαρό αποτέλεσμα (δεν θα μπορούσε να πει και κάτι διαφορετικό, θα ήταν παραδοχή ήττας).
Αναφορικά με τον επανεξοπλισμό της Ευρώπης, αναφέρθηκε υποτιμητικά σε αυτόν λέγοντας ότι η αύξηση στο 5% του ΑΕΠ κάθε χώρας των δαπανών για την άμυνα “δεν θα έχει καμία σημασία”. (5% του ευρωπαϊκού ΑΕΠ επενδεδυμένο σε εξοπλισμούς υψηλής τεχνολογίας, μάλλον θα έχει μεγάλη σημασία αλλά και σε αυτό δεν θα μπορούσε να πει κάτι άλλο). Είπε επίσης ότι την όποια απειλή μπορεί να εκπροσωπεί αυτή η αύξηση των αμυντικών δαπανών από τη Δύση “θα την αντιμετωπίσουμε γιατί είμαστε αυτάρκεις στρατιωτικά και επενδύουμε συνεχώς στην ασφάλειά μας”.
Τα πολύ ενδιαφέροντα ήταν όσα είπε για την Ουκρανία και τον Πρόεδρο Ζελένσκι.
Έχετε δει ποτέ αρχηγό κράτους να αναλύει το Σύνταγμα άλλου κράτους; Ε, ο Πούτιν το έκανε. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, ο Πρόεδρος Ζελένσκι δεν έχει δικαίωμα να υπογράψει τίποτα εκ μέρους της Ουκρανίας γιατί θα έπρεπε να έχει κάνει εκλογές και δεν το έχει πράξει. Και για να προλάβει όποιον θα εξέφραζε την άποψη ότι δεν μπορούν να γίνουν εκλογές εν μέσω πολέμου, ανέφερε ότι στο σύνταγμα της Ουκρανίας δεν υπάρχει ανάλογη πρόβλεψη και ότι σε τέτοια περίπτωση την εξουσία δεν την έχει πλέον ο Πρόεδρος αλλά η Βουλή ή κάτι ανάλογο (δεν κατάλαβα ακριβώς).
Κι αν φαίνεται παράταιρο να αναφέρεται ο Πρόεδρος Πούτιν στο Σύνταγμα της Ουκρανίας, μην ξεχνάτε με ποιους χαρακτηρισμούς έχουν αναφερθεί προς τον Πρόεδρο Ζελένσκι σχεδόν όλοι οι αξιωματούχοι της Ρωσίας. Από “ναρκομανή” έως “γελοίο, παράνομο, δικτάτορα, απατεώνα, κλέφτη”. Συνεπώς, σε μία μελλοντική πιθανότητα συνάντησής τους στο πλαίσιο της προσπάθειας για επίτευξη ειρήνης, πώς θα μπορούσε να συναντηθεί με κάποιον τον οποίο έχει χαρακτηρίσει με αυτόν τον τρόπο;
Εκτός κι αν δεν σκοπεύει να συναντηθεί μαζί του. Εκτός κι αν εκφράζει έτσι την επιθυμία του για την “αντικατάσταση” Ζελένσκι με κάποιον πιο “βολικό”. Γιατί για τον Πούτιν ακόμα και η παρουσία με τον Ζελένσκι στον ίδιο χώρο, το οποίο δήλωσε ότι επιθυμεί να επιτύχει ο Πρόεδρος Τραμπ, θα είναι αποτυχία και το γνωρίζει.
Αν έπρεπε να στοιχηματίσω ανάμεσα στη συνέχιση του πολέμου (και μάλιστα με μεγαλύτερη ένταση) και στην επίτευξη συμφωνίας ειρήνης, μετά την συνέντευξη τύπου του Πούτιν, θα έπαιζα τα ρέστα μου στην πρώτη επιλογή.
Άλλωστε, και το 2022 λίγο πριν την έναρξη της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, μετά μάλιστα από κοινή συνάντηση Πούτιν - Ζελένσκι με τον Εμμανουέλ Μακρόν και την Άνγκελα Μέρκελ, οι δηλώσεις του ρώσου προέδρου μιλούσαν για “παράνομο καθεστώς του Κιέβου”. Το ίδιο και ακόμα πιο έντονα λέει και τώρα.
Για το ύφος του Πούτιν μπορούμε να πούμε πολλά. Για την επιθετικότητά του ακόμα περισσότερα. Αλλά ότι έχει κρύψει τις προθέσεις του, αυτό δεν μπορούμε να το πούμε. Όλα τα έχει πει, απλά κανείς δεν ήθελε να ακούσει.
Είπαμε, οι δυτικοί προτιμούν τα βιντεάκια των 25 δευτερολέπτων του τικ-τοκ, δεν θα κάτσουν να δουν ώρες ομιλιών. Προτιμούν να διαβάζουν τις αναλύσεις “δημοσιογράφων” σε μερικές προπαγανδιστικές αράδες…
* Ο Ηλίας Ψυχογιός είναι Σύμβουλος Πληροφορικής
ilpsychogios@gmail.com
