Η τουρκική χρηματιστηριακή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις εντονότερες αναταράξεις των τελευταίων μηνών, καθώς οι πιέσεις που ξεκίνησαν από τα επενδυτικά funds μεταφέρθηκαν στις μετοχές, ενώ οι εποπτικές αρχές προχώρησαν σε μηνύσεις και πολυετείς απαγορεύσεις διαπραγμάτευσης για φερόμενες περιπτώσεις χειραγώγησης.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε μέσα σε λίγες ημέρες: επενδυτικά κεφάλαια δυσκολεύτηκαν να ανταποκριθούν σε αιτήματα εξαγοράς μεριδίων, οι πωλήσεις εξαπλώθηκαν στο χρηματιστήριο και ο δείκτης BIST 100 υποχώρησε την Τετάρτη κατά 5,54%, στις 13.122,58 μονάδες. Ενδοσυνεδριακά οι απώλειες ξεπέρασαν το 7%, ενώ ενεργοποιήθηκε και ο μηχανισμός αυτόματης διακοπής συναλλαγών.
🚨BIG CRASH IN TURKISH STOCK MARKET
— The Macro Paper (@macropaperr) September 16, 2026
₺1,320,000,000,000 wiped out from Turkey's stock market today as the BIST 100 Index dumped 6%. pic.twitter.com/YZv119uh3t
Την ίδια ώρα, η τουρκική Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς (SPK) ανακοίνωσε μέτρα κατά δεκάδων προσώπων για συναλλαγές στις μετοχές των Katılımevim, Gündoğdu Gıda και Destek Finans Faktoring.
Μηνύσεις και διετείς απαγορεύσεις
Σύμφωνα με το εβδομαδιαίο δελτίο της SPK, η εποπτική αρχή αποφάσισε να επιβάλει διετή απαγόρευση διαπραγμάτευσης σε πρόσωπα που συνδέονται με τις επίμαχες συναλλαγές, ενώ υπέβαλε και μηνύσεις στην εισαγγελία. Στις αποφάσεις περιλαμβάνεται η Pusula Portföy για συναλλαγές στη μετοχή της Katılımevim, καθώς και στελέχη και διαχειριστές κεφαλαίων της εταιρείας.
Η SPK ανακοίνωσε αντίστοιχα μέτρα για συναλλαγές στη Gündoğdu Gıda, ενώ για τη μετοχή της Destek Finans Faktoring υπέβαλε μήνυση σε βάρος του διαχειριστή κεφαλαίων της Tera Portföy Ιμπραήμ Μπεκτσί, στον οποίο επιβλήθηκε επίσης διετής απαγόρευση διαπραγμάτευσης.
Το Reuters μετέδωσε ότι οι τουρκικές αρχές υπέβαλαν συνολικά ποινικές καταγγελίες σε βάρος 38 προσώπων για φερόμενη χειραγώγηση, ενώ η Pusula Portföy περιλαμβάνεται επίσης στα μέτρα της SPK. Οι κατηγορίες αφορούν συναλλαγές στις τρεις συγκεκριμένες εισηγμένες εταιρείες.
Οι αποφάσεις αυτές δεν αποτελούν δικαστική κρίση περί ενοχής· αφορούν εποπτικά μέτρα και παραπομπές των υποθέσεων στις εισαγγελικές αρχές.
Από τα funds στο χρηματιστήριο
Η αναταραχή ξεκίνησε από την αγορά επενδυτικών κεφαλαίων, όπου αυξήθηκαν οι απαιτήσεις επενδυτών για εξαγορά μεριδίων, την ώρα που ορισμένα funds διατηρούσαν σημαντικές θέσεις σε μετοχές με περιορισμένη ρευστότητα.
Η Pusula Portföy είχε ανακοινώσει ότι ορισμένα κεφάλαιά της δεν μπορούσαν να πραγματοποιήσουν εγκαίρως τις απαιτούμενες πληρωμές προς επενδυτές που ζητούσαν την επιστροφή των χρημάτων τους. Η εξέλιξη προκάλεσε έντονη ανησυχία στην αγορά, καθώς τα κεφάλαια της εταιρείας είχαν δεχθεί μαζικές εντολές εξόδου μετά τις νέες ρυθμιστικές απαιτήσεις. Τουρκικά οικονομικά μέσα αναφέρουν ότι οι εκροές από τα funds της Pusula ξεπέρασαν τα 132,7 δισ. τουρκικές λίρες.
Το πρόβλημα στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην Tera Portföy.
Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι δύο από τα funds της εμφάνισαν αδυναμία εκπλήρωσης υποχρεώσεων σε αιτήματα εξαγοράς. Πρόκειται για το Tera Portföy Money Market Fund (TP2) και το Tera Portföy Hisse Senedi (TL) Fonu – Hisse Senedi Yoğun Fund (THF). Η ίδια η Tera επιβεβαίωσε μέσω KAP ότι στο THF δημιουργήθηκε κατάσταση αθέτησης πληρωμών για τις επιστροφές μεριδίων και ότι βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες συνεννόησης με τις χρηματιστηριακές εταιρείες και διαχείρισης της ρευστότητας.
Σύμφωνα με την τουρκική οικονομική ιστοσελίδα Ekonomim, τα δύο funds της Tera έχουν σημαντικό ενεργητικό, ενώ σε ακόμη έξι funds τροποποιήθηκαν οι διαδικασίες εξαγοράς, με τις πληρωμές να μετατίθενται έως και στη 10η εργάσιμη ημέρα.
BIST 100 Endeksi güne %1,32 düşüşle 12.948,83 puandan başladı. pic.twitter.com/fPNCQ40q0z
— 𝐉𝐨𝐮𝐫𝐧𝐚𝐥𝐢𝐬𝐭 (@HamdiCelikbas) September 17, 2026
Και η Atlas αντιμετωπίζει καθυστερήσεις
Στην αλυσίδα των προβλημάτων προστέθηκε και η Atlas Portföy.
Η εταιρεία ανακοίνωσε αλλαγές στη διαδικασία εξαγοράς για fund της, επικαλούμενη τη δομή ρευστότητας του χαρτοφυλακίου, τον όγκο συναλλαγών των περιουσιακών στοιχείων και την επίδραση των αιτημάτων επιστροφής μεριδίων στο χαρτοφυλάκιο. Στην περίπτωση του Atlas Portföy Serbest Fund, η αξία των μεριδίων υπολογίζεται πλέον με διαφορετική συχνότητα και η πληρωμή των πωλήσεων μετατίθεται μετά την ημερομηνία αποτίμησης.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή αναδεικνύει το βασικό πρόβλημα της τρέχουσας αναταραχής: οι επενδυτές ζητούν να αποχωρήσουν από funds, όμως τα funds δεν μπορούν πάντοτε να μετατρέψουν γρήγορα σε μετρητά τις θέσεις τους χωρίς να πιέσουν τις τιμές των μετοχών.
Οι νέοι κανόνες επιτάχυναν τις πωλήσεις
Η αναταραχή συνδέεται και με τις νέες ρυθμίσεις που υιοθέτησε η SPK στα τέλη Αυγούστου για τις τοποθετήσεις των επενδυτικών κεφαλαίων.
Οι κανόνες περιορίζουν τις συμμετοχές των funds σε μετοχές εταιρειών με περιορισμένη ελεύθερη διασπορά, καθώς και τις επενδύσεις σε συνδεδεμένες οντότητες. Τα funds έλαβαν προθεσμία έως το τέλος του έτους για να προσαρμόσουν τις θέσεις τους στα νέα όρια.
Η προσπάθεια περιορισμού της συγκέντρωσης κινδύνου, ωστόσο, δημιούργησε επιπλέον πίεση σε μια αγορά όπου οι επενδυτές άρχισαν ταυτόχρονα να ζητούν μαζικά την εξαγορά μεριδίων. Το αποτέλεσμα ήταν να αυξηθούν οι ανάγκες για ρευστότητα και να ενισχυθούν οι πωλήσεις μετοχών.
Οι Financial Times εκτιμούν ότι οι ιδιώτες επενδυτές απέσυραν περίπου 1 δισ. δολάρια από επενδυτικά funds, προκαλώντας το selloff της Τετάρτης. Το δημοσίευμα συνδέει την αναταραχή με τις μεγάλες και συγκεντρωμένες θέσεις ορισμένων τοπικών funds σε εταιρείες με περιορισμένη διασπορά.
The Borsa Istanbul 100 Index fell as much as 5.7%, extending its two-day decline and putting it on course for the biggest such drop since March 2025 https://t.co/rT4b3TDBrL
— Bloomberg (@business) September 16, 2026
Η βουτιά του Borsa Istanbul
Η πίεση μεταφέρθηκε με μεγάλη ταχύτητα στις μετοχές.
Ο BIST 100 υποχώρησε την Τετάρτη κατά 5,54%, στις 13.122,58 μονάδες. Ενδοσυνεδριακά είχε βρεθεί στις 12.817 μονάδες, το χαμηλότερο επίπεδο από τις 2 Απριλίου, ενώ οι απώλειες ξεπέρασαν το 7% πριν περιοριστούν. Η ένταση των πωλήσεων ενεργοποίησε τον μηχανισμό διακοπής συναλλαγών του Borsa Istanbul.
Η πτώση ήταν ιδιαίτερα έντονη στις τράπεζες και στις βιομηχανικές μετοχές. Τουρκικά οικονομικά μέσα περιγράφουν τη συνεδρίαση ως μία από τις πλέον ταραχώδεις των τελευταίων μηνών, με τη ρευστότητα των funds και τις εντολές εξόδου επενδυτών να ενισχύουν τις πιέσεις.
Στο μικροσκόπιο και οι Katılımevim, Gündoğdu Gıda και Destek Finans
Οι τρεις μετοχές που περιλαμβάνονται στην έρευνα της SPK είχαν καταγράψει πολύ μεγάλες ανόδους πριν από την πρόσφατη διόρθωση.
Σύμφωνα με το Reuters, η Katılımevim είχε σημειώσει άνοδο άνω του 300% από την αρχή του έτους πριν χάσει σχεδόν 59% μέσα σε δύο εβδομάδες. Η Gündoğdu Gıda είχε ενισχυθεί περισσότερο από 140% στο ίδιο διάστημα, αλλά βρισκόταν περίπου 75% κάτω από το υψηλό του Ιουλίου. Η Destek Finans Faktoring είχε επίσης καταγράψει άνοδο άνω του 300% πριν υποχωρήσει κατά περίπου 37% από τις αρχές Ιουλίου.
Η SPK εξετάζει εάν στις συναλλαγές αυτές υπήρξε παραβίαση των κανόνων περί χειραγώγησης της αγοράς. Οι αποφάσεις της αφορούν συγκεκριμένα πρόσωπα και συναλλαγές και δεν σημαίνουν ότι έχει αποδειχθεί συνολικά χειραγώγηση της τουρκικής αγοράς.
Νέα έρευνα για την İnfo Yatırım
Παράλληλα, ξεχωριστή αστυνομική επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη στην εταιρεία İnfo Yatırım.
Ο πρόεδρος της İnfo Yatırım και της Hedef Holding, Namık Kemal Gökalp, κλήθηκε από τις αρχές και, σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, τέθηκε υπό κράτηση στο πλαίσιο έρευνας. Προς το παρόν δεν έχει διευκρινιστεί επισήμως εάν η συγκεκριμένη έρευνα συνδέεται με την αναταραχή στα επενδυτικά funds ή με διαφορετική υπόθεση.
Η διάκριση αυτή είναι σημαντική, καθώς μέχρι στιγμής δεν υπάρχει επίσημη ανακοίνωση που να συνδέει την επιχείρηση στην İnfo Yatırım με την υπόθεση των funds.
Έκτακτη συνεδρίαση για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Επιτροπή Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας της Τουρκίας συνεδρίασε το πρωί της Πέμπτης υπό τον υπουργό Οικονομικών και Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ.
Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε μόλις τρεις ημέρες μετά την προηγούμενη συνάντηση της Επιτροπής και προκλήθηκε από τις τελευταίες εξελίξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Στη συνεδρίαση συμμετείχαν, σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, οι αρμόδιες εποπτικές και νομισματικές αρχές, με αντικείμενο την αξιολόγηση της πρόσφατης μεταβλητότητας.
Το τουρκικό υπουργείο Οικονομικών είχε ανακοινώσει στις 14 Σεπτεμβρίου ότι η Επιτροπή είχε ήδη εξετάσει τη διεθνή και εγχώρια μακροοικονομική εικόνα και τις τελευταίες εξελίξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Η αλυσίδα των εξελίξεων
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αυτή μιας αλληλουχίας πιέσεων: αυξημένες αιτήσεις εξαγοράς από επενδυτές, περιορισμένη ρευστότητα σε ορισμένες τοποθετήσεις funds, ανάγκη πώλησης μετοχών για την εξασφάλιση μετρητών, πτώση των τιμών και νέα πίεση στις αποτιμήσεις των χαρτοφυλακίων.
Παράλληλα, οι έρευνες της SPK για πιθανή χειραγώγηση σε συγκεκριμένες μετοχές προσθέτουν μια δεύτερη διάσταση στην κρίση, καθώς οι αρχές επιχειρούν να διαπιστώσουν εάν συγκεκριμένες συναλλαγές ή πρακτικές συνέβαλαν στη διαμόρφωση των τιμών.
Το κρίσιμο ζήτημα για την τουρκική αγορά είναι πλέον εάν οι δυσκολίες παραμείνουν περιορισμένες σε συγκεκριμένα funds και μετοχές ή εάν η ανάγκη για ρευστότητα οδηγήσει σε νέα κύματα αναγκαστικών πωλήσεων. Μέχρι στιγμής, οι τουρκικές αρχές έχουν ενεργοποιήσει τόσο την εποπτική όσο και τη διαδικασία αξιολόγησης της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας, ενώ οι επόμενες ανακοινώσεις των funds θα δείξουν σε ποιο βαθμό μπορούν να καλυφθούν τα αιτήματα των επενδυτών.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.