Ο πόλεμος με το Ιράν έχει τραβήξει πολύ περισσότερο απ’ όσο περίμεναν πολλοί - κι όμως, η αγορά πετρελαίου εξακολουθεί να λειτουργεί.
Παρά τις δυσάρεστα υψηλές τιμές των καυσίμων, που έχουν κοστίσει στο μέσο αμερικανικό νοικοκυριό σχεδόν 800 δολάρια από την έναρξη του πολέμου, περισσότερο από έξι μήνες μετά το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή το αργό πετρέλαιο εξακολουθεί, ως επί το πλείστον, να φτάνει εκεί όπου χρειάζεται.
Αυτό συμβαίνει επειδή η αγορά έχει αποδειχθεί εξαιρετικά ανθεκτική, παρακάμπτοντας το Στενό του Ορμούζ μέσω εναλλακτικών διαδρομών μεταφοράς, αξιοποιώντας σημαντικά αποθέματα αργού και περιορίζοντας δραστικά την παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου.
Εγείρονται, ωστόσο, σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο -και για πόσο ακόμη- μπορεί αυτό να συνεχιστεί, σημειώνει σε ανάλυσή του το CNN.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η αγορά πετρελαίου μπορεί να διατηρήσει αυτή τη νέα ισορροπία για το ορατό μέλλον, ακόμη κι αν το Στενό του Ορμούζ παραμείνει σε μια ενδιάμεση κατάσταση - ούτε εντελώς ανοιχτό ούτε πλήρως κλειστό. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η κυβέρνηση Τραμπ θα μπορούσε, θεωρητικά, να παρατείνει την αντιπαράθεσή της με το Ιράν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ορισμένοι ωστόσο, φοβούνται ότι οι πρόχειρες και εύθραυστες λύσεις που κρατούν σήμερα όρθια την αγορά πετρελαίου θα αποδειχθούν τελικά ανεπαρκείς, με αποτέλεσμα τα παγκόσμια αποθέματα να υποχωρήσουν σε κρίσιμα επίπεδα. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι τιμές της ενέργειας θα μπορούσαν να κινηθούν μόνο ανοδικά, αναγκάζοντας ενδεχομένως τις ΗΠΑ να τερματίσουν τον πόλεμο προκειμένου να αποτρέψουν μια οικονομική καταστροφή.
Οι τρεις «βαλβίδες ασφαλείας» που κρατούν όρθια την αγορά
Η αγορά πετρελαίου έχει αντέξει το μεγαλύτερο σοκ προσφοράς που έχει καταγραφεί ποτέ πολύ καλύτερα απ’ όσο πολλοί θεωρούσαν δυνατό. Οι τιμές είναι αυξημένες, αλλά δεν έχουν φτάσει στα ιστορικά υψηλά τους.
Αυτό οφείλεται σε τρεις λόγους, σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε την περασμένη εβδομάδα η Νατάσα Κάνεβα, επικεφαλής αναλύτρια εμπορευμάτων στη JPMorgan.
Πρώτον, η αγορά κατάφερε να βρει σημαντικές εναλλακτικές λύσεις για να παρακάμψει ή να διέλθει από το Στενό του Ορμούζ. Η Σαουδική Αραβία έχει χρησιμοποιήσει αγωγούς για να διοχετεύει καθημερινά αρκετά εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου προς λιμάνια που βρίσκονται εκτός της εμβέλειας του Ιράν, αν και η πρόσφατη, ταχύτατη προέλαση των Χούθι, συμμάχων του Ιράν, δημιουργούν αμφιβολίες για το κατά πόσο αυτό το εναλλακτικό σχέδιο μπορεί να παραμείνει βιώσιμο.
Ο αμερικανικός στρατός, σε συντονισμό με τα κράτη του Κόλπου, έχει οργανώσει μια «μυστική» επιχείρηση συνοδείας πλοίων που μεταφέρουν πετρέλαιο μέσω του Στενού. Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ, η Βενεζουέλα, η Βραζιλία, η Γουιάνα και ο Καναδάς έχουν αυξήσει συνολικά την παραγωγή τους κατά περίπου 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
«Το πετρέλαιο βρίσκει τρόπο να συνεχίσει να ρέει», δήλωσε η Κάνεβα.
Δεύτερον, οι περισσότερες χώρες, με εξαίρεση τις ΗΠΑ και την Κίνα, έχουν αντλήσει από τα αποθέματα πετρελαίου τους πολύ λιγότερο απ’ όσο αναμενόταν. Έτσι, εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικές ποσότητες, τις οποίες οι κυβερνήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν εάν η κατάσταση επιδεινωθεί αισθητά.
Τρίτον, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου έχει μειωθεί δραστικά στη διάρκεια του πολέμου - κατά περίπου 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα. Σε πολλές χώρες του κόσμου -κάτι που δεν ισχύει πάρα πολύ στις ΗΠΑ- αρκετοί καταναλωτές ακύρωσαν ταξίδια, στράφηκαν στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα ή άρχισαν να χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς. Ορισμένες επιχειρήσεις μάλιστα ενθάρρυναν τους εργαζομένους τους να εργάζονται από το σπίτι.
Την ίδια ώρα, η Κίνα εξάγει τόσα πολλά ηλεκτρικά οχήματα, ώστε δοκιμάζει τα όρια της παγκόσμιας μεταφορικής ικανότητας. Ενώ η περιορισμένη δυναμικότητα διύλισης στη Μέση Ανατολή, τη Ρωσία και την Κίνα έχει μειώσει τη ζήτηση για αργό, συγκρατώντας τις τιμές του.
Τα σενάρια για έναν πόλεμο που δεν τελειώνει
Όλοι αυτοί οι παράγοντες συνέβαλαν ώστε να αντισταθμιστεί η απώλεια περίπου 13 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως που προκάλεσε ο πόλεμος. Και, σύμφωνα με την Κάνεβα, αυτή η νέα ισορροπία θα μπορούσε να διατηρηθεί για αρκετό διάστημα ακόμη. Η αγορά, με άλλα λόγια, εξακολουθεί να λειτουργεί, έστω και με τις τιμές σε κάπως υψηλότερα επίπεδα.
Η JPMorgan δεν προβλέπει ότι ο πόλεμος θα διαρκέσει επ’ αόριστον. Αν όμως συμβεί αυτό, η Κάνεβα εκτιμά ότι η τιμή του πετρελαίου πιθανότατα θα διαμορφωθεί γύρω στα 87 δολάρια το βαρέλι - αρκετά χαμηλότερα από τα σημερινά επίπεδα. Αντίθετα, εάν ο πόλεμος τελειώσει, η τράπεζα εκτιμά ότι η τιμή θα υποχωρήσει πολύ περισσότερο, στα 64 δολάρια το βαρέλι.
Πιο απαισιόδοξος εμφανίζεται ο Μπομπ ΜακΝάλι, πρόεδρος και συνιδρυτής της Rapidan Energy Group. Η πρόβλεψή του βασίζεται στην υπόθεση ενός πολέμου χωρίς τέλος - ή, όπως ο ίδιος το χαρακτηρίζει, ενός σεναρίου «παρατεταμένης αστάθειας με απότομες εξάρσεις»- που θα κρατήσει την τιμή του Brent στα 89 δολάρια το βαρέλι την επόμενη χρονιά.
«Δεν βλέπουμε πλήρη επάνοδο στην κανονικότητα στο Στενό του Ορμούζ», δήλωσε ο ΜακΝάλι, ο οποίος είχε διατελέσει σύμβουλος του προέδρου Τζορτζ Μπους του νεότερου για θέματα ενέργειας. «Ένας αέναος πόλεμος, που θέτει σε κίνδυνο τη σημαντικότερη περιοχή του κόστος για τον ενεργειακό εφοδιασμό, θα επιταχύνει την άνοδο των τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου», σημείωσε
Το εύθραυστο σημείο ισορροπίας - Πότε μπορεί να ξεφύγουν οι τιμές
Παρότι η αγορά πετρελαίου έχει προσαρμοστεί σε μια νέα κανονικότητα, το εύθραυστο πλέγμα λύσεων που τη διατηρεί σε λειτουργία έχει αρκετά αδύναμα σημεία, τα οποία θα μπορούσαν να δοκιμαστούν σοβαρά όσο παρατείνεται η κρίση.
Οι ΗΠΑ και η Κίνα έχουν βασιστεί σε μεγάλο βαθμό στα αποθέματα πετρελαίου τους για να απορροφήσουν μέρος των επιπτώσεων του πολέμου. Μέχρι στιγμής, τα αποθέματα αυτά έχουν αποδειχθεί πολύ πιο ανθεκτικά απ’ όσο αναμενόταν.
Τον Ιούλιο, η κρίσιμης σημασίας εγκατάσταση αποθήκευσης στο Κούσινγκ της Οκλαχόμα υποχώρησε στα ελάχιστα επίπεδα που επιτρέπουν την ομαλή λειτουργία της. Κάτω από αυτό το όριο, οι φυσικοί περιορισμοί δυσχεραίνουν σημαντικά τη διοχέτευση αργού μέσω των αγωγών προς τα διυλιστήρια. Έκτοτε, ωστόσο, τα αποθέματα στο Κούσινγκ έχουν ανακάμψει και τις τελευταίες εβδομάδες έχουν αυξηθεί ελαφρώς, απομακρυνόμενα από την επικίνδυνη ζώνη.
Η Κίνα, από τη μεριά της, έχει αρχίσει τις τελευταίες εβδομάδες να αυξάνει σταδιακά τις εισαγωγές πετρελαίου, οι οποίες ωστόσο παραμένουν μειωμένες κατά αρκετά εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως σε σύγκριση με τα προπολεμικά επίπεδα. Το ακριβές ύψος των αποθεμάτων της χώρας παραμένει άγνωστο εκτός των κύκλων της κινεζικής κυβέρνησης, εκτιμάται όμως ότι προσεγγίζει το ένα δισεκατομμύριο βαρέλια.
Εάν ο πόλεμος παραταθεί, κάποια στιγμή στο μέλλον -χωρίς να είναι γνωστό πότε ακριβώς- τα αποθέματα αυτά θα εξαντληθούν, δήλωσε ο Χαμάντ Χουσεΐν, οικονομολόγος εμπορευμάτων στην Capital Economics. Σε μια τέτοια περίπτωση, θα προέκυπτε σοβαρή ανισορροπία ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση, με πιθανό αποτέλεσμα την απότομη εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου - ακριβώς όπως προέβλεπαν οι περισσότεροι αναλυτές όταν ξέσπασε ο πόλεμος.
Η υποχώρηση των αποθεμάτων πιθανότατα δεν θα προκαλούσε άμεσο άλμα στις τιμές, θα τις καθιστούσε όμως πολύ πιο ευμετάβλητες - όχι φέτος, αλλά πιθανότατα προς τα τέλη της επόμενης χρονιάς, εφόσον διατηρηθεί η σημερινή κατάσταση, σύμφωνα με τον Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτή και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners. Όπως εξήγησε, οι εναλλακτικές λύσεις μέσω αγωγών δεν μπορούν να αναπτυχθούν αρκετά γρήγορα, ενώ ούτε νέες πηγές προσφοράς, όπως η Βενεζουέλα, θα είναι σε θέση να καλύπτουν επαρκώς τις απώλειες επ’ αόριστον.
«Δεν είναι το αόρατο χέρι της αγοράς – Είναι ο στρατός»
Ένας ακόμη καθοριστικός παράγοντας είναι το κατά πόσο ο αμερικανικός στρατός μπορεί να συνεχίσει τη μυστική επιχείρηση διελεύσεων από το Ορμούζ σε βάθος χρόνου.
«Δεν είναι το αόρατο χέρι της αγοράς. Είναι ο στρατός που βρίσκει τον τρόπο», δήλωσε η Χέλιμα Κροφτ, επικεφαλής του τομέα παγκόσμιων εμπορευμάτων στην RBC Capital Markets.
Η Κροφτ, πρώην αναλύτρια της CIA, υπογράμμισε ότι οι δυνατότητες του αμερικανικού στρατού δεν είναι ανεξάντλητες. «Θα συνοδεύουμε πλοία για πάντα; Είναι μια εξαιρετικά απαιτητική αποστολή. Και αυτές οι εναλλακτικές λύσεις κοστίζουν ακριβά», πρόσθεσε.
Η Κροφτ εκτιμά ότι ο πόλεμος έχει περάσει σε μια «γκρίζα ζώνη σύγκρουσης», με περιόδους έντασης και κλιμάκωσης να διαδέχονται διαστήματα εύθραυστης ηρεμίας. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι ο κίνδυνος νέας κλιμάκωσης παραμένει υπαρκτός, παραπέμποντας στο ενδεχόμενο επανάληψης επιθέσεων όπως εκείνες με drones το 2019 σε σαουδαραβική πετρελαϊκή εγκατάσταση, οι οποίες είχαν προκαλέσει απότομη άνοδο των τιμών του πετρελαίου.
Η νέα κανονικότητα που φοβάται η αγορά
Ο διευθύνων σύμβουλος μεγάλης τράπεζας δήλωσε στο CNN ότι η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν «πιθανότατα είναι ένας πόλεμος χωρίς τέλος». «Δεν χάνω τον ύπνο μου γι’ αυτό, αλλά θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για ένα τέτοιο ενδεχόμενο», δήλωσε. «Ένας ατελείωτος πόλεμος θα κρατούσε τους πάντες σε εγρήγορση, αλλά κάποια στιγμή συνειδητοποιείς ότι αυτή είναι απλώς η νέα κανονικότητα».
Αμερικανοί αξιωματούχοι και ερευνητές φαίνεται να προετοιμάζονται για ένα τέτοιο σενάριο - ή, τουλάχιστον, για ένα πιο παρατεταμένο σοκ στην προσφορά.
Την περασμένη εβδομάδα, η Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας των ΗΠΑ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι εξαγωγές πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ θα παραμείνουν «περιορισμένες» έως το τέλος του έτους.
Η S&P Global Energy προχώρησε ακόμη περισσότερο, αναφέροντας σε έκθεσή της ότι πλέον δεν αναμένει πως η παραγωγή πετρελαίου στη Μέση Ανατολή θα επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα ούτε στο τέλος της επόμενης χρονιάς.
«Η αγορά δεν επιστρέφει στην ηρεμία», δήλωσε ο Τζιμ Μπέρκχαρντ, παγκόσμιος επικεφαλής έρευνας για το αργό πετρέλαιο στην S&P. «Προσαρμόζεται στη νέα κανονικότητα, την οποία καθορίζουν μια σύγκρουση που παραμένει άλυτη και ο διαρκής κίνδυνος για τη ναυσιπλοΐα».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
