Η στεγαστική κρίση βρίσκεται στο επίκεντρο νέας μελέτης του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ, η οποία υποστηρίζει ότι το πρόβλημα της στέγασης στην Ελλάδα δεν αποτελεί μια παροδική συνέπεια των τελευταίων ετών, αλλά μια βαθιά διαρθρωτική κρίση που διαμορφώθηκε μέσα από τις πολιτικές και τις οικονομικές εξελίξεις της τελευταίας δεκαπενταετίας.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η αντιμετώπισή του δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά σε επιδοματικές πολιτικές, αλλά απαιτεί ένα ευρύτερο και πιο ολοκληρωμένο σχέδιο παρεμβάσεων.
Το Ινστιτούτο επισημαίνει ότι η συνεχής άνοδος του κόστους στέγασης, σε συνδυασμό με τη σαφώς πιο περιορισμένη αύξηση των εισοδημάτων, έχει επιβαρύνει σημαντικά τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, οδηγώντας ολοένα περισσότερα νοικοκυριά σε στεγαστική αλλά και ενεργειακή πίεση.
Τα στοιχεία που παρατίθενται είναι ενδεικτικά της κατάστασης:
Περίπου το 27% των ελληνικών νοικοκυριών διαθέτει πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στεγαστικές ανάγκες, όταν ο αντίστοιχος μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται κοντά στο 18%.
Την ίδια στιγμή, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν κατά 35,4% την περίοδο 2018-2023, ενώ τα διαθέσιμα εισοδήματα ενισχύθηκαν μόλις κατά 8%, γεγονός που διευρύνει περαιτέρω το χάσμα μεταξύ εισοδημάτων και κόστους κατοικίας.
Οι βασικές αιτίες της στεγαστικής κρίσης
Η μελέτη αποδίδει την επιδείνωση της κατάστασης σε έναν συνδυασμό παραγόντων που λειτουργούν σωρευτικά.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η έντονη ανισορροπία ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση κατοικιών, η συγκέντρωση του πληθυσμού και της οικονομικής δραστηριότητας κυρίως στην Αττική, καθώς και η παλαιότητα μεγάλου μέρους του κτιριακού αποθέματος, που συνεπάγεται υψηλό κόστος ανακαίνισης.
Παράλληλα, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν η αύξηση του ενεργειακού κόστους για τη στέγαση, η σημαντική φορολογική επιβάρυνση της ακίνητης περιουσίας, οι δυσκολίες πρόσβασης των πολιτών στη στεγαστική χρηματοδότηση, η εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων και οι επιπτώσεις του προγράμματος Golden Visa στη διαθεσιμότητα κατοικιών.
Στους παράγοντες που επιβαρύνουν την κατάσταση προστίθενται και οι χρονοβόρες πολεοδομικές, δικαστικές και κληρονομικές διαδικασίες, οι οποίες καθυστερούν την αξιοποίηση χιλιάδων κενών ακινήτων.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας.
Όπως επισημαίνει η ΓΣΕΒΕΕ, η εξέλιξη αυτή περιόρισε σημαντικά τα εργαλεία άσκησης κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής, ενώ την ίδια περίοδο καταγράφεται αισθητή υποχώρηση των ποσοστών ιδιοκατοίκησης στη χώρα.
Οι προτάσεις για άμεσες παρεμβάσεις
Σύμφωνα με τη μελέτη, η αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης απαιτεί έναν συνδυασμό άμεσων και μακροπρόθεσμων μέτρων, με κεντρικό στόχο την αύξηση της προσφοράς κατοικιών και τη σταδιακή αποκατάσταση της ισορροπίας μεταξύ εισοδημάτων και κόστους στέγασης.
Σε βραχυπρόθεσμο επίπεδο προτείνεται η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών όχι μόνο μέσω αυξήσεων σε μισθούς και συντάξεις, αλλά και μέσα από φορολογικές παρεμβάσεις.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η δυνατότητα έκπτωσης από το φορολογητέο εισόδημα των δαπανών για ενοίκιο, στεγαστικά δάνεια πρώτης κατοικίας και ενεργειακά έξοδα.
Παράλληλα, εισηγείται την ανακατεύθυνση των στεγαστικών επιδομάτων προς πολιτικές που ενισχύουν την προσφορά κατοικιών αντί της ζήτησης, την αποσύνδεση του προγράμματος Golden Visa από την αγορά κατοικίας ώστε να επιστρέψει στην αγορά μέρος του διαθέσιμου αποθέματος, καθώς και την επιτάχυνση των δικαστικών, πολεοδομικών και αδειοδοτικών διαδικασιών που εξακολουθούν να κρατούν ανενεργά χιλιάδες ακίνητα.
Αποκέντρωση και αξιοποίηση ανενεργών ακινήτων
Σε βάθος χρόνου, το ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ θεωρεί ότι η ουσιαστική επίλυση του στεγαστικού προβλήματος συνδέεται άμεσα με την αποκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας και του πληθυσμού.
Στο πλαίσιο αυτό προτείνει την ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών υγείας και εκπαίδευσης στην περιφέρεια, τη βελτίωση των μεταφορικών, ψηφιακών και λοιπών υποδομών, καθώς και τη δημιουργία ισχυρών κινήτρων για την εγκατάσταση επιχειρήσεων και εργαζομένων εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων.
Ταυτόχρονα, εισηγείται την αξιοποίηση του μεγάλου αριθμού ανενεργών κατοικιών ακόμη και μέσω σχημάτων δημόσιας ή κοινωνικής αντιπαροχής, την εφαρμογή προγραμμάτων κατεδάφισης επικίνδυνων ή εγκαταλελειμμένων κτισμάτων ώστε να δημιουργηθεί νέο οικιστικό απόθεμα, αλλά και την παροχή οικονομικών κινήτρων για τη μετεγκατάσταση επιχειρήσεων και νοικοκυριών στην περιφέρεια.
Στόχος των προτάσεων αυτών είναι να περιοριστεί η πίεση που δέχονται οι αγορές κατοικίας της Αθήνας και των υπόλοιπων μεγάλων πόλεων, ενισχύοντας παράλληλα την περιφερειακή ανάπτυξη και δημιουργώντας πιο ισορροπημένες συνθήκες στην αγορά στέγης.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
