Σοβαρές καταγγελίες κατατέθηκαν ενόρκως σε βρετανική έρευνα για την επίθεση στην Πάλμα το 2021, ενώ ο γαλλικός ενεργειακός κολοσσός βρίσκεται αντιμέτωπος με δύο ποινικές καταγγελίες στη Γαλλία για τη δραστηριότητά του στη Μοζαμβίκη.
Η TotalEnergies φέρεται να αρνήθηκε να διαθέσει καύσιμα σε ελικόπτερα που επιχειρούσαν να απομακρύνουν αμάχους από την Πάλμα της βόρειας Μοζαμβίκης, ενώ φέρεται επίσης να μην επέτρεψε σε Βρετανούς άνδρες των ειδικών δυνάμεων να χρησιμοποιήσουν εγκαταστάσεις της για επιχείρηση διάσωσης, την ώρα που ισλαμιστές μαχητές είχαν καταλάβει την πόλη.
Οι καταγγελίες διατυπώθηκαν κατά τη διάρκεια τετραήμερης ακροαματικής διαδικασίας στο Γουίντσεστερ της Βρετανίας, στο πλαίσιο της ιατροδικαστικής έρευνας για τον θάνατο του 58χρονου Βρετανού εργολάβου, Φίλιπ Μόουερ (Philip Mawer).
Ο Μόουερ εργαζόταν ως διευθυντής της RA International, μιας εταιρείας με έδρα το Ντουμπάι, η οποία συμμετείχε στην κατασκευή του μεγάλου έργου φυσικού αερίου της TotalEnergies κοντά στην Πάλμα. Στις 26 Μαρτίου 2021, καθώς προσπαθούσε να διαφύγει από την πόλη, το όχημά του χτυπήθηκε από ρουκέτα RPG και ο ίδιος σκοτώθηκε.
Ο ιατροδικαστής Τζέισον Πεγκ έκρινε ότι ο Μόουερ δολοφονήθηκε από άγνωστο δράστη. Ωστόσο, αποδέχθηκε τη θέση της θυγατρικής της TotalEnergies στη Μοζαμβίκη ότι η εταιρεία δεν είχε νομική υποχρέωση προστασίας του, καθώς ο Μόουερ ήταν υπεργολάβος και όχι άμεσος εργαζόμενός της.
Παράλληλα, ο ιατροδικαστής δεν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι αποφάσεις της TotalEnergies επηρέασαν τις προσπάθειες διάσωσης. Σύμφωνα με την απόφαση, η ευθύνη για την ασφάλεια του Μόουερ ανήκε στον εργοδότη του και στο ξενοδοχείο όπου διέμενε.
Οι καταγγελίες για τα ελικόπτερα και τις βρετανικές ειδικές δυνάμεις
Κατά την ακροαματική διαδικασία κατατέθηκε ότι δύο μέλη της βρετανικής SAS είχαν μεταβεί από την Κένυα στη Μοζαμβίκη με στόχο να συμμετάσχουν σε επιχείρηση διάσωσης του Μόουερ. Η δικηγόρος της οικογένειάς του, Φραντσέσκα Γουάιλι, δήλωσε στο δικαστήριο ότι οι Βρετανοί στρατιώτες δεν έλαβαν άδεια να χρησιμοποιήσουν τις εγκαταστάσεις της TotalEnergies. Καθώς εξέταζαν τα επόμενα βήματά τους στις 27 Μαρτίου, ενημερώθηκαν ότι ο Μόουερ είχε ήδη σκοτωθεί.
Παράλληλα, ο Μαξ Ντάικ, επικεφαλής της Dyck Advisory Group (DAG), ιδιωτικής εταιρείας στρατιωτικών υπηρεσιών από τη Νότια Αφρική, κατέθεσε ότι η TotalEnergies αρνήθηκε να διαθέσει καύσιμα στα ελικόπτερα της εταιρείας, τα οποία επιχειρούσαν να απομακρύνουν αμάχους από την Πάλμα.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η έλλειψη καυσίμων περιόρισε σημαντικά την επιχείρηση εκκένωσης: «Θα μπορούσαμε να είχαμε σώσει πολύ περισσότερους ανθρώπους; Σίγουρα», είπε χαρακτηριστικά ο Ντάικ.
Η επίθεση στην Πάλμα
Η Πάλμα και η ευρύτερη περιοχή του βόρειου τμήματος της Μοζαμβίκης βρίσκονταν ήδη από το 2017 αντιμέτωπες με επιθέσεις ισλαμιστών ανταρτών. Μέχρι τον Μάρτιο του 2021, οι ένοπλοι είχαν ουσιαστικά διακόψει τη χερσαία πρόσβαση τόσο στην πόλη όσο και στο μεγάλο ενεργειακό έργο της TotalEnergies.
Η εταιρεία είχε απομακρύνει το δικό της προσωπικό και επέτρεψε σε περίπου 700 Μοζαμβικανούς στρατιώτες να αναπτυχθούν μέσα στην οχυρωμένη περιοχή της παραχώρησής της. Ωστόσο, χιλιάδες εργολάβοι και υπεργολάβοι εξακολουθούσαν να βρίσκονται στην Πάλμα.
Όταν οι μαχητές εξαπέλυσαν την επίθεσή τους στις 24 Μαρτίου, ο Μόουερ κατέφυγε σε ξενοδοχείο μαζί με άλλους 182 ανθρώπους. Ύστερα από δύο ημέρες εγκλωβισμού, στις 26 Μαρτίου, επιχείρησε να διαφύγει μαζί με μια αυτοκινητοπομπή. Τότε μια ρουκέτα RPG έπληξε το όχημά του και τον σκότωσε.
Νέα προβλήματα για την TotalEnergies στη Γαλλία
Η υπόθεση μπορεί να έχει συνέπειες και στη Γαλλία, όπου η TotalEnergies αντιμετωπίζει δύο ποινικές καταγγελίες σχετικά με τις δραστηριότητές της στη Μοζαμβίκη.
Η μία αφορά πιθανή ανθρωποκτονία εξ αμελείας σε σχέση με τους θανάτους εργολάβων κατά την επίθεση στην Πάλμα. Γάλλος ανακριτής έχει αναλάβει από πέρυσι τη διερεύνηση της υπόθεσης. Η δεύτερη καταγγελία αφορά κατηγορίες περί συνενοχής σε εγκλήματα πολέμου και βασανιστήρια.
Ο Γάλλος δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Ανρί Τουλιέζ, ο οποίος κατέθεσε και τις δύο καταγγελίες στο Παρίσι και παρακολούθησε την ακροαματική διαδικασία στη Βρετανία, χαρακτήρισε τις καταθέσεις ιδιαίτερα σημαντικές.
«Ήταν εξαιρετικά σημαντικές οι ακροάσεις αυτές», δήλωσε. «Επιτέλους, έχουμε ανθρώπους να μιλούν ενόρκως για το τι συνέβη στην Πάλμα. Είναι πολύ σημαντικό και πολύ σπάνιο όταν πρόκειται για λογοδοσία πολυεθνικών εταιρειών».
Οι καταγγελίες για τη σφαγή στην πύλη της TotalEnergies
Η δεύτερη γαλλική καταγγελία συνδέεται και με μια ξεχωριστή υπόθεση που είχε αποκαλύψει το POLITICO: καταγγελίες ότι Μοζαμβικανοί στρατιώτες κακοποίησαν, λιμοκτόνησαν, στραγγάλισαν, εκτέλεσαν ή εξαφάνισαν περίπου 200 άνδρες που είχαν συγκεντρωθεί στην πύλη των εγκαταστάσεων της TotalEnergies από τον Ιούνιο έως τον Σεπτέμβριο του 2021.
Η TotalEnergies έχει αρνηθεί οποιαδήποτε ευθύνη για τους θανάτους που σημειώθηκαν κατά την επίθεση του ISIS στην Πάλμα.
Σύμφωνα με έρευνα του POLITICO, βασισμένη σε καταγραφή από σπίτι σε σπίτι, 1.354 άμαχοι σκοτώθηκαν, μεταξύ των οποίων 55 άνθρωποι που εργάζονταν στο έργο της TotalEnergies. Το 2024 η εταιρεία αναγνώρισε ότι ένας μικρός αριθμός εργαζομένων του έργου βρισκόταν εκτός της ασφαλούς περίφραξής της και εκτέθηκε στη βία.
Το 2025, η θυγατρική της, Mozambique LNG, δήλωσε ότι δεν γνώριζε για τους θανάτους στην πύλη και ότι η «εκτεταμένη έρευνά» της δεν είχε εντοπίσει πληροφορίες ή στοιχεία που να επιβεβαιώνουν τις καταγγελίες για σοβαρές κακοποιήσεις και βασανιστήρια.
«Γιατί αφέθηκε να πεθάνει;»
Οι αδελφοί του Φίλιπ Μόουερ, Μπιλ και Μαρκ, κατηγόρησαν την TotalEnergies ότι εγκατέλειψε τον αδελφό τους.
«Γιατί η Total αρνήθηκε καύσιμα και δικαίωμα προσγείωσης στην επιχείρηση εκκένωσης με ελικόπτερα; Γιατί αφέθηκε ο αδελφός μας να πεθάνει τόσο κοντά σε μια προστατευμένη εγκατάσταση και σε μια σημαντική στρατιωτική δύναμη;» ανέφεραν σε δήλωσή τους μετά την ακροαματική διαδικασία.
Κατά την έρευνα, ο επικεφαλής της βρετανικής αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας SO15, αρχιεπιθεωρητής Πάτρικ Άλεν, δήλωσε ότι ο αριθμός των 1.402 νεκρών στην επίθεση ήταν συμβατός με τα ευρήματα της δικής του υπηρεσίας.
Συμφώνησε επίσης με την περιγραφή της δικηγόρου της οικογένειας, Φραντσέσκα Γουάιλι, η οποία χαρακτήρισε την επίθεση στην Πάλμα ως «τη δεύτερη μεγαλύτερη τρομοκρατική επίθεση όλων των εποχών, μετά την 11η Σεπτεμβρίου».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
