Το απόγευμα της 25ης Ιουλίου, το υπερδεξαμενόπλοιο Kiku έδεσε στον πετρελαϊκό τερματικό σταθμό Mesaieed του Κατάρ, ένα τεράστιο λιμάνι 30 θέσεων ελλιμενισμού στη δυτική ακτή της χώρας, περίπου 25 μίλια νότια της Ντόχα.
Τέσσερις ημέρες αργότερα, φορτωμένο με αργό πετρέλαιο, το Kiku πέρασε από το Στενού του Ορμούζ. Το Very Large Crude Carrier κινούνταν με σταθερή ταχύτητα 13 κόμβων στον Περσικό Κόλπο, κοντά στη μέγιστη ταχύτητά του. Στις 31 Ιουλίου, όμως, λίγο μετά τις 14:00 και ενώ βρισκόταν ανοιχτά των ακτών του Ντουμπάι, το Kiku εξαφανίστηκε.
Το πλοίο απενεργοποίησε τον αναμεταδότη AIS, τη συσκευή θαλάσσιας ραδιοεπικοινωνίας που μεταδίδει την ταυτότητα, την ταχύτητα, την πορεία και τη θέση ενός πλοίου. Για τις υπηρεσίες παρακολούθησης της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας, ήταν σαν το Kiku να είχε απλώς χαθεί.
Ξαφνικά, στις 10:00 το πρωί της 1ης Αυγούστου, το σήμα του επανεμφανίστηκε - στην άλλη πλευρά του Ορμούζ.
Η τακτική που ακολούθησε το Kiku εντάσσεται στη νέα στρατηγική που ακολουθεί συνολικότερα η πετρελαϊκή βιομηχανία: νυχτερινές «σκοτεινές» διελεύσεις από το Στενό με στρατιωτική συνοδεία. Στόχος είναι η αποφυγή ιρανικών επιθέσεων με drones, όπως εκείνης που είχε πλήξει το Kiku έναν μήνα νωρίτερα, χωρίς όμως να προκαλέσει ζημιά.
Με τη βοήθεια του αμερικανικού ναυτικού, πετρελαϊκές εταιρείες της Σαουδικής Αραβίας, του Κουβέιτ, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ναυλώνουν δεξαμενόπλοια τα οποία απενεργοποιούν τους αναμεταδότες τους και μεταφέρουν πετρέλαιο έξω από τον Κόλπο, μέσω του Στενού του Ορμούζ, προς τον Κόλπο του Ομάν. Εκεί μεταφορτώνουν το αργό σε δεξαμενόπλοια που περιμένουν και ανήκουν στους πελάτες τους και στη συνέχεια επιστρέφουν και πάλι στον Κόλπο μέσω του Ορμούζ.
Με αυτόν τον τρόπο, το υψηλό κόστος της ασφαλιστικής κάλυψης και ο φυσικός κίνδυνος των ιρανικών επιθέσεων μεταφέρονται από τις εμπορικές ναυτιλιακές εταιρείες στην αμερικανική κυβέρνηση και στους ίδιους τους πετρελαιοπαραγωγούς.
«Φαντάσματα» σπάνε τον κλοιό του Ιράν
Η τακτική φαίνεται να αποδίδει. Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, μέσω του Ορμούζ εξακολουθούν να διακινούνται κατά μέσο όρο 8 έως 9 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως - ποσότητα περίπου διπλάσια από αυτή που υποδηλώνουν ορισμένα δεδομένα παρακολούθησης πλοίων.
Το CNN κατέγραψε περισσότερες από 10 μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο μέσα σε δύο ημέρες στον Κόλπο του Ομάν, με το πετρέλαιο να συνεχίζει στη συνέχεια την πορεία του προς αγορές της Ασίας, μεταξύ των οποίων η Κίνα, η Ταϊβάν και η Νότια Κορέα.
Περίπου το 80% της κίνησης μέσω του Στενού τις τελευταίες δύο εβδομάδες πραγματοποιήθηκε «στο σκοτάδι», σύμφωνα με την Kpler, με τα πλοία να κινούνται όσο το δυνατόν πιο κοντά στις ακτές του Ομάν και μακριά από το Ιράν.
Η τακτική, ωστόσο, απέχει πολύ από το να είναι ασφαλής. Το Ορμούζ έχει πλάτος μόλις 23 μίλια και τα πλοία παραμένουν ορατά στα ραντάρ ακόμη και όταν κλείνουν τα συστήματα AIS. Δύο πλοία των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων δέχθηκαν επίθεση αυτή την εβδομάδα.
Από το Ορμούζ στην Ερυθρά Θάλασσα
Οι «σκοτεινές» διελεύσεις αποτελούν μόνο μία από τις μεθόδους που ακολουθούν οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της περιοχής για να περιορίσουν την πίεση που μπορεί να ασκήσει το Ιράν μέσω του Ορμούζ.
Η Σαουδική Αραβία έχει ανακατευθύνει περίπου 5 εκατ. βαρέλια ημερησίως μέσω του αγωγού Ανατολής-Δύσης προς το λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, αποφεύγοντας πλήρως το Στενό. Άλλοι παραγωγοί της Μέσης Ανατολής έχουν εκτρέψει ακόμη 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως σε εναλλακτικές διαδρομές.
Την ίδια ώρα, η παγκόσμια παραγωγή αυξάνεται για να καλύψει μέρος του κενού. Βραζιλία, Γουιάνα και Βενεζουέλα έχουν προσθέσει περισσότερα από 1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ και οι ΗΠΑ έχουν διοχετεύσει επιπλέον ποσότητες στην αγορά.
Η Ουάσινγκτον έχει παράλληλα αποδεσμεύσει 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματά της, ενώ η Κίνα αντλεί από τα δικά της αποθέματα και έχει περιορίσει τις εισαγωγές αργού.
Η αγορά, με άλλα λόγια, έχει αποδειχθεί πολύ πιο ευέλικτη απ’ όσο εκτιμούσαν ακόμη και έμπειροι αναλυτές όταν ξέσπασε ο πόλεμος.
Η στρατηγική αυτή έχει αποτρέψει μέχρι στιγμής μια ανεξέλεγκτη εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου. Δεν αποτελεί, όμως, μόνιμη λύση.
Ο πόλεμος έχει ήδη απορροφήσει έως και 1,9 δισ. βαρέλια από τα παγκόσμια αποθέματα αργού. Τα αμερικανικά αποθέματα έκτακτης ανάγκης βρίσκονται σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, ενώ ούτε η Κίνα μπορεί να στηρίζεται επ’ αόριστον στα δικά της αποθέματα.
Εάν οι ροές δεν αποκατασταθούν και τα αποθέματα συνεχίσουν να μειώνονται, η αγορά θα πλησιάσει σε ένα σημείο όπου οι υψηλότερες τιμές θα αποτελούν τον μόνο μηχανισμό για να περιοριστεί δραστικά η ζήτηση.
Τα καύσιμα η επόμενη εστία κινδύνου
Η πίεση είναι ήδη εντονότερη στην αγορά καυσίμων. Τρία από τα τέσσερα μεγάλα κέντρα διύλισης παγκοσμίως αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα.
Καθώς τα προβλήματα που έχει προκαλέσει η κρίση στη Μέση Ανατολή, επιτείνει ένας άλλο πόλεμος, αυτής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ουκρανικές επιθέσεις με drones έχουν προκαλέσει προβλήματα σε αρκετά ρωσικά διυλιστήρια, αναγκάζοντας τη Μόσχα να περιορίσει τις εξαγωγές καυσίμων λόγω ελλείψεων στο εσωτερικό. Η Κίνα, από την πλευρά της, περιορίζει επίσης τις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων για να καλύψει τις εγχώριες ανάγκες της.
Έτσι, όλο και μεγαλύτερο μέρος της πίεσης μεταφέρεται στα αμερικανικά διυλιστήρια της Ακτής του Κόλπου, τα οποία όμως δεν μπορούν να λειτουργούν επ’ αόριστον στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους.
Η στενότητα αυτή έχει ήδη εκτοξεύσει τις τιμές της βενζίνης και, ακόμη περισσότερο, του ντίζελ και των αεροπορικών καυσίμων.
Ο Τραμπ αλλάζει στρατηγική - και το πετρέλαιο αντιδρά
Ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) είχε επί μήνες καταφέρει να συγκρατεί τις τιμές του πετρελαίου υποσχόμενος επικείμενη πρόοδο στις διαπραγματεύσεις.
Η στρατηγική της Ουάσινγκτον, όμως, έχει πλέον αλλάξει. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν τώρα να στραγγαλίσουν οικονομικά το Ιράν μέσω μιας «συντριπτικής οικονομικής επιχείρησης» και ενός παρατεταμένου ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, αφού οι στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν απέδωσαν.
Η αλλαγή στρατηγικής όμως, έχει αρχίσει ήδη να αποτυπώνεται στις αγορές, με την τιμή του πετρελαίου να κινείται σταδιακά προς τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Η μάχη για το Ορμούζ συνεχίζει επομένως να κρατά τις τιμές της ενέργειας σε υψηλά επίπεδα, να τροφοδοτεί τον πληθωρισμό και να πιέζει το διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών.
Κι όμως, η ικανότητα της αγοράς να παρακάμπτει έστω εν μέρει το Ιράν έχει μέχρι στιγμής αποτρέψει το χειρότερο σενάριο: μια εκτίναξη των τιμών ανάλογη με το μέγεθος της μεγαλύτερης διαταραχής προσφοράς πετρελαίου που έχει αντιμετωπίσει ποτέ η παγκόσμια αγορά.
Οι «σκοτεινές» διελεύσεις, οι εναλλακτικοί αγωγοί και τα στρατηγικά αποθέματα έχουν αγοράσει χρόνο. Το ερώτημα είναι πόσος απομένει.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
