Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε ότι εντόπισε στην περιοχή της Μεδίνας 110 εκατομμύρια τόνους πρώτων υλών που περιέχουν συγκεντρώσεις ουρανίου, σε μια εξέλιξη που προσδίδει νέα διάσταση στις πυρηνικές φιλοδοξίες του βασιλείου.
Η ανακοίνωση έγινε στη Βιέννη, κατά τη διάρκεια της Γενικής Διάσκεψης του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), και μεταδόθηκε από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Σαουδικής Αραβίας.
Η αναφορά αφορά ουρανιούχο μεταλλευτικό υλικό και όχι φυσικά 110 εκατομμύρια τόνους καθαρού ουρανίου.
Η πραγματική ποσότητα ουρανίου που θα μπορούσε να ανακτηθεί από το υλικό εξαρτάται από τη συγκέντρωση του στοιχείου και την οικονομική και τεχνική δυνατότητα εξόρυξής του.
Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ δήλωσε στη Βιέννη ότι δεν υπάρχουν σχέδια για εμπλουτισμό ουρανίου στη Σαουδική Αραβία, δίνοντας μια διαφορετική εικόνα από αυτή που έχουν δημιουργήσει οι προηγούμενες δηλώσεις και οι όροι της αμερικανοσαουδαραβικής πυρηνικής συμφωνίας.
Η σαουδαραβική πυρηνική επεδίωξη
Μόλις στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο υπουργός Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν, δήλωσε ότι το Ριάντ σκοπεύει να αξιοποιήσει τα εγχώρια αποθέματα ουρανίου σε ολόκληρο τον κύκλο πυρηνικού καυσίμου, από την παραγωγή κίτρινου κέικ (yellowcake) έως την παραγωγή χαμηλά εμπλουτισμένου ουρανίου και την κατασκευή πυρηνικού καυσίμου, τόσο για εγχώρια χρήση όσο και για εξαγωγές.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το Ριάντ αναφέρεται στο ουράνιο.
Τον Ιανουάριο του 2025 ο ίδιος υπουργός είχε δηλώσει ότι η Σαουδική Αραβία σχεδιάζει να επενδύσει σε όλα τα ορυκτά της, συμπεριλαμβανομένου του ουρανίου, και ότι σκοπεύει να το εμπλουτίσει και να το πουλήσει. Είχε μάλιστα αναφερθεί σε κοιτάσματα στην περιοχή της Μεδίνας.
Το Ριάντ υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη της πυρηνικής ενέργειας εντάσσεται στην προσπάθεια διαφοροποίησης του ενεργειακού του μείγματος και μείωσης της εξάρτησης από το πετρέλαιο.
Τι προβλέπει η συμφωνία με τις ΗΠΑ
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της συμφωνίας πυρηνικής συνεργασίας που υπέγραψαν ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία τον Ιούλιο.
Η συμφωνία, γνωστή ως «123 Agreement», δημιουργεί το νομικό πλαίσιο για αμερικανική τεχνολογία και επενδύσεις στο σαουδαραβικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Η αμερικανική κυβέρνηση την παρουσιάζει ως συμφωνία για ειρηνική πυρηνική ενέργεια, με παράλληλες εγγυήσεις για την πυρηνική ασφάλεια και τη μη διάδοση.
Ωστόσο, το ζήτημα του εμπλουτισμού είναι ακριβώς αυτό που έχει προκαλέσει τις μεγαλύτερες αντιδράσεις.
Δύο μέτρα και δύο σταθμά
Το Reuters είχε μεταδώσει τον Ιούλιο ότι η συμφωνία επιτρέπει στη Σαουδική Αραβία να εμπλουτίζει ουράνιο και να επεξεργάζεται αναλωμένο πυρηνικό καύσιμο, χωρίς να απαιτείται το είδος των αιφνιδιαστικών επιθεωρήσεων του ΟΗΕ που η Ουάσιγκτον έχει ζητήσει από το Ιράν.
Στα τέλη Αυγούστου, ο Ντόναλντ Τραμπ υπέβαλε την προτεινόμενη συμφωνία στο Κογκρέσο. Το κείμενο δεν περιλαμβάνει απαγόρευση του εμπλουτισμού ουρανίου ή της επανεπεξεργασίας πυρηνικών αποβλήτων, γεγονός που έχει προκαλέσει αντιδράσεις από Αμερικανούς βουλευτές και ειδικούς στη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
Η IAEA ζητά περισσότερη διαφάνεια
Το ζήτημα της εποπτείας είναι εξίσου σημαντικό.
Ο γενικός διευθυντής της IAEA, Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε στις αρχές Σεπτεμβρίου ότι η Σαουδική Αραβία προετοιμάζεται να παραχωρήσει στον Οργανισμό ενισχυμένες δυνατότητες επιθεώρησης και παρακολούθησης στο πλαίσιο της συμφωνίας με τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, το Ριάντ δεν έχει αποδεχθεί το Πρόσθετο Πρωτόκολλο (Additional Protocol) της IAEA, το οποίο παρέχει στον Οργανισμό ευρύτερα δικαιώματα επιθεώρησης, μεταξύ άλλων και αιφνιδιαστικής πρόσβασης σε μη δηλωμένες εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με τον Γκρόσι, οι ρυθμίσεις που συζητούνται προβλέπουν ενισχυμένη εποπτεία σε ευαίσθητες δραστηριότητες, μεταξύ αυτών τη μετατροπή ουρανίου, τον εμπλουτισμό και την επανεπεξεργασία.
Τα κοιτάσματα και ο ρόλος της Κίνας
Η Σαουδική Αραβία έχει εδώ και χρόνια αναζητήσει τρόπους να αξιοποιήσει τα δικά της αποθέματα.
Έρευνα που είχε αποκαλυφθεί το 2020, βασισμένη σε έγγραφα που είχαν συνταχθεί από Κινέζους γεωλόγους, έκανε λόγο για δυνατότητα παραγωγής περισσότερων από 90.000 τόνων ουρανίου από τρία μεγάλα κοιτάσματα στο κέντρο και στα βορειοδυτικά της χώρας.
Η έρευνα είχε εντείνει τότε τις ανησυχίες για το κατά πόσο οι σαουδαραβικές φιλοδοξίες θα περιορίζονταν στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Σαουδική Αραβία, από την πλευρά της, επιμένει ότι το πυρηνικό της πρόγραμμα είναι ειρηνικό και συνδέεται με την ενεργειακή της στρατηγική.
Το Ιράν και το «πυρηνικό ντόμινο»
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω του Ιράν.
Η Ουάσιγκτον πιέζει την Τεχεράνη να εγκαταλείψει τις δραστηριότητες εμπλουτισμού και έχει υποστηρίξει ότι οποιαδήποτε συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα θα πρέπει να αποκλείει τη δυνατότητα ανάπτυξης πυρηνικού όπλου.
Την ίδια στιγμή, η Σαουδική Αραβία αποκτά πρόσβαση σε αμερικανική πυρηνική τεχνολογία μέσω μιας συμφωνίας που δεν αποκλείει ρητά τον εμπλουτισμό.
Η αντίφαση αυτή έχει προκαλέσει ανησυχίες για το ενδεχόμενο ενός περιφερειακού πυρηνικού ανταγωνισμού στη Μέση Ανατολή.
Η Σαουδική Αραβία έχει άλλωστε καταστήσει σαφές στο παρελθόν ότι δεν θα δεχθεί να βρεθεί σε μειονεκτική θέση έναντι του Ιράν σε περίπτωση που η Τεχεράνη αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Τι σημαίνουν τα 110 εκατομμύρια τόνοι
Η σημερινή ανακοίνωση δεν σημαίνει ότι η Σαουδική Αραβία απέκτησε ξαφνικά μια τεράστια ποσότητα έτοιμου πυρηνικού καυσίμου.
Για να μετατραπεί ένα κοίτασμα ουρανιούχου υλικού σε αξιοποιήσιμο πυρηνικό καύσιμο απαιτείται μια μακρά αλυσίδα δραστηριοτήτων: εξόρυξη, επεξεργασία και παραγωγή yellowcake, μετατροπή, εμπλουτισμός και στη συνέχεια κατασκευή καυσίμου.
Αυτό ακριβώς είναι που κάνει τις σημερινές εξελίξεις σημαντικές: το Ριάντ δεν μιλά πλέον μόνο για την ύπαρξη πρώτων υλών, αλλά για την ανάπτυξη ολόκληρης της αλυσίδας πυρηνικού καυσίμου.
Και ενώ ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας υποστηρίζει ότι δεν υπάρχουν σχέδια για εμπλουτισμό στη Σαουδική Αραβία, οι όροι της συμφωνίας που υπέγραψαν οι δύο χώρες, όπως έχουν παρουσιαστεί μέχρι σήμερα, δεν αποκλείουν μια τέτοια δυνατότητα.
Αυτό αφήνει ανοικτό ένα κρίσιμο ερώτημα: εάν το Ριάντ διαθέτει μεγάλες εγχώριες ποσότητες ουρανιούχου υλικού και ταυτόχρονα αποκτά το νομικό και τεχνολογικό πλαίσιο για την ανάπτυξη πυρηνικού κύκλου καυσίμου, πόσο μακριά είναι διατεθειμένο να προχωρήσει στην πράξη;
Η απάντηση θα έχει συνέπειες όχι μόνο για την ενεργειακή πολιτική της Σαουδικής Αραβίας, αλλά και για ολόκληρο το καθεστώς μη διάδοσης πυρηνικών όπλων στη Μέση Ανατολή.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
