Η Ρωσία αλλάζει σταδιακά τη στρατηγική της για τη μεταφορά πετρελαίου μέσω του λεγόμενου «σκιώδους στόλου», επαναφέροντας ολοένα περισσότερα δεξαμενόπλοια υπό τη δική της σημαία, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τις παρεμβάσεις των δυτικών χωρών και να διασφαλίσει τη συνέχιση των εξαγωγών της.
Για χρόνια, τα πλοία του ρωσικού «σκιώδους στόλου» που κινούνται στη Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική χρησιμοποιούσαν σημαίες τρίτων χωρών, επιχειρώντας να αποφύγουν τον εντοπισμό και τις συνέπειες των δυτικών κυρώσεων.
Πλέον, ωστόσο, το Κρεμλίνο φαίνεται να απομακρύνεται από αυτή την τακτική και να επιλέγει συχνότερα την καταχώριση των δεξαμενόπλοιων στο ρωσικό νηολόγιο.
«Η Ρωσία αναγκάζεται να συνδέσει ξανά το όνομά της με αυτά τα πλοία, καθώς όλο και περισσότερα δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου ακινητοποιούνται.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να ανεβάσει τον πήχη για όσους θέλουν να λάβουν μέτρα εναντίον τους», εξηγεί στο Euronews ο πολιτικός επιστήμονας και ειδικός σε θέματα θαλάσσιας ασφάλειας, Γιοχάνες Πέτερς (Johannes Peters).
Όπως επισημαίνει, από στρατηγικής άποψης η εξέλιξη αυτή συνιστά ήττα για τη Μόσχα, καθώς περιορίζεται πλέον η δυνατότητά της να αρνείται οποιαδήποτε σύνδεση με τα συγκεκριμένα πλοία.
Όταν ένα δεξαμενόπλοιο φέρει σημαία άλλης χώρας, η Ρωσία μπορεί να υποστηρίζει ότι δεν έχει καμία σχέση με αυτό, επιχειρώντας με αυτόν τον τρόπο να αποποιηθεί την ευθύνη για τη δραστηριότητά του και να παρακάμψει τις κυρώσεις.
Με την επιστροφή στη ρωσική σημαία, το Κρεμλίνο επιδιώκει να θέσει τα πλοία υπό την κρατική του προστασία και να διασφαλίσει μια σημαντική πηγή εσόδων. Όπως εξηγεί ο Πέτερς, όσο τα δεξαμενόπλοια έφεραν ξένες σημαίες, η Ρωσία δεν είχε, από καθαρά νομική άποψη, άμεση σχέση μαζί τους. Έτσι, τα ρωσικά πολεμικά πλοία μπορούσαν να τα συνοδεύουν, χωρίς όμως να διαθέτουν σαφή νομική βάση για να παρέμβουν σε περίπτωση που χρειαζόταν.
Τα δισεκατομμύρια από τις εξαγωγές πετρελαίου
Παρά τις δυτικές κυρώσεις, οι ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου εξακολουθούν να καταγράφουν σημαντικούς όγκους.
Σύμφωνα με στοιχεία του αμερικανικού χρηματοοικονομικού ομίλου S&P Global, τον Σεπτέμβριο η Ρωσία εξήγαγε διά θαλάσσης 4,1 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως. Ένα βαρέλι αντιστοιχεί σε περίπου 159 λίτρα, επομένως η ποσότητα αυτή μεταφράζεται σε περίπου 651,9 εκατομμύρια λίτρα την ημέρα.
Οι θαλάσσιες εξαγωγές σημείωσαν αύξηση 8% σε σύγκριση με τον προηγούμενο μήνα και 3% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους, παρά τους περιορισμούς που έχουν επιβάλει οι δυτικές χώρες. Στους μεγαλύτερους αγοραστές του ρωσικού πετρελαίου συγκαταλέγονται η Κίνα και η Ινδία.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με δημοσίευμα του ανεξάρτητου ρωσικού μέσου ενημέρωσης The Bell, τα συνολικά έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο ανήλθαν τον Σεπτέμβριο σε περίπου 5,01 δισεκατομμύρια ευρώ.
Το ποσό αυτό αντιστοιχεί σε μείωση κατά 22% σε σύγκριση με τον Σεπτέμβριο του προηγούμενου έτους.
Τα έσοδα από τους υδρογονάνθρακες παραμένουν ζωτικής σημασίας για τη Μόσχα, καθώς από τις αρχές του 2022 το Κρεμλίνο διεξάγει έναν εκτεταμένο και ιδιαίτερα δαπανηρό πόλεμο εναντίον της Ουκρανίας.
Η απειλητική στάση της Ρωσίας και η προστασία των δεξαμενόπλοιων
Η επιστροφή των δεξαμενόπλοιων στη ρωσική σημαία δεν έχει μόνο συμβολική σημασία. Σύμφωνα με τον Πέτερς, επιτρέπει στη Μόσχα να διεκδικήσει πιο ενεργό ρόλο στην προστασία τους, καθώς πλέον μπορεί να επικαλεστεί την κρατική τους ιδιότητα.
«Πρόκειται πρωτίστως για ένα κλίμα απειλής που δημιουργεί η Ρωσία», σημειώνει ο ειδικός, προσθέτοντας ότι η Μόσχα επιδιώκει συνολικά να καλλιεργήσει αβεβαιότητα γύρω από ενδεχόμενες επιχειρήσεις κατά των πλοίων της.
Η ρωσική πλευρά εκτιμά ότι η αλλαγή σημαίας θα μπορούσε να αποτρέψει ή να περιορίσει τις καθυστερήσεις και τις παρεμβάσεις σε βάρος των δεξαμενόπλοιων, καθώς οποιαδήποτε ενέργεια εναντίον τους θα μπορούσε πλέον να αντιμετωπιστεί ως παρέμβαση σε πλοία που τελούν υπό τη σημαία της Ρωσίας.
Ένα πρόσφατο περιστατικό στα ανοικτά του γερμανικού νησιού Ρούγκεν δίνει μια εικόνα των συνθηκών που διαμορφώνονται στη Βαλτική.
Το δεξαμενόπλοιο «Sled», μήκους σχεδόν 190 μέτρων, παρέμεινε για μικρό χρονικό διάστημα ακινητοποιημένο στη θαλάσσια περιοχή ανάμεσα στη Ρούγκεν και το δανικό νησί Μον (Møn), ενώ μετέφερε φορτίο ρωσικού αργού πετρελαίου. Το πλοίο έφερε τη σημαία των Μπαχαμών.
Σύμφωνα με πληροφορίες του γερμανικού τηλεοπτικού σταθμού NDR, η Ομοσπονδιακή Αστυνομία εντόπισε στην περιοχή δύο ρωσικά πολεμικά πλοία, τα οποία ενδέχεται να συνόδευαν το δεξαμενόπλοιο. Μεταξύ αυτών φέρεται να ήταν και το πολεμικό πλοίο «Aleksandr Shabalin», το οποίο εδρεύει στο Καλίνινγκραντ.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν το «Sled» ανήκει πράγματι στον ρωσικό «σκιώδη στόλο».
Σχεδόν ένα στα πέντε δεξαμενόπλοια φέρει πλέον ρωσική σημαία
Η Βαλτική Θάλασσα έχει ιδιαίτερη σημασία για τις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου.
Σύμφωνα με την ουκρανική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών, περισσότερο από το 40% των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου μέσω θαλάσσης πραγματοποιείται μέσω της συγκεκριμένης θαλάσσιας οδού, όπως μετέδωσε τον Μάρτιο το UATV, το κρατικό ουκρανικό τηλεοπτικό δίκτυο εξωτερικού.
Η στροφή της Μόσχας προς τη χρήση της δικής της σημαίας αποτυπώνεται και στα στοιχεία για την καταχώριση των δεξαμενόπλοιων.
Σύμφωνα με το ουκρανικό ερευνητικό ινστιτούτο Kyiv School of Economics Institute, κατά το τρίτο τρίμηνο του 2026 η Ρωσία ενέταξε στο εθνικό της νηολόγιο 84 δεξαμενόπλοια που φέρεται να ανήκουν στον «σκιώδη στόλο».
Η μεταβολή είναι ιδιαίτερα αισθητή εάν συγκριθούν τα ποσοστά των πλοίων που πραγματοποιούν μεταφορές ρωσικού πετρελαίου υπό τη ρωσική σημαία. Στα τέλη του 2024 αντιστοιχούσαν μόλις στο 4,3% του συνόλου των παραδόσεων του «σκιώδους στόλου». Στις αρχές του 2026, το ποσοστό είχε ήδη ανέλθει στο 19,5%.
Με άλλα λόγια, σχεδόν ένα στα πέντε πλοία του συγκεκριμένου δικτύου μεταφοράς πετρελαίου πραγματοποιούσε πλέον τις δραστηριότητές του υπό ρωσική σημαία.
Οι δυτικές κυρώσεις και ο μηχανισμός του «σκιώδους στόλου»
Η ανάπτυξη του ρωσικού «σκιώδους στόλου» συνδέεται άμεσα με τις κυρώσεις που έχουν επιβάλει οι δυτικές χώρες μετά την εισβολή στην Ουκρανία.
Μεταξύ των μέτρων που έχουν υιοθετηθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι το ανώτατο όριο τιμής για το ρωσικό πετρέλαιο. Βάσει αυτού, οι δυτικές ναυτιλιακές εταιρείες και οι ασφαλιστικές επιχειρήσεις μπορούν να συμμετέχουν στη μεταφορά του μόνο εφόσον το πετρέλαιο πωλείται κάτω από το προβλεπόμενο όριο τιμής.
Παράλληλα, η ΕΕ έχει επιβάλει απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού αργού πετρελαίου, περιορίζοντας περαιτέρω τη δυνατότητα της Μόσχας να διαθέτει το προϊόν της στις ευρωπαϊκές αγορές.
Για να παρακάμψει αυτούς τους περιορισμούς, η Ρωσία στράφηκε στη δημιουργία ενός εκτεταμένου δικτύου δεξαμενόπλοιων, τα οποία χρησιμοποιούν συχνά σημαίες τρίτων χωρών, προκειμένου να συνεχίζουν τη μεταφορά και την πώληση του ρωσικού πετρελαίου.
Στο πλαίσιο των προσπαθειών περιορισμού αυτής της δραστηριότητας, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει κυρώσεις σε 673 πλοία που φέρεται να συνδέονται με τον «σκιώδη στόλο» της Ρωσίας.
Τα συγκεκριμένα δεξαμενόπλοια δεν επιτρέπεται πλέον να προσεγγίζουν λιμάνια της ΕΕ, ενώ απαγορεύεται και στις ευρωπαϊκές εταιρείες να τους παρέχουν υπηρεσίες.
Η σταδιακή επιστροφή στη ρωσική σημαία δείχνει ότι η Μόσχα επιχειρεί πλέον να αντιμετωπίσει τις πιέσεις όχι μόνο μέσω της απόκρυψης της ταυτότητας των πλοίων της, αλλά και μέσω της άμεσης κρατικής σύνδεσης και προστασίας το
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
