- Το Ιράν ανακοίνωσε την πρόθεσή του να δημιουργήσει νέα ζώνη περιορισμένης πρόσβασης γύρω από το Στενό του Ορμούζ, κλιμακώνοντας επικίνδυνα την ένταση με τις ΗΠΑ.
- Η κλιμάκωση ξεκίνησε μετά από επιθέσεις του Ιράν σε αμερικανικά πολεμικά πλοία που συνόδευαν πετρελαιοφόρα, επιχειρώντας να παρακάμψουν τον ιρανικό αποκλεισμό του στενού.
- Οι αμερικανικοί ναυτικοί αποκλεισμοί στα ιρανικά λιμάνια έχουν περιορίσει σημαντικά τις εξαγωγές πετρελαίου και το υπόλοιπο εμπόριο του Ιράν.
Σφίγγει κι άλλο τον κλοιό στο Στενό του Ορμούζ το Ιράν, ως απάντηση στη νέα κλιμάκωση με τις ΗΠΑ μετά τις εκατέρωθεν επιθέσεις σε πλοία στην κρίσιμη θαλάσσια οδό, τον έλεγχο της οποίας οι δύο πλευρές έχουν αναγάγει σε μείζον διακύβευμα της σύγκρουσης, με τη ναυσιπλοΐα να πληρώνει το τίμημα.
Σε μια κίνηση που χαρακτηρίζεται «επικίνδυνη κλιμάκωση», η Τεχεράνη ανακοίνωσε την Κυριακή ότι σχεδιάζει να δημιουργήσει νέα ζώνη περιορισμένης πρόσβασης γύρω από το Στενό του Ορμούζ.
Η τελευταία κλιμάκωση άρχισε όταν το Ιράν έβαλε στο στόχαστρο αμερικανικά πολεμικά πλοία που περιπολούσαν και συνόδευαν πετρελαιοφόρα, τα οποία επιχειρούσαν να παρακάμψουν τον αποκλεισμό του Στενού που έχει επιβάλει η Τεχεράνη. Την ίδια ώρα, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών έχει περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές πετρελαίου και το υπόλοιπο εμπόριο της χώρας.
Τα τάνκερ έχουν γίνει πλέον οι τελευταίοι στόχοι στον πόλεμο ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, με την Τεχεράνη να προειδοποιεί επανειλημμένα τα πλοία να μην χρησιμοποιούν μη εγκεκριμένες διαδρομές μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Πού ακριβώς, λοιπόν, σχεδιάζει το Ιράν να δημιουργήσει τη νέα ζώνη, ποιοι περιορισμοί θα ισχύουν και με ποιον τρόπο σκοπεύει η Τεχεράνη να τους επιβάλει;
Τι ανακοίνωσε το Ιράν για τη ζώνη περιορισμού
Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, Μοχσέν Ρεζαΐ, δήλωσε ότι η ζώνη θα ανακοινωθεί μέσα στις επόμενες ημέρες.
«Η ζώνη αυτή θα ξεκινά από τη γραμμή του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ και θα περιλαμβάνει περιοχές του Περσικού Κόλπου», δήλωσε, σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης. «Κάθε πλοίο που θα εισέρχεται στη νέα αυτή ζώνη θα εντάσσεται στον κατάλογο κυρώσεων του Ιράν».
Ο Ρεζαΐ διευκρίνισε ότι η ζώνη «θα ξεκινά από τη γραμμή του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, θα εκτείνεται προς το Στενό του Ορμούζ και, από την άλλη πλευρά, θα συνεχίζεται μέσα στον Περσικό Κόλπο».
Ωστόσο, η Τεχεράνη έχει δώσει ελάχιστες λεπτομέρειες για τα ακριβή όρια της ζώνης ή για το τι θα σημαίνει για τα πλοία που εισέρχονται σε αυτήν η ένταξή τους στον κατάλογο κυρώσεων του Ιράν.
Παράλληλα, ο Ρεζαΐ δήλωσε ότι σύντομα αναμένεται να εγκριθούν νέοι χάρτες με τις διαδρομές στο Στενό του Ορμούζ, οι οποίοι καταρτίστηκαν σε συνεργασία με το Ομάν.
«Οι χάρτες ενός νέου διεθνούς διαδρόμου, ο οποίος βρίσκεται σε ιρανικά και ομανικά ύδατα και στον οποίο το Ιράν θα έχει τη διαχείριση, έχουν συμφωνηθεί και αναμένεται να υπογραφούν τις επόμενες ημέρες», πρόσθεσε.
«Θα δεσμευτούμε ότι το Στενό του Ορμούζ θα παραμείνει ανοιχτό μόνο όταν οι Αμερικανοί σταματήσουν τις δολιοφθορές, τις απειλές και τις επιθέσεις εναντίον του Ιράν».
Η ανακοίνωση έρχεται μετά τις δηλώσεις της Τεχεράνης τον Αύγουστο ότι το Ιράν και το Ομάν είχαν συμφωνήσει στη δημιουργία προσωρινής θαλάσσιας διαδρομής για τα πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ.
Πώς αντέδρασαν οι ΗΠΑ και η διεθνής κοινότητα
Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει άμεση αντίδραση από τις ΗΠΑ ή τη διεθνή κοινότητα ειδικά στην ανακοίνωση του Ρεζαΐ για τη δημιουργία της νέας ζώνης.
Ωστόσο, την Κυριακή η Ουάσιγκτον απέρριψε τον ισχυρισμό της Τεχεράνης, που μεταδόθηκε από ιρανικά μέσα ενημέρωσης, ότι αμερικανικό πλοίο επιχείρησε να εισέλθει σε περιοχή την οποία το Ιράν χαρακτηρίζει «απαγορευμένη» και δέχθηκε επίθεση.
Ο εκπρόσωπος της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), πλοίαρχος Τιμ Χόκινς, χαρακτήρισε τους συγκεκριμένους ισχυρισμούς «απόλυτο ψέμα».
Η φερόμενη επίθεση σημειώθηκε λίγες ημέρες αφότου οι ΗΠΑ έβαλαν στο στόχαστρο τρία ιρανικά πετρελαιοφόρα, ενώ η Τεχεράνη επιτέθηκε σε δεξαμενόπλοια και εκτόξευσε βαλλιστικό πύραυλο προς αμερικανικά πολεμικά πλοία που περιπολούσαν κοντά στο Στενό του Ορμούζ.
Πώς ελέγχει το Ιράν σήμερα τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ
Το Ιράν απαιτεί ήδη από τα πλοία να χρησιμοποιούν διαδρομές που έχει εγκρίνει για τη διέλευσή τους από το Στενό.
Η Τεχεράνη δημοσίευσε για πρώτη φορά τον Απρίλιο χάρτη με τις εγκεκριμένες διαδρομές ναυσιπλοΐας, κατευθύνοντας τα πλοία πολύ πιο κοντά στις ιρανικές ακτές απ’ ό,τι κινούνταν πριν από τον πόλεμο. Η διαδρομή που εγκρίνει σήμερα ακολουθεί έναν διάδρομο κατά μήκος των ακτών του Ιράν.
Ωστόσο, η προσπάθεια της Τεχεράνης να ελέγξει τη ναυσιπλοΐα έχει αμφισβητηθεί στην πράξη από μια διαφορετική διαδρομή, πιο κοντά στο Ομάν.
Τον Ιούνιο, το Ομάν, σε συνεργασία με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό (IMO), οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών αρμόδιο για τη διεθνή ναυσιπλοΐα, καθόρισε έναν νότιο διάδρομο με στόχο την αποκατάσταση της ασφαλούς διέλευσης των πλοίων από το Στενό.
Στη συνέχεια, το υπό σημαία Λιβερίας δεξαμενόπλοιο Stoic Warrior χρησιμοποίησε διαδρομή που το οδήγησε κοντά στις ακτές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ομάν, προτού περάσει γύρω από τη χερσόνησο Μουσαντάμ.
Οι Φρουροί της Επανάστασης (IRGC) αντέδρασαν, διακηρύσσοντας ότι «η μόνη εγκεκριμένη διαδρομή» είναι αυτή που έχει ανακοινώσει το Ιράν και προειδοποιώντας ότι η διέλευση πλοίων χωρίς την άδειά του θεωρείται «απαράδεκτη και εξαιρετικά επικίνδυνη».
Ποια είναι σήμερα η εικόνα της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ
Η διέλευση πλοίων συνεχίζεται, αλλά σε σημαντικά μειωμένα επίπεδα.
Πριν από τη σύγκρουση, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου περνούσαν καθημερινά από το Στενό. Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ δήλωσε την Κυριακή ότι σήμερα οι διελεύσεις αντιστοιχούν κατά μέσο όρο σε περισσότερα από 9 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως.
Εάν συνυπολογιστούν και οι αγωγοί που παρακάμπτουν το Στενό, σύμφωνα με τον Ράιτ, οι ροές πιθανότατα έχουν φτάσει «στα δύο τρίτα ή και περισσότερο των επιπέδων πριν από τη σύγκρουση».
«Οι Ιρανοί, λοιπόν, εξακολουθούν να δημιουργούν προβλήματα, αλλά το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών κερδίζει αυτή τη μάχη», δήλωσε.
Τους αμερικανικούς ισχυρισμούς ενίσχυσαν τα στοιχεία του Κέντρου Επιχειρήσεων Θαλάσσιου Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO), το οποίο ανακοίνωσε την Κυριακή ότι 59 πλοία είχαν περάσει από το Στενό του Ορμούζ κατά τις προηγούμενες 48 ώρες.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, έχει επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η θαλάσσια οδός βρίσκεται υπό τον έλεγχο της Ουάσιγκτον, παρά τις σχεδόν καθημερινές ιρανικές επιθέσεις εναντίον πλοίων, φθάνοντας μάλιστα στο σημείο να προτείνει να δοθεί το όνομά του στο Στενό του Ορμούζ.
Το Ιράν αμφισβητεί ότι η κίνηση αυξάνεται, υποστηρίζοντας ότι εξακολουθεί να διατηρεί τον ασφυκτικό έλεγχο της κρίσιμης θαλάσσιας οδού.
Ωστόσο, πρόσφατα στοιχεία από εταιρείες και ιστοτόπους παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας δίνουν μια πιο σύνθετη εικόνα. Σύμφωνα με αυτά, μόλις έξι πλοία διέσχισαν το Στενό την προηγούμενη Τετάρτη, 11 την Τρίτη και πέντε την προηγούμενη Δευτέρα, ενώ ο μέσος όρος των τελευταίων δέκα ημερών ήταν μόλις 13 πλοία ημερησίως.
Τη Δευτέρα, η εταιρεία ναυτιλιακών αναλύσεων Kpler κατέγραψε κατά μέσο όρο 10 εμπορικά πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων ημερησίως στο Στενό κατά τις τελευταίες δέκα ημέρες, το χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάιο.
Πριν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπολύσουν τον πόλεμο κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, περισσότερα από 130 πλοία περνούσαν καθημερινά από το Στενό, όπου η ναυσιπλοΐα ήταν ελεύθερη.
Μπορεί το Ιράν να επιβάλει στρατιωτικά τη νέα ζώνη;
Η Τεχεράνη έχει αποδείξει μέχρι στιγμής ότι διαθέτει τη δυνατότητα να καταστήσει επικίνδυνη τη διέλευση από το Ορμούζ, αναγκάζοντας τα πλοία να αποφεύγουν τη θαλάσσια οδό. Από τον Μάρτιο, τουλάχιστον 19 ναυτικοί έχουν σκοτωθεί και δεκάδες πλοία έχουν δεχθεί επιθέσεις.
Το κατά πόσο, όμως, μπορεί να επιβάλει στρατιωτικά τους περιορισμούς στην πολύ ευρύτερη ζώνη που προτείνει ο Ρεζαΐ, ιδίως απέναντι σε πλοία που τελούν υπό την προστασία των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, μένει να φανεί.
Ο Στίβεν Ζούνες, ιδρυτικός πρόεδρος του Τμήματος Σπουδών Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο του Σαν Φρανσίσκο, εκτιμά ότι το Ιράν θα δυσκολευτεί να επιβάλει στην πράξη μια ζώνη περιορισμένης πρόσβασης κοντά στο Στενό του Ορμούζ.
«Είναι δύσκολο να δει κανείς πώς θα μπορέσουν πραγματικά να την επιβάλουν. Ιρανικά πλοία και αεροσκάφη που θα επιχειρήσουν να το κάνουν θα είναι πολύ ευάλωτα σε αμερικανικές επιθέσεις», δήλωσε στο Al Jazeera.
«Ίσως, όμως, πρόκειται για μια προειδοποίηση, δεδομένου ότι εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος για τις ναυτιλιακές εταιρείες και δεν μπορούν να θεωρούν δεδομένο ότι θα περάσουν από το Στενό χωρίς συνέπειες», πρόσθεσε.
Ο Ζούνες εκτίμησε ότι το Ιράν ενδέχεται να επιδιώκει να προκαλέσει μια ευρύτερη στρατιωτική αντίδραση από τις ΗΠΑ, η οποία θα μπορούσε να ωφελήσει πολιτικά την Τεχεράνη, δίνοντάς της τη δυνατότητα να «δικαιολογήσει επιθέσεις» εναντίον γειτονικών χωρών του Κόλπου και αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην περιοχή.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε, με τη σειρά της, να λειτουργήσει προς όφελος του Ιράν, καθώς η αμερικανική κοινή γνώμη φαίνεται να αντιτίθεται στη συνέχιση της σύγκρουσης, ενώ παράλληλα θα μπορούσε να οδηγήσει σε συσπείρωση της ιρανικής κοινωνίας γύρω από την ηγεσία της χώρας, εν μέσω των αυξανόμενων οικονομικών πιέσεων στο εσωτερικό.
Παράλληλα, ο Ζούνες επισήμανε ότι το σχέδιο του Ιράν για τη ζώνη περιορισμένης πρόσβασης ενδέχεται να συνδέεται με την υπό διαμόρφωση συμφωνία με το Ομάν για τις διαδρομές ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού.
Εάν η συμφωνία με το Ομάν είναι εφαρμόσιμη και μπορεί να γίνει αποδεκτή από τις ΗΠΑ, το Ιράν θα μπορούσε να «κάνει πίσω» από την επιβολή της ζώνης περιορισμένης πρόσβασης, σύμφωνα με τον Ζούνες.
Σε διαφορετική περίπτωση, η Τεχεράνη θα έχει «κάτι έτοιμο» ώστε να καταστήσει πιο δύσκολο για την Ουάσιγκτον να απορρίψει τη συμφωνία με το Ομάν.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
