Τις τελευταίες δεκαετίες, ο «Μαύρος Αύγουστος» ή «η κατάρα του Αυγούστου» έχει γίνει ένα είδος δημοσιογραφικής συντομογραφίας στη Ρωσία για τις δραματικές κρίσεις που, όπως φαίνεται, εκδηλώνονται συχνά τις τελευταίες εβδομάδες του καλοκαιριού.
Από ορισμένες απόψεις, ο «Μαύρος Αύγουστος» αποτελεί το ρωσικό αντίστοιχο της «silly season» στη βρετανική δημοσιογραφία: εκείνης της περιόδου στα τέλη του καλοκαιριού κατά την οποία η πολιτική δραστηριότητα υποχωρεί, το κοινοβούλιο δεν συνεδριάζει και η βασιλική οικογένεια βρίσκεται σε διακοπές, με αποτέλεσμα οι εφημερίδες να στρέφονται συχνά σε πιο ανάλαφρες ή απρόβλεπτες ιστορίες, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το CNN.
Η ρωσική λαϊκή σοφία, ωστόσο, είναι πολύ πιο απαισιόδοξη.
Μια αναδρομή στη σύγχρονη ιστορία της χώρας φαίνεται να ενισχύει την πεποίθηση ότι δραματικά, απρόβλεπτα γεγονότα, οι λεγόμενοι «μαύροι κύκνοι», έχουν την τάση να εμφανίζονται τον Αύγουστο.
Η «κατάρα του Αυγούστου» στη Ρωσία
Πριν από 35 χρόνια, τον Αύγουστο του 1991, μια ομάδα σκληροπυρηνικών κομμουνιστών επιχείρησε να ανατρέψει τον Σοβιετικό ηγέτη Μιχαήλ Γκορμπατσόφ.
Το αποτυχημένο πραξικόπημα απελευθέρωσε ισχυρές φυγόκεντρες δυνάμεις, οι οποίες τελικά συνέβαλαν στην κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης λίγους μήνες αργότερα.
Τον Αύγουστο του 1998, η Ρωσία βυθίστηκε σε μια σοβαρή οικονομική κρίση, κηρύσσοντας ουσιαστικά στάση πληρωμών στο εσωτερικό χρέος της, ενώ το ρούβλι κατέρρευσε.
Έναν χρόνο αργότερα, τον Αύγουστο του 1999, μαχητές εισέβαλαν στη νότια ρωσική δημοκρατία του Νταγκεστάν, πυροδοτώντας τον Δεύτερο Πόλεμο της Τσετσενίας.
Η σύγκρουση αυτή έμελλε να ανοίξει τον δρόμο προς την κορυφή της εξουσίας για έναν μέχρι τότε σχετικά άγνωστο πολιτικό, πρώην αξιωματικό της KGB: τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Από το «Κουρσκ» έως τον πόλεμο στη Γεωργία
Ο Πούτιν ανέλαβε την ηγεσία της Ρωσίας την παραμονή της Πρωτοχρονιάς του 1999, μετά την αιφνιδιαστική παραίτηση του προέδρου Μπόρις Γέλτσιν.
Ωστόσο, ούτε ο νέος, σκληροτράχηλος ηγέτης έμεινε στο απυρόβλητο της «κατάρας του Αυγούστου».
Μία από τις πρώτες μεγάλες δοκιμασίες της προεδρίας του ήρθε τον Αύγουστο του 2000, όταν το πυρηνοκίνητο υποβρύχιο «Κουρσκ» βυθίστηκε στη Θάλασσα του Μπάρεντς, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους και οι 118 ναυτικοί που επέβαιναν σε αυτό.
Οκτώ χρόνια αργότερα, τον Αύγουστο του 2008, η Ρωσία εισέβαλε στη γειτονική Γεωργία, σηματοδοτώντας μια νέα, περισσότερο επιθετική φάση στην εξωτερική πολιτική του Πούτιν.
Ένας ακόμη «Μαύρος Αύγουστος»;
Και το φετινό καλοκαίρι διαμορφώνεται ως μια ιδιαίτερα δύσκολη περίοδος για τη Ρωσία του Πούτιν.
Η προέλαση των ρωσικών δυνάμεων στα αμφισβητούμενα μέτωπα της Ουκρανίας παραμένει περιορισμένη.
Την ίδια ώρα, ο ουρανός πάνω από ρωσικές πόλεις και περιοχές έχει επανειλημμένα γεμίσει καπνούς εξαιτίας ουκρανικών επιθέσεων σε διυλιστήρια πετρελαίου, αποθήκες και εγκαταστάσεις εφοδιαστικής.
Οι μεγάλες ουρές στα πρατήρια καυσίμων, σε συνδυασμό με τις φήμες για ένα νέο κύμα επιστράτευσης, προκαλούν ολοένα μεγαλύτερη δυσαρέσκεια στους Ρώσους.
Είναι, λοιπόν, ένας ακόμη «Μαύρος Αύγουστος»;
Ο εξόριστος Ρώσος σχολιαστής Ιλιά Βαρλάμοφ ασχολήθηκε με το ερώτημα αυτή την εβδομάδα, υποστηρίζοντας ότι οι επαναλαμβανόμενες ιστορικές καταστροφές του Αυγούστου ήταν «φυσικά μια σύμπτωση».
Ωστόσο, όπως σημείωσε, «πολλοί Ρώσοι περιμένουν τον Αύγουστο με ανησυχία. Ειδικά τώρα, που η χώρα βρίσκεται πραγματικά σε κρίση... Η κρίση των καυσίμων έχει επιστρέψει, οι τιμές αυξάνονται και δεν έχουν καμία πρόθεση να σταματήσουν, το ρούβλι υποχωρεί, έρχονται εκλογές και ο Θεός ξέρει τι άλλο».
Ο Βαρλάμοφ αναφέρθηκε επίσης σε πρόσφατες δηλώσεις κορυφαίου Ρώσου οικονομολόγου, ο οποίος προειδοποίησε ότι η Μόσχα αντιμετωπίζει «κοινωνική κρίση», ενώ «χάνει τόσο τον τεχνολογικό όσο και τον οικονομικό ανταγωνισμό παγκοσμίως».
Ο ίδιος οικονομολόγος εκτίμησε ακόμη ότι η Ρωσία δεν θα μπορούσε να κερδίσει έναν μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς απέναντι σε μια Ουκρανία που συνεχίζει να υποστηρίζεται από τη Δύση.
Ο «Μαύρος Αύγουστος» και τα… άστρα
Ακόμη και η πιστή στο Κρεμλίνο εφημερίδα Moskovsky Komsomolets αναφέρθηκε στις παραδοσιακές ρωσικές ανησυχίες γύρω από τον Αύγουστο, αν και επέλεξε να αναζητήσει απαντήσεις στην... αστρολογία.
«Μια σεληνιακή έκλειψη πρόκειται να συμβεί αυτόν τον μήνα. Αν και δεν είναι η πιο μαζική, θα λάβει χώρα απέναντι από τον Πλούτωνα, έναν πλανήτη που συνδέεται με καταστροφές», αναφέρει σχετικό δημοσίευμα.
Σύμφωνα με το άρθρο, το φαινόμενο «θα μπορούσε να πυροδοτήσει κοινωνικές αλλαγές, πολιτικές αλλαγές στις σχέσεις με τους γείτονες και εσωτερικές αναταραχές».
Παράλληλα, το δημοσίευμα υποστηρίζει ότι ενδέχεται να αυξηθούν τα ατυχήματα, το άγχος και οι νευρικές κρίσεις, συμπεριλαμβανομένων των νευρικών διαταραχών.
Η προσπάθεια του Πούτιν να εμφανίσει εικόνα σταθερότητας
Μέσα σε αυτό το κλίμα ανησυχίας και εικασιών, ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει επιλέξει να προβάλει τη συνηθισμένη εικόνα αυτοπεποίθησης.
Σε δηλώσεις του την Τετάρτη για έργα υποδομών και ανάπτυξης, ο Ρώσος πρόεδρος αναγνώρισε τις οικονομικές ζημιές που προκάλεσαν οι ουκρανικές επιθέσεις σε εγκαταστάσεις του γίγαντα του ηλεκτρονικού εμπορίου Wildberries, χωρίς ωστόσο να κατονομάσει την εταιρεία.
Ταυτόχρονα, επιχείρησε να υποβαθμίσει τον μακροπρόθεσμο αντίκτυπο των επιθέσεων.
«Είναι αυτονόητο ότι αυτές οι επιθέσεις δεν θα έχουν, δεν θα προκαλέσουν και δεν μπορούν να επιφέρουν κρίσιμες συνέπειες», είπε.
«Είναι αλήθεια ότι προκαλούν ζημιές – αυτό είναι προφανές και το καταλαβαίνουμε, το βλέπουμε και το γνωρίζουμε», πρόσθεσε.
Ο Πούτιν δήλωσε ότι οι εγκαταστάσεις logistics που υπέστησαν ζημιές θα αποκατασταθούν με την υποστήριξη της κυβέρνησης.
Ωστόσο, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει μεταφερθεί όλο και πιο κοντά στο εσωτερικό της Ρωσίας, επηρεάζοντας πλέον άμεσα και την καθημερινότητα των πολιτών, αλλά και το εισόδημά τους.
Η κρίση αγγίζει και την Ουκρανία
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, αντιμετωπίζει επίσης σοβαρές εσωτερικές προκλήσεις εν μέσω του πολέμου.
Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο πρόσφατα αποπεμφθείς υπουργός Άμυνας Μιχαήλο Φεντόροφ ζήτησε τη διεξαγωγή εκλογών εν καιρώ πολέμου, δημιουργώντας μια νέα πολιτική πρόκληση για τον πρόεδρο της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ανεξάρτητα από την αξιολόγηση των επιχειρημάτων του Φεντόροφ, η κίνηση αυτή μπορεί να προσφέρει στον Πούτιν ένα ακόμη επιχείρημα. Ο Ρώσος πρόεδρος έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει δημοσίως τη νομιμότητα του Ζελένσκι ως προέδρου της Ουκρανίας.
Εδώ βρίσκεται και η βασική αντίθεση.
Η πενταετής θητεία του Ζελένσκι επρόκειτο κανονικά να ολοκληρωθεί το 2024. Ωστόσο, οι εκλογές στην Ουκρανία έχουν ανασταλεί λόγω του στρατιωτικού νόμου που τέθηκε σε ισχύ μετά την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή του 2022.
Παράλληλα, οι κυβερνητικοί ανασχηματισμοί στο Κίεβο και οι μεγάλες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις δείχνουν ότι η κοινωνία των πολιτών και οι δημοκρατικές διαδικασίες εξακολουθούν να είναι ενεργές στην Ουκρανία.
Το ίδιο δύσκολα μπορεί να υποστηριχθεί για τη Ρωσία.
Η καταστολή της αντιπολίτευσης στη Ρωσία
Τη Δευτέρα, ρωσικό δικαστήριο καταδίκασε τον πολιτικό της αντιπολίτευσης Λεβ Σλόσμπεργκ σε 11 χρόνια κάθειρξης, επειδή αντιτάχθηκε στον πόλεμο στην Ουκρανία.
Παράλληλα, το Ανώτατο Δικαστήριο της Ρωσίας απαγόρευσε στο κόμμα του Σλόσμπεργκ, το Γιάμπλοκο, να συμμετάσχει στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές.
Η εγχώρια πολιτική αντιπολίτευση στη Ρωσία έχει ουσιαστικά κατασταλεί από τότε που ο Πούτιν εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία.
Όπως πιθανότατα θα παρατηρούσε και ο Αμερικανός συγγραφέας Έρνεστ Χέμινγουεϊ, η καταστολή της κοινωνίας των πολιτών φαίνεται να εξελίχθηκε «σταδιακά και στη συνέχεια ξαφνικά», με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα τον θάνατο του φυλακισμένου ηγέτη της αντιπολίτευσης Αλεξέι Ναβάλνι τον Φεβρουάριο του 2024.
Και η περιπέτεια που οδήγησε τελικά τον Ναβάλνι στη φυλακή της Αρκτικής ξεκίνησε επίσης έναν Αύγουστο.
Τον Αύγουστο του 2020, ο Ναβάλνι αρρώστησε σοβαρά κατά τη διάρκεια πτήσης επιστροφής στη Μόσχα από τη Σιβηρία, έχοντας δηλητηριαστεί με νευροτοξικό παράγοντα.
Μεταφέρθηκε στη Γερμανία για θεραπεία και επέστρεψε αργότερα στη Ρωσία, όπου συνελήφθη και φυλακίστηκε.
Σύμπτωση ή όχι, ο Αύγουστος έχει εξελιχθεί σε έναν μήνα που προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στη Ρωσία.
Και φέτος, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η οικονομία δέχεται πιέσεις, οι επιθέσεις στο ρωσικό έδαφος αυξάνονται και η πολιτική αντιπολίτευση παραμένει κατασταλμένη, ο «Μαύρος Αύγουστος» αποκτά και πάλι ιδιαίτερο συμβολισμό.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
