Του Αντώνη Ζήβα
Μια έρευνα που δημοσιεύθηκε σήμερα από τον Guardian φέρνει στο προσκήνιο τους δεσμούς με τη Saudi Aramco και σαουδαραβικούς κρατικούς φορείς αρκετών επιστημόνων που συμμετέχουν στην προετοιμασία της επόμενης μεγάλης έκθεσης του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή.
Η δημοσιογραφική έρευνα, στην οποία συμμετείχε διεθνής ομάδα δημοσιογράφων, εντόπισε τουλάχιστον 12 επικεφαλής συγγραφείς (lead authors) του Διακυβερνητικού Πάνελ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC) που συνδέονται με τη Saudi Aramco, σαουδαραβικούς θεσμούς ή άλλους φορείς που σχετίζονται με την πετρελαϊκή βιομηχανία.
🔴 At least a dozen Saudi oil-linked authors embedded in UN's top climate report panel
— NewsTongue (@NewsTongueX) September 21, 2026
An investigation found that at least a dozen IPCC lead authors for the Seventh Assessment Report are employed by or linked to Saudi Aramco, Saudi institutions, or other oil and gas interests.… pic.twitter.com/AYVXNJVCEV
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή αρκετοί από αυτούς συμμετέχουν στην Ομάδα Εργασίας III του IPCC, η οποία εξετάζει τρόπους μείωσης ή απομάκρυνσης των εκπομπών από την ατμόσφαιρα, καθώς και πολιτικές και τεχνολογίες για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
Η συγκεκριμένη ομάδα εργασίας ασχολείται, μεταξύ άλλων, με τον ενεργειακό τομέα, τις τεχνολογίες μείωσης των εκπομπών και τη δέσμευση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Πρόκειται δηλαδή για πεδία που έχουν άμεση σχέση με το μέλλον των ορυκτών καυσίμων και, κατ' επέκταση, με τα οικονομικά συμφέροντα μιας χώρας όπως η Σαουδική Αραβία.
Ο άνθρωπος της Aramco στην καρδιά της νέας έκθεσης
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις είναι αυτή του Mustafa Babiker, ο οποίος εργάζεται στη Saudi Aramco εδώ και περίπου δύο δεκαετίες.
Ο Babiker έχει επιλεγεί ως συντονιστής επικεφαλής συγγραφέας (coordinating lead author) για την επόμενη, έβδομη έκθεση αξιολόγησης του IPCC, γνωστή ως AR7.
Η επιλογή του είχε προκαλέσει ήδη αντιδράσεις στον χώρο της κλιματικής επιστήμης από το 2025. Τώρα η νέα έρευνα υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένη περίπτωση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε ο Guardian, η Ομάδα Εργασίας III αποτελείται από 223 επικεφαλής συγγραφείς. Η έρευνα εντόπισε συνολικά 20 περιπτώσεις που, σύμφωνα με τους ερευνητές της, εγείρουν σοβαρές ανησυχίες για πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων. Από αυτές, οι 11 συνδέονται με σαουδαραβικούς θεσμούς.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συγκεκριμένοι επιστήμονες παραβίασαν τους κανόνες του IPCC ή ότι επηρέασαν τις τελικές εκθέσεις. Το ερώτημα που τίθεται είναι διαφορετικό: κατά πόσο οι υφιστάμενοι κανόνες για τις συγκρούσεις συμφερόντων είναι επαρκείς ώστε να αντιμετωπίζουν τέτοιες σχέσεις και να διατηρούν την εμπιστοσύνη στην ανεξαρτησία της διαδικασίας.
Δύο επιστήμονες της Aramco
Ο Babiker δεν είναι ο μοναδικός επιστήμονας με άμεση σχέση με τη Saudi Aramco.
Η έρευνα αναφέρεται και στον Diego Armando Moya Pinta, ο οποίος εργάζεται από το 2022 ως επιστήμονας στον τομέα ενέργειας και βιωσιμότητας της Aramco. Στα στοιχεία του IPCC εμφανίζεται, ωστόσο, με affiliation το Imperial College London, όπου είναι επίτιμος ανώτερος ερευνητής.
Ο Moya Pinta συμμετέχει ως ένας από τους 14 επικεφαλής συγγραφείς στο κεφάλαιο για τα ενεργειακά συστήματα, το οποίο εξετάζει τις επιλογές περιορισμού των εκπομπών στον ενεργειακό τομέα.
Ο καθηγητής Kevin Elliott, ειδικός σε ζητήματα ερευνητικής δεοντολογίας στο Michigan State University, δήλωσε στον Guardian ότι μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να εμπίπτει στους κανόνες του IPCC για τις συγκρούσεις συμφερόντων.
Ωστόσο, τον Μάρτιο του 2026 η επιτροπή του IPCC που είναι αρμόδια για το ζήτημα ανακοίνωσε ότι δεν εντόπισε συγκρούσεις συμφερόντων μεταξύ των συγγραφέων που επιλέχθηκαν για την AR7.
Η παρουσία της Σαουδικής Αραβίας στην ομάδα
Η έρευνα καταγράφει παράλληλα σημαντική παρουσία επιστημόνων από το King Abdullah Petroleum Studies and Research Center (KAPSARC).
Πέντε συγγραφείς της Ομάδας Εργασίας III προέρχονται από το συγκεκριμένο ερευνητικό κέντρο, το οποίο χρηματοδοτείται από τη σαουδαραβική κυβέρνηση και έχει πρόεδρο τον υπουργό Ενέργειας της χώρας.
Ο Guardian επισημαίνει ότι το KAPSARC διαθέτει στην ομάδα τον ίδιο αριθμό συγγραφέων με το Imperial College London και το International Institute for Applied Systems Analysis, γεγονός που το καθιστά έναν από τους πλέον εκπροσωπούμενους οργανισμούς στην Ομάδα Εργασίας III.
Ένας ακόμη συγγραφέας, ο Zain Yamani του King Fahd University of Petroleum and Minerals, πραγματοποιούσε το τελευταίο διάστημα κοινή έρευνα με το τμήμα New Energies Research Division της Aramco. Η σχετική επιστημονική εργασία δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο και είχε μεταξύ των συντακτών της δύο επιστήμονες της Aramco.
Έρευνα για αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα με χρηματοδότηση της Aramco
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση του Hussein Hoteit, καθηγητή στο King Abdullah University of Science and Technology και επικεφαλής συγγραφέα του κεφαλαίου για τις τεχνολογίες απομάκρυνσης διοξειδίου του άνθρακα.
Την περίοδο που ανέλαβε τον ρόλο του στον IPCC, ο Hoteit ολοκλήρωνε έρευνα που βασιζόταν σε πιλοτικό πρόγραμμα υπόγειας αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα.
Σύμφωνα με τον Guardian, το συγκεκριμένο πρόγραμμα είχε σχεδιαστεί από τη Saudi Aramco, η οποία παρείχε σημαντική χρηματοδότηση.
Ο ίδιος ο Hoteit απέρριψε την ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων. Όπως δήλωσε, η έρευνα και η συμβολή του στο έργο του IPCC χρηματοδοτήθηκαν και υποστηρίχθηκαν από τον εργοδότη του και η σχετική χρηματοδότηση αναφέρεται στην επιστημονική εργασία.
Η Aramco, από την πλευρά της, αρνήθηκε να σχολιάσει τα ευρήματα της έρευνας.
Αξιωματούχος του σαουδαραβικού υπουργείου Ενέργειας ανάμεσα
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στους συγγραφείς.
Η Malak Al-Nory, μία από τις επτά αντιπροέδρους της Ομάδας Εργασίας III, είναι παράλληλα ανώτερη σύμβουλος στο υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας.
Ο ρόλος των αντιπροέδρων είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς συμμετέχουν στην εποπτεία της διαδικασίας αξιολόγησης και μπορούν να εξετάζουν τις δηλώσεις πιθανών συγκρούσεων συμφερόντων των συγγραφέων και να παραπέμπουν υποθέσεις στην αρμόδια επιτροπή.
Το ιδιαίτερο στοιχείο στην περίπτωση της Al-Nory είναι ότι, ενώ κατείχε τη θέση της αντιπροέδρου του IPCC, συνέχισε να εκπροσωπεί τη Σαουδική Αραβία στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα.
Τον Ιούνιο του 2026 συμμετείχε στην αντιπροσωπεία της χώρας στη διάσκεψη για το κλίμα στη Βόννη.
Γιατί έχει σημασία η Ομάδα Εργασίας III
Η Ομάδα Εργασίας III δεν εξετάζει απλώς τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ασχολείται με το πώς μπορεί να περιοριστεί η ίδια η αύξηση των εκπομπών.
Οι εργασίες της αφορούν την ενέργεια, τις μεταφορές, τη βιομηχανία, τις τεχνολογίες απομάκρυνσης άνθρακα και τις πολιτικές που μπορούν να οδηγήσουν σε περιορισμό των εκπομπών.
Γι' αυτό και η παρουσία της Σαουδικής Αραβίας αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Η χώρα έχει μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες παγκοσμίως που στηρίζονται στην παραγωγή και εξαγωγή πετρελαίου. Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχει δώσει μεγαλύτερη έμφαση σε τεχνολογικές λύσεις όπως η δέσμευση άνθρακα (carbon capture), οι οποίες μπορούν να επιτρέψουν τη συνέχιση της χρήσης ορυκτών καυσίμων με στόχο τη μείωση των καθαρών εκπομπών.
Η πολιτική επιστήμονας Kari De Pryck, ειδικός στη διακυβέρνηση του IPCC, δήλωσε στον Guardian ότι είναι η πρώτη φορά που παρατηρείται τόσο μεγάλη παρουσία προσώπων με δεσμούς με τη Σαουδική Αραβία στο IPCC, ιδιαίτερα στην Ομάδα Εργασίας III.
Η ίδια συνδέει την εξέλιξη αυτή με τη μεταβολή της σαουδαραβικής προσέγγισης στις διεθνείς διαπραγματεύσεις για το κλίμα: από την παραδοσιακή αντίθεση στη μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων προς την προώθηση τεχνολογικών λύσεων, όπως η δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα.
Τι απαντά ο IPCC
Ο IPCC απορρίπτει ότι η παρουσία των συγκεκριμένων επιστημόνων υπονομεύει την αξιοπιστία των εκθέσεών του.
Εκπρόσωπος του οργανισμού δήλωσε ότι κανένας μεμονωμένος συγγραφέας, οργανισμός, κλάδος ή χώρα δεν καθορίζει τα συμπεράσματα μιας έκθεσης.
Όπως εξήγησε, τα συμπεράσματα διαμορφώνονται συλλογικά από μεγάλες και διεθνώς διαφοροποιημένες ομάδες επιστημόνων, ενώ οι εκθέσεις περνούν από πολλαπλά στάδια επιστημονικού και κυβερνητικού ελέγχου.
Ο οργανισμός υποστηρίζει επίσης ότι όλες οι πιθανές συγκρούσεις συμφερόντων που δηλώθηκαν εξετάστηκαν από τους αντιπροέδρους των ομάδων εργασίας και ότι καμία περίπτωση δεν χρειάστηκε να παραπεμφθεί στην κεντρική επιτροπή.
Το IPCC αποδίδει, παράλληλα, την έλλειψη δημοσιοποίησης των επιμέρους δηλώσεων και της διαδικασίας αξιολόγησης σε ζητήματα προστασίας προσωπικών δεδομένων.
Οι κανόνες και το ζήτημα της διαφάνειας
Η πολιτική του IPCC για τις συγκρούσεις συμφερόντων θεσπίστηκε το 2011, μετά την κρίση αξιοπιστίας που είχε πλήξει τον οργανισμό το 2010.
Σύμφωνα με την ίδια την πολιτική, στόχος της είναι η προστασία της νομιμότητας, της ακεραιότητας, της εμπιστοσύνης και της αξιοπιστίας του IPCC και η αποτροπή οποιασδήποτε σύγκρουσης που θα μπορούσε να επηρεάσει το έργο του.
Το βασικό ζήτημα που θέτει η νέα έρευνα αφορά συνεπώς όχι μόνο το αν υπήρξε πραγματική επιρροή στις εκθέσεις, αλλά και αν οι υφιστάμενοι κανόνες είναι αρκετοί ώστε να αποτρέπουν ή να αντιμετωπίζουν την αντίληψη μιας πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων.
Ο Guardian αναφέρει ότι οι δηλώσεις των συγγραφέων για πιθανές συγκρούσεις δεν δημοσιοποιούνται, ενώ η αρμόδια επιτροπή δεν δημοσιεύει λεπτομέρειες για τις επιμέρους αξιολογήσεις της.
Ο IPCC, πάντως, αναφέρει ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή διαδικασία τροποποίησης της πολιτικής του για τις συγκρούσεις συμφερόντων.
Τι δείχνουν τα στοιχεία μέχρι τώρα
Η υπόθεση δεν τεκμηριώνει ότι οι εκθέσεις του IPCC έχουν παραποιηθεί ή ότι συγκεκριμένοι επιστήμονες άλλαξαν τα συμπεράσματά τους προς όφελος της πετρελαϊκής βιομηχανίας. Αυτό δεν προκύπτει από την έρευνα.
Αναδεικνύει όμως μια διαφορετική και κρίσιμη δημοσιογραφική διάσταση: τη μεγάλη παρουσία προσώπων που έχουν επαγγελματικές, ερευνητικές ή κυβερνητικές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία μέσα σε μια ομάδα εργασίας που ασχολείται ακριβώς με τις πολιτικές και τις τεχνολογίες που θα καθορίσουν το μέλλον των ορυκτών καυσίμων.
Και το ερώτημα που πλέον τίθεται είναι εάν οι μηχανισμοί διαφάνειας του IPCC είναι επαρκείς ώστε το κοινό να μπορεί να γνωρίζει ποιοι συμμετέχουν στη διαδικασία, ποιες σχέσεις έχουν με κρατικούς ή επιχειρηματικούς φορείς και με ποιον τρόπο αυτές οι σχέσεις αξιολογούνται πριν από τη δημοσίευση των εκθέσεων.
Η επόμενη μεγάλη δοκιμασία θα είναι η διαδικασία για την Έβδομη Έκθεση Αξιολόγησης (AR7), η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη. Η IPCC έχει προγραμματίσει την 65η σύνοδό της στην Αντίς Αμπέμπα τον Οκτώβριο του 2026, όπου θα εξεταστούν μεταξύ άλλων ζητήματα που αφορούν την πορεία των επόμενων αξιολογήσεων.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
