Τον Ιανουάριο σε αυτήν εδώ τη στήλη είχα αναφέρει ως fake news τις αναφορές ότι το χαρτζιλίκι μπορεί να θεωρηθεί δωρεά. Είχα επικροτήσει μάλιστα το γεγονός ότι η ΑΑΔΕ είχε δημοσιεύσει σχετική ανακοίνωση για να καθησυχάσει τους φορολογούμενους.
Οι φορολογούμενοι όμως δεν καθησυχάστηκαν. Εξακολουθούν να ανησυχούν. Δεν μπορεί γι΄αυτό να φταίνε μόνο τα clickbait άρθρα. Από τη στιγμή που αυτά έχουν απήχηση, σημαίνει ότι υπάρχει κάποιος φόβος που διαχέεται. Φόβος που ακόμα και αν κάποιος ισχυριστεί ότι είναι αβάσιμος, δεν παύει να είναι υπαρκτός.
Πώς να αδικήσει όμως κανείς τους φορολογούμενους για τον φόβο τους όταν ένας έλεγχος της ΑΑΔΕ φορολόγησε ως δωρεά τα εμβάσματα συνολικού ύψους 700 που κατατέθηκαν από παππού προς τη φοιτήτρια εγγονή του σε διάστημα εννέα μηνών; Και δεν φτάνει που ο έλεγχος καταλόγισε τον φόρο, η ΔΕΔ τον δικαίωσε! (ΔΕΔ 1798-29/4/2026). Γιατί όμως ο έλεγχος και η ΔΕΔ αδιαφόρησαν για την ανακοίνωση που είχε δημοσιεύσει η ΑΑΔΕ τον Ιανουάριο, σύμφωνα με την οποία τα μικροποσά δεν αποτελούν χαρτζιλίκι;
Δεν είναι μεμονωμένο φαινόμενο: ίσα-ίσα είναι πολύ συχνό και διαχρονικό· οι δημόσιες υπηρεσίες πολλές φορές δεν ακολουθούν τις επίσημες και δημοσιευμένες οδηγίες αδικώντας τους πολίτες. Θα δώσω δυο κραυγαλέα παραδείγματα. 1. Από το 2012 με τον ΚΦΑΣ δεν υπάρχει πλέον η έννοια του πρωτότυπου παραστατικού. Κάθε ψηφιακό ή έγχαρτο αντίγραφο έχει θέση πρωτοτύπου. Ωστόσο, οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ ακόμα και σήμερα την εποχή του My Data που κάθε παραστατικό τεκμηριώνεται με τον Μοναδικό Αριθμό Καταχώρησης (ΜΑΡΚ) ζητούν το πρωτότυπο παραστατικό. 2. Από το 2013 απαγορεύεται οποιαδήποτε υπηρεσία να απαιτεί εταιρική σφραγίδα για να προχωρήσει τις διαδικασίες. Μέχρι να γίνουν τα πάντα ψηφιακά, οι Δ.Ο.Υ. ζητούσαν πάντα σφραγίδα, όπως απαιτούν ακόμα και τώρα όλες οι τράπεζες, κατά ευθεία παράβαση του νόμου.
Δεν είναι λοιπόν πρόβλημα της ΑΑΔΕ αλλά του ευρύτερου δημόσιου, αλλά και ιδιωτικού τομέα. Δυστυχώς, στο συγκεκριμένο παράδειγμα του τι χαρακτηρίζεται ως δωρεά και τι όχι, η ΑΑΔΕ αντί να λειτουργήσει ως ανεξάρτητη αρχή και να απαντήσει με ειλικρίνεια επί της ουσίας, θέλησε να κάνει damage control σαν να ανήκει στον κυβερνητικό μηχανισμό ή να είναι πολιτικό κόμμα. Στην ανακοίνωση που εξέδωσε στις 13 Αυγούστου, αντί να ζητήσει συγγνώμη για το κραυγαλέο λάθος του ελέγχου και να υποσχεθεί ότι θα αποτρέψει με αποφασιστικότητα παρόμοια σφάλματα στο μέλλον, έγραψε ότι δεν ήταν οι κινήσεις αυτές που προκάλεσαν τον έλεγχο και ότι τότε δεν ίσχυε το αφορολόγητο στις δωρεές μεταξύ Α’ κατηγορίας συγγενών. Αν όμως αυτά τα ποσά δεν είναι αντικείμενο δωρεάς, όπως η ίδια η ανακοίνωση πιο πάνω επιβεβαιώνει, τι σχέση έχει αν υπάρχει αφορολόγητο στις δωρεές ή όχι;
Με άλλα λόγια, αν ένας ελεγκτής χαρακτήρισε δωρεά εμβάσματα συνολικού ύψους 700 ευρώ από παππού προς την εγγονή, τι τον εμποδίζει να θεωρήσει δωρεά τα 700 ευρώ που έστειλα στον φίλο μου επειδή αγοράζοντας ένα κουστούμι μπλόκαρε η κάρτα μου και χρησιμοποίησε τη δική του; Κι εδώ δεν θα υπάρχει αφορολόγητο: η ΑΑΔΕ θα ζητήσει το 40% ως φόρο δωρεάς, συν πρόστιμο + προσαυξήσεις.
Καμία ανακοίνωση της ΑΑΔΕ λοιπόν δεν μπορεί να ξεριζώσει τον φόβο από τους φορολογούμενους, όσο δεν ισχύει το αφορολόγητο στις δωρεές σε όλες τις κατηγορίες συγγενών. Το αφορολόγητο άλλωστε ίσχυε πάντοτε, μέχρι το 2010 όταν και αιφνιδιαστικά καταργήθηκε για δωρεές μετρητών. Το σκεπτικό αυτής της κατάργησης του αφορολόγητου, ήταν ότι κάποιοι φορολογούμενοι έκαναν κατάχρηση του μέτρου, εμφανίζοντας εικονικές δωρεές για να καλύψουν τεκμήρια. Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάχρηση, ακολούθησε η συνηθισμένη πρακτική ενός φοβικού, αδύναμου και αναποτελεσματικού κράτους. Αντί να διαπιστώνει και να τιμωρεί την κατάχρηση, λαμβάνει ένα οριζόντιο μέτρο επί δικαίων και αδίκων, κάνοντας μας πολύ δύσκολο να στηρίξουμε οικονομικά έναν φίλο που βρέθηκε σε ανάγκη.
Θυμάμαι ότι σε αυτό το εντελώς άδικο μέτρο είχε αντιταχθεί σθεναρά με δηλώσεις της η κ. Ντόρα Μπακογιάννη και όταν ψηφίστηκε, αλλά και αργότερα. Και αν το 2010 υπήρχε ως άλλοθι ο εντελώς ανύπαρκτος ελεγκτικός μηχανισμός, πλέον, εν έτει 2026 ο έλεγχος είναι πανταχού παρών, με πλήρη πρόσβαση στα τραπεζικά δεδομένα και με ψηφιακά όπλα. Το Υπουργείο Οικονομικών οφείλει να επαναφέρει το αφορολόγητο μεταξύ δωρεών όλων των κατηγοριών και μάλιστα να αυξήσει τα όρια που ίσχυαν το 2010.
Μόνο τότε οι φορολογούμενοι θα πάψουν να φοβούνται τις τραπεζικές κινήσεις μικροποσών μεταξύ συγγενών και φίλων, γιατί ακόμα και στην ακραία περίπτωση που ο έλεγχος αδιαφορήσει για τις οδηγίες της ΑΑΔΕ και τις θεωρήσει δωρεές, δεν θα υπάρχει αντικείμενο φορολόγησης.
Καταλήγουμε πάλι στο ίδιο συμπέρασμα: ψηφιοποίηση χωρίς εξορθολογισμό της φορολογικής νομοθεσίας, των φορολογικών διαδικασιών και της ελεγκτικής πρακτικής, οδηγεί στη δυστοπία. Ευελπιστώ ότι ο νυν Υπουργός Οικονομικών κ. Πιερρακάκης το κατανοεί και θα πάρει άμεσα πρωτοβουλία να επαναφέρει νομοθετικά το αφορολόγητο στις δωρέες σε κάθε κατηγορία φορολογουμένων, ώστε το πρόβλημα να το αφήσουμε πίσω μας άπαξ δια παντός.
* Ο Αγαμέμνων Σταυρόπουλος είναι Οικονομολόγος - Φοροτεχνικός
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.