Αλλάζουν τα διαγνωστικά όρια της φερριτίνης, της πρωτεΐνης που αποτελεί βασικό δείκτη των αποθεμάτων σιδήρου στον οργανισμό. Η Αμερικανική Αιματολογική Εταιρεία (ASH) εξέδωσε νέες κατευθυντήριες οδηγίες, αυξάνοντας τα όρια που χρησιμοποιούνται για τη διάγνωση της έλλειψης σιδήρου, με στόχο να εντοπίζονται νωρίτερα ασθενείς που μέχρι σήμερα ενδέχεται να παρέμεναν αδιάγνωστοι.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τους ενήλικες, για τους οποίους το προτεινόμενο όριο φερριτίνης αυξάνεται από τα 15 στα 30 ng/mL. Διαφορετικά όρια προβλέπονται για τα μικρά παιδιά, τις εγκύους, τα άτομα με αυξημένο κίνδυνο σιδηροπενίας και τους ασθενείς με φλεγμονώδη νοσήματα.
Τις νέες οδηγίες, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στις 16 Σεπτεμβρίου 2026 στο επιστημονικό περιοδικό Blood Advances, παρουσιάζουν οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Κωνσταντίνος Γιάννακας, αιματολόγος, και Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής - Ογκολογίας - Αιματολογίας και διευθυντής της Κλινικής.
Σύμφωνα με την ASH, η έλλειψη σιδήρου επηρεάζει περίπου 2 δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, ενώ σε ορισμένες ομάδες υψηλού κινδύνου εκτιμάται ότι έως και το 70% των περιστατικών μπορεί να διαφεύγει της διάγνωσης. Τα συμπτώματα συχνά επιμένουν για μήνες ή και χρόνια, χωρίς να αναγνωρίζεται η αιτία τους.
Τα νέα όρια φερριτίνης ανά κατηγορία ασθενών
Οι νέες οδηγίες περιλαμβάνουν πέντε συστάσεις και διαφοροποιούν τα διαγνωστικά όρια ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση της υγείας του εξεταζόμενου.
Παιδιά ηλικίας 9 μηνών έως 4 ετών: Το όριο αυξάνεται από τα 12 στα 20 ng/mL.
Ενήλικες, άτομα με έμμηνο ρύση και έγκυοι: Η ASH προτείνει όριο φερριτίνης έως 30 ng/mL, αντί των 15 ng/mL που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως.
Συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου: Για περιπτώσεις όπως η έντονη έμμηνος ρύση και η εγκυμοσύνη με αναιμία προβλέπεται όριο έως 50 ng/mL.
Ενήλικες με φλεγμονή: Σε ασθενείς με καρκίνο, φλεγμονώδη νόσο του εντέρου ή λοιμώξεις, ως διαγνωστικά κριτήρια προτείνονται φερριτίνη κάτω από 100 ng/mL ή κορεσμός τρανσφερρίνης κάτω από 20%.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η περίπτωση των ασθενών με φλεγμονή, καθώς η φερριτίνη μπορεί να αυξάνεται εξαιτίας της υποκείμενης νόσου. Έτσι, μια φαινομενικά φυσιολογική ή αυξημένη τιμή δεν αποκλείει απαραίτητα την έλλειψη σιδήρου.
Έλλειψη σιδήρου χωρίς αναιμία: Γιατί μπορεί να περάσει απαρατήρητη
Ο σίδηρος είναι απαραίτητος για την παραγωγή αιμοσφαιρίνης, η οποία μεταφέρει το οξυγόνο στους ιστούς. Συμμετέχει επίσης στη φυσιολογική λειτουργία του εγκεφάλου, του ανοσοποιητικού συστήματος και των μυών.
Η σιδηροπενία δεν εμφανίζεται πάντοτε μαζί με αναιμία. Στα αρχικά στάδια μειώνονται τα αποθέματα σιδήρου και υποχωρεί η φερριτίνη, ενώ η αιμοσφαιρίνη μπορεί να παραμένει σε φυσιολογικά επίπεδα. Εάν η έλλειψη συνεχιστεί, επηρεάζεται η παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων και μπορεί τελικά να εκδηλωθεί σιδηροπενική αναιμία.
Αυτός είναι και ένας από τους λόγους για τους οποίους η νέα προσέγγιση δίνει έμφαση στη διάγνωση της έλλειψης σιδήρου ανεξάρτητα από το εάν έχει ήδη εμφανιστεί αναιμία.
Ποια συμπτώματα πρέπει να κινητοποιήσουν τους ασθενείς
Όπως εξηγούν οι γιατροί του ΕΚΠΑ, η έλλειψη σιδήρου μπορεί να προκαλεί επίμονη κόπωση, μειωμένη ενέργεια, αδυναμία, ζάλη, δύσπνοια, ταχυκαρδία, πονοκέφαλο, ωχρότητα και δυσκολία συγκέντρωσης. Πρόκειται, ωστόσο, για συμπτώματα που μπορεί να οφείλονται και σε άλλες παθήσεις.
Σε ορισμένους ασθενείς εμφανίζεται σύνδρομο ανήσυχων ποδιών, ενώ η σοβαρότερη έλλειψη μπορεί να συνοδεύεται από αλλοιώσεις στα νύχια, φλεγμονή στη γλώσσα ή έντονη επιθυμία κατανάλωσης πάγου και μη βρώσιμων ουσιών.
Στις ομάδες αυξημένου κινδύνου περιλαμβάνονται άτομα με βαριά έμμηνο ρύση, έγκυοι, βρέφη, παιδιά και έφηβοι, καθώς και άνθρωποι με προβλήματα απορρόφησης θρεπτικών συστατικών ή χρόνια νοσήματα.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται επίσης όταν η σιδηροπενία εμφανίζεται σε άνδρες ή γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση. Σύμφωνα με την ενημέρωση των γιατρών, σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να διερευνάται το ενδεχόμενο χρόνιας απώλειας αίματος από το γαστρεντερικό σύστημα, καθώς η έλλειψη σιδήρου μπορεί να αποτελεί ένδειξη υποκείμενου προβλήματος.
Πώς γίνεται η διάγνωση και τι ισχύει για τη θεραπεία
Η διερεύνηση της έλλειψης σιδήρου βασίζεται σε αιματολογικές εξετάσεις, με σημαντικότερο δείκτη τη φερριτίνη ορού. Ανάλογα με την περίπτωση, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει γενική αίματος, σίδηρο ορού, κορεσμό τρανσφερρίνης και άλλες εξετάσεις για την πληρέστερη αξιολόγηση της κατάστασης.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι τα νέα διαγνωστικά όρια δεν συνεπάγονται αυτόματα χορήγηση σιδήρου. Η θεραπευτική απόφαση εξαρτάται από τα συμπτώματα, την αιτία της έλλειψης, τις συνοδές παθήσεις και την εκτίμηση του θεράποντος γιατρού.
Όπως επισημαίνεται στην ενημέρωση των γιατρών του ΕΚΠΑ, η αντιμετώπιση της σιδηροπενικής αναιμίας περιλαμβάνει τόσο την αναπλήρωση των αποθεμάτων σιδήρου όσο και τον εντοπισμό της αιτίας που προκάλεσε την έλλειψη. Για πολλούς ασθενείς χρησιμοποιούνται σκευάσματα σιδήρου από το στόμα, ενώ η ενδοφλέβια χορήγηση επιλέγεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως όταν η θεραπεία από το στόμα δεν είναι ανεκτή ή αποτελεσματική ή όταν απαιτείται ταχύτερη αναπλήρωση.
Η ASH σχεδιάζει να εκδώσει ξεχωριστές κατευθυντήριες οδηγίες για τη θεραπεία της έλλειψης σιδήρου το 2027.
Τι πρέπει να προσέξουν όσοι έχουν παλαιότερες εξετάσεις
Με τα υψηλότερα όρια, κάποιοι άνθρωποι των οποίων οι τιμές φερριτίνης θεωρούνταν προηγουμένως αποδεκτές μπορεί πλέον να πληρούν τα προτεινόμενα διαγνωστικά κριτήρια της σιδηροπενίας.
Οι συστάσεις, πάντως, βασίζονται σε δεδομένα χαμηλής ή πολύ χαμηλής βεβαιότητας, όπως αναγνωρίζει η ίδια η επιστημονική επιτροπή. Η αξιολόγηση των εξετάσεων παραμένει εξατομικευμένη και δεν υποκαθίσταται από ένα μόνο αριθμητικό όριο.
Όσοι ανήκουν σε ομάδες αυξημένου κινδύνου ή αντιμετωπίζουν επίμονα συμπτώματα μπορούν να συζητήσουν με τον γιατρό τους εάν χρειάζεται έλεγχος ή επανεκτίμηση της φερριτίνης. Η λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου χωρίς ιατρική καθοδήγηση δεν συνιστάται, καθώς μπορεί να καθυστερήσει τη διερεύνηση της πραγματικής αιτίας της έλλειψης.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
