Του Αντώνη Ζήβα
Το πετρέλαιο δεν αποτελεί πλέον μόνο πρόβλημα για τα χρηματιστήρια ενέργειας. Η νέα εκτίναξη των τιμών, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή περιορίζει τις ενεργειακές ροές και δημιουργεί προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές, αρχίζει να μεταφέρεται στους δρόμους, στις μεταφορές, στις επιχειρήσεις και τελικά στο κόστος ζωής.
Από τη Συρία και τη Γουατεμάλα έως την Πορτογαλία και τη Γαλλία, οδηγοί, μεταφορείς, ψαράδες και εργαζόμενοι αντιδρούν στις αυξήσεις των καυσίμων. Σε άλλες χώρες, κυρίως στην Ασία, η πίεση εκδηλώνεται με απεργίες, μποϊκοτάζ και κρατικές ενισχύσεις προς τους επαγγελματίες των μεταφορών.
El fuerte aumento en el precio de los combustibles provoca protestas y bloqueos en Guatemala, donde transportistas y sectores indígenas exigen al gobierno una solución ante el encarecimiento.
— Noticiero El Salvador 🇸🇻 (@NoticieroSLV) September 11, 2026
La situación también genera preocupación en otros países de Centroamérica, debido al… pic.twitter.com/5Jvt0kamZ9
Το κοινό στοιχείο δεν είναι μια ενιαία παγκόσμια κινητοποίηση. Είναι ο τρόπος με τον οποίο ένα γεωπολιτικό σοκ στην αγορά ενέργειας μετατρέπεται, με διαφορετική ένταση σε κάθε χώρα, σε πρόβλημα εισοδήματος, πληθωρισμού και κρατικής παρέμβασης.
Το πετρέλαιο ξανά πάνω από τα 100 δολάρια
Το Brent υποχώρησε την Τετάρτη 16 Σεπτεμβρίου στα 108,02 δολάρια το βαρέλι, μετά την άνοδο άνω των 3 δολαρίων την προηγούμενη ημέρα. Η προσωρινή αποκλιμάκωση δεν αναιρεί την εικόνα μιας αγοράς που παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας έχει προειδοποιήσει ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου το 2026 μπορεί να μειωθεί κατά περίπου 5,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ή περίπου 6%, λόγω των διαταραχών που προκαλεί ο πόλεμος. Παράλληλα, τα αποθέματα καυσίμων μειώνονται και οι τιμές του ντίζελ έχουν αυξηθεί ιδιαίτερα έντονα.
Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι μόνο το πόσο κοστίζει ένα βαρέλι αργού. Το ακριβότερο ντίζελ επηρεάζει τα φορτηγά, τα πλοία, τα αγροτικά μηχανήματα, την αλιεία και κάθε επιχείρηση που χρειάζεται μεταφορές.
Και αυτό είναι που μετατρέπει μια ενεργειακή κρίση σε κρίση κόστους ζωής.
Από τη Συρία έως τη Γαλλία: η οργή περνά στους δρόμους
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Συρία. Η κυβέρνηση αύξησε την τιμή του ντίζελ κατά 40% και τη βενζίνη κατά περίπου 26%-28%, προκαλώντας τις ευρύτερες διαδηλώσεις στη χώρα από την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ.
Διαδηλωτές έκαψαν ελαστικά, έκλεισαν δρόμους και εμπόδισαν τη διέλευση βυτιοφόρων. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι αυξήσεις συνδέονται με το υψηλότερο κόστος εισαγωγών, την εξάρτηση της χώρας από το εξωτερικό και την προσωρινή διακοπή λειτουργίας του διυλιστηρίου του Μπανίγιας.
Η περίπτωση της Συρίας είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτική, επειδή η αύξηση της τιμής του καυσίμου δεν ακολούθησε απλώς την άνοδο του διεθνούς πετρελαίου. Από τον Φεβρουάριο, η βενζίνη 95 οκτανίων έχει αυξηθεί κατά περίπου 86% και το ντίζελ έχει υπερδιπλασιαστεί, ενώ το Brent έχει αυξηθεί κατά περίπου 44%.
Στη Γαλλία, περίπου 50 ψαράδες απέκλεισαν στις 15 Σεπτεμβρίου το πετρελαϊκό τερματικό στο Fos-sur-Mer, διαμαρτυρόμενοι για το κόστος καυσίμων και τις συνθήκες εργασίας τους. Ο αποκλεισμός διήρκεσε περίπου επτά ώρες και στη συνέχεια απομακρύνθηκαν από τις δυνάμεις ασφαλείας. Η AFP κατέγραψε την κινητοποίηση με φωτογραφίες και βίντεο από το σημείο.
Την ίδια ώρα, η Γαλλία βρέθηκε αντιμέτωπη με ευρύτερη απεργιακή κινητοποίηση, στην οποία το αυξημένο κόστος καυσίμων προστέθηκε σε μισθολογικά και δημοσιονομικά αιτήματα.
Στην Πορτογαλία, οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν με κομβόι οχημάτων που κινούνταν με πολύ χαμηλές ταχύτητες και οδηγούς που κορνάριζαν, ενώ οι τιμές ντίζελ έφτασαν σε ιστορικά υψηλά.
“Syria is ablaze”: Protests across the country over rising fuel prices.
— Gameover 🇦🇺🇮🇱 (@MarkoS2075) September 13, 2026
At midnight last night, fuel prices in Syria were raised: diesel increased by 40% and gasoline by 28%.
A liter of diesel now costs $1.41—the highest price by a wide margin among most Arab countries in the… pic.twitter.com/vvk7VPhMOo
Όταν το καύσιμο γίνεται πληθωρισμός
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η άνοδος των καυσίμων δεν σταματά στο πρατήριο.
Ένα φορτηγό που πληρώνει ακριβότερο ντίζελ αυξάνει το κόστος μεταφοράς. Ο παραγωγός τροφίμων επιβαρύνεται από το κόστος των μηχανημάτων και της μεταφοράς. Ο ψαράς πληρώνει περισσότερα για να βγει στη θάλασσα. Η επιχείρηση μετακυλίει μέρος του κόστους στα προϊόντα της.
Έτσι, ένα αρχικό ενεργειακό σοκ μπορεί να μετατραπεί σε ευρύτερο πληθωριστικό κύμα.
Ήδη στις ΗΠΑ, η άνοδος των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ έχει αρχίσει να επηρεάζει και άλλες κατηγορίες υπηρεσιών και προϊόντων. Το Associated Press επισημαίνει ότι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας προσθέτουν πιέσεις σε μεταφορές, αεροπορικά εισιτήρια, επισκευές και άλλες υπηρεσίες.
Παράλληλα, η παγκόσμια αγορά ντίζελ δέχεται πρόσθετη πίεση από τις διαταραχές στη ρωσική παραγωγή. Σύμφωνα με το Reuters, έξι από τα σημαντικότερα διυλιστήρια της Ρωσίας, που αντιστοιχούν περίπου στο μισό της ρωσικής παραγωγής ντίζελ, έχουν περιορίσει ή διακόψει την παραγωγή μετά από επιθέσεις με drones. Η Μόσχα έχει παρατείνει τους περιορισμούς στις εξαγωγές καυσίμων.
Άρα η σημερινή κρίση δεν έχει μία μόνο πηγή. Μέση Ανατολή, Ρωσία, διυλιστήρια, θαλάσσιες μεταφορές και αποθέματα καυσίμων συγκλίνουν και δημιουργούν πολύ μεγαλύτερη πίεση από αυτή που θα προκαλούσε μόνη της η άνοδος του αργού.
🔴FRANCE 🇫🇷| ⛽️ #PumpPrices : the European country is seeing its first social protests against soaring fuel prices. In Fos-sur-Mer, disgruntled fishermen aided by tanker trucks, blocked an oil depot on the morning of Tuesday, Sept 15, to protest against rising operating costs. pic.twitter.com/qGaon6x6GC
— Nanana365 (@nanana365media) September 15, 2026
Η Ελλάδα ήδη πληρώνει τον λογαριασμό
Η Ελλάδα έχει ήδη περάσει στη φάση της κρατικής παρέμβασης.
Η επιδότηση του πετρελαίου κίνησης στο δίκτυο συνεχίζεται και τον Σεπτέμβριο, με ενίσχυση 10 λεπτών ανά λίτρο συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ και εκτιμώμενο δημοσιονομικό κόστος 30 εκατ. ευρώ για τον μήνα. Από τον Απρίλιο, το συνολικό κόστος των παρεμβάσεων για τη συγκράτηση της τιμής του ντίζελ έχει φτάσει τα 211 εκατ. ευρώ, σύμφωνα με την κυβέρνηση.
Μέχρι και τον Ιούλιο, οι κρατικές πληρωμές για την επιδότηση του ντίζελ ανέρχονταν σε 110 εκατ. ευρώ, ενώ είχαν δοθεί και 131 εκατ. ευρώ για το Fuel Pass.
Το ελληνικό πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους οδηγούς. Το ντίζελ αποτελεί κρίσιμο κόστος για τις οδικές μεταφορές και συνεπώς η διατήρηση των υψηλών τιμών μπορεί να μεταφερθεί σταδιακά σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
Αυτό εξηγεί και γιατί οι κυβερνήσεις δυσκολεύονται να αφήσουν απλώς την αγορά να λειτουργήσει χωρίς παρέμβαση: η πλήρης μετακύλιση του κόστους μπορεί να αυξήσει τον πληθωρισμό, ενώ οι επιδοτήσεις μεταφέρουν μέρος του κόστους στους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Το ζήτημα του Στενού του Ορμούζ
Το Στενό του Ορμούζ παραμένουν το σημαντικότερο σημείο της ενεργειακής εξίσωσης.
Η κίνηση των πλοίων έχει μειωθεί σημαντικά καθώς η σύγκρουση ΗΠΑ-Ιράν συνεχίζεται και το Ιράν έχει επιβάλει αυστηρότερους περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα. Παράλληλα, έχουν σημειωθεί νέα περιστατικά με εμπορικά πλοία στην περιοχή.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο επειδή οι εναλλακτικές διαδρομές δέχονται επίσης πιέσεις. Οι Χούθι έχουν εντείνει τις επιθέσεις και την παρουσία τους στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας, ενώ επίθεση στον αγωγό East-West της Σαουδικής Αραβίας έχει προκαλέσει επιπλέον προβλήματα στις εξαγωγές.
Η Σαουδική Αραβία επιχειρεί ήδη να παρακάμψει μέρος του προβλήματος, χρησιμοποιώντας μεταφορτώσεις από πλοίο σε πλοίο στα ανοικτά του Ομάν, εκτός του Ορμούζ. Παράλληλα, οι εξαγωγές από ορισμένα λιμάνια του Περσικού Κόλπου συνεχίζονται, γεγονός που εξηγεί γιατί η παγκόσμια αγορά δεν έχει αντιμετωπίσει πλήρη διακοπή εφοδιασμού.
Το κρίσιμο επομένως δεν είναι μόνο αν το Ορμούζ είναι «κλειστό» ή «ανοιχτό». Είναι πόσο πετρέλαιο μπορεί να κινηθεί με ασφάλεια, με ποια διαδρομή και με ποιο κόστος.
🇸🇾 Protests broke out across Syria after fuel prices jumped sharply overnight, with diesel rising about 40% and gasoline by roughly 26–28%.
— Pisklauren (@pisklauren) September 15, 2026
Demonstrators blocked roads in several areas, including the Aleppo–Damascus highway, as the new prices took effect on September 13. pic.twitter.com/g9xaMhiGLD
Από την ενεργειακή κρίση στην κοινωνική αγανάκτηση
Αυτό είναι το νέο χαρακτηριστικό της κρίσης του 2026.
Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου δεν παραμένει στις οθόνες των χρηματιστηρίων. Φτάνει στο πρατήριο, από εκεί στο φορτηγό και στο πλοίο, στη συνέχεια στο κόστος παραγωγής και τελικά στον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Οι κυβερνήσεις μπορούν να επιδοτήσουν προσωρινά τα καύσιμα, να μειώσουν φόρους ή να στηρίξουν συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους. Καμία από αυτές τις παρεμβάσεις, όμως, δεν αυξάνει από μόνη της την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Και όσο παραμένει η αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ και τις υπόλοιπες ενεργειακές διαδρομές, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσο θα κοστίσει το επόμενο γέμισμα του αυτοκινήτου.
Είναι πόσο από το κόστος του πολέμου μπορεί να απορροφήσει η παγκόσμια οικονομία πριν αρχίσει να επιστρέφει με μεγαλύτερη ένταση στις κοινωνίες.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
