Notos Com: Από τον Λαμπρόπουλο στο τέλος μιας εποχής 125 χρόνων

Η ιστορία πίσω από τη Notos Com δεν είναι απλώς η διαδρομή μιας εμπορικής αλυσίδας. Είναι το ζωντανό χρονικό της διαμόρφωσης της ελληνικής αστικής τάξης, ο καθρέφτης της οικονομικής και κοινωνικής μεταμόρφωσης της Αθήνας του 20ού αιώνα και ένα «σκληρό» μάθημα για το πώς η αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών και τα βάρη των χρεών μπορούν να λυγίσουν ακόμα και τους πιο ιστορικούς πυλώνες του λιανεμπορίου.

Από πλανόδιος πωλητής στο… μαγαζί - γωνία 

Όλα ξεκίνησαν το 1901. Ο Ξενοφών Λαμπρόπουλος, ένας δραστήριος νεαρός που είχε έρθει στην Αθήνα από την Αρκαδία, εργαζόταν ως πλανόδιος πωλητής ανδρικών ειδών (γραβάτες, γιακάδες, μαντήλια) κουβαλώντας ένα καλάθι στους δρόμους της πρωτεύουσας.

Το 1906, έχοντας αποκτήσει εμπειρία και κεφάλαιο, ιδρύει με τον αδερφό του Βασίλη εμπορική εταιρεία και ανοίγουν το πρώτο τους κατάστημα σε υπόγειο στη γωνία Αιόλου και Σοφοκλέους. Το 1913 μεταφέρονται στο κατάστημα στη Σταδίου και Αιόλου. Κι εκεί, σε μια αγορά όπου επικρατούσε το παζάρι στις τιμές, οι Αδελφοί Λαμπρόπουλοι εισάγουν το σύνθημα: «Μεγάλη κατανάλωσις - Μικρόν κέρδος - Πιστή εξυπηρέτηση», καθιερώνοντας τις αναγραφόμενες, σταθερές τιμές. Πλέον, ο Αθηναίος καταναλωτής γνώριζε ακριβώς τι πλήρωνε.

Ο επταώροφος κολοσσός και η χρυσή εποχή

Στις 3 Σεπτεμβρίου 1927, η εταιρεία μετατρέπεται σε Ανώνυμη Εταιρεία («Αφοί Λαμπρόπουλοι Α.Ε.»). 

Κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου, παρά τις διαδοχικές οικονομικές κρίσεις, το κατάστημα στη γωνία Αιόλου και Σταδίου καθιερώνεται ως το κατεξοχήν εμπορικό σημείο συνάντησης της αθηναϊκής κοινωνίας.

Η δεκαετία του 1940 φέρνει τη σκοτεινή περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου, όπου το εμπόριο παραλύει. Με την αποκατάσταση της ειρήνης και την έναρξη της ανοικοδόμησης τη δεκαετία του '50, η Αθήνα αλλάζει όψη και συνοδεύεται από τη ραγδαία άνοδο της ελληνικής μεσαίας τάξης. 

Οι Αδελφοί Λαμπρόπουλοι αντιλαμβάνονται έγκαιρα τις νέες ανάγκες: επεκτείνουν τις εισαγωγές τους σε έτοιμα ενδύματα από την Ευρώπη και εκσυγχρονίζουν τις εσωτερικές υποδομές του καταστήματος.

Η προσπάθεια αυτή κορυφώνεται το 1965, όταν ο Λαμπρόπουλος εγκαινιάζει το νέο, επιβλητικό επταώροφο κτίριο 8.000 τ.μ. στα Χαυτεία. Το κτίριο διαφημίζεται ως «το πρώτο κολοσσιαίο κατάστημα της Ελλάδος» και φέρνει πρωτοποριακές καινοτομίες για τα ελληνικά δεδομένα: Διαθέτει πρωτοποριακό φωτισμό, φράγμα θερμού/ψυχρού αέρα στην είσοδο αντί για πόρτες και σνακ μπαρ στον τελευταίο όροφο με θέα την Ακρόπολη. Το σλόγκαν «Διαλέγουν πριν από σας – για σας» εντυπώνεται στη συλλογική μνήμη.

Για δεκαετίες, ο «Λαμπρόπουλος» ταυτίζεται με την κοινωνική ζωή. Η βόλτα στο κέντρο για τα χριστουγεννιάτικα δώρα ή τις αγορές του σπιτιού γίνεται οικογενειακή ιεροτελεστία. Παράλληλα, η οικογένεια επεκτείνεται θεαματικά και στον χώρο του πολιτισμού, καθώς ο Τάκης Β. Λαμπρόπουλος αναλαμβάνει τη διεύθυνση της δισκογραφικής εταιρείας Columbia/EMI.

Η λαμπρή αυτή πορεία διακόπτεται βίαια στη στροφή της δεκαετίας του '80, όταν ένα κύμα εμπρηστικών επιθέσεων συγκλονίζει την Αθήνα. Μετά την καταστροφή του Μινιόν και του Κατράντζου τον Δεκέμβριο του 1980, η πύρινη λαίλαπα χτυπά το καλοκαίρι του 1981 και το πολυκατάστημα των «Αδελφών Λαμπρόπουλων» στον Πειραιά, προκαλώντας τεράστιες ζημιές σε υποδομές και εμπορεύματα. Παρά το ισχυρό σοκ και την οικονομική αιμορραγία, η εταιρεία καταφέρνει να ανασυνταχθεί, να ανακαινίσει τις εγκαταστάσεις της και να επεκταθεί, όμως οι πληγές εκείνης της περιόδου άφησαν ανεξίτηλα σημάδια στην αγορά.

Η γέννηση της Notos Com, τα shop-in-shop και το Χρηματιστήριο

Φτάνοντας στις αρχές της δεκαετίας του '90, το τοπίο στο εγχώριο λιανεμπόριο αλλάζει ριζικά. Η εταιρεία πρωτοπορεί για άλλη μια φορά το 1991, εισάγοντας πρώτη στην Ελλάδα την ιδέα του «shop-in-shop». Μετατρέπει τους ορόφους του πολυκαταστήματος σε αυτόνομα «περίπτερα» φιλοξενίας μεγάλων οίκων μόδας και καλλυντικών, επαναπροσδιορίζοντας την εμπειρία των αγορών.

Λίγα χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα το 1996 η «Αφοί Λαμπρόπουλοι» εισάγεται στο Χρηματιστήριο Αθηνών για να χρηματοδοτήσει την επέκτασή της. Ωστόσο, η  ανάγκη για φρέσκα κεφάλαια και ισχυρές συμμαχίες οδηγεί σε αλλαγή σελίδας στη μετοχική σύνθεση. Ο Όμιλος Παπαέλληνα -παίκτης στην εισαγωγή καλλυντικών και ειδών μόδας- αποκτά σταδιακά τον πλειοψηφικό έλεγχο.

Η ιδρυτική οικογένεια Λαμπρόπουλου, αντιμετωπίζοντας και τις εσωτερικές διαφωνίες της τρίτης γενιάς διαδόχων, αποφασίζει τη σταδιακή αποεπένδυση. Έτσι, πουλά το πλειοψηφικό πακέτο των μετοχών της στον Ανδρέα Παπαέλληνα έναντι σημαντικών κεφαλαίων, αποχωρώντας οριστικά τόσο σε διοικητικό όσο και μετοχικό επίπεδο, ενώ η οικογένεια Παπαέλληνα (και άλλοι επενδυτές) αναλαμβάνουν πλήρως τα ηνία.

Η διαδικασία αυτή κορυφώνεται το 2001, όταν μέσα από τη συγχώνευση των εμπορικών, εισαγωγικών και δικτύων διανομής (Αφοί Λαμπρόπουλοι, Σπόρτσμαν, Χ.Α. Παπαέλληνας κ.ά.) γεννιέται επίσημα η Notos Com Holdings. Ο ιστορικός «Λαμπρόπουλος» αλλάζει εποχή και μετονομάζεται αρχικά σε notosgalleries και στη συνέχεια σε notos.

Ακολουθεί μια περίοδος γιγάντωσης, κατά την οποία η εταιρεία επεκτείνει την παρουσία της εκτός Αθηνών με νέα πολυκαταστήματα στη Θεσσαλονίκη, τον Πειραιά, τη Λάρισα και την Καλαμάτα, ενώ παράλληλα ισχυροποιεί τη θέση της στην αγορά εξασφαλίζοντας τις αποκλειστικές αντιπροσωπείες κορυφαίων διεθνών brands, όπως η Ralph Lauren, η Gant και η Lacoste.

Η καταιγίδα - Η διπλή μέγγενη της κρίσης και του e-commerce

Όταν το 2010 η ελληνική οικονομία εισέρχεται στη δίνη της μνημονιακής κρίσης, η Notos Com βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διπλή πρόκληση - έχοντας ήδη αποχωρήσει από το Χρηματιστήριο Αθηνών το 2007, όταν η οικογένεια Παπαέλληνα προχώρησε σε δημόσια πρόταση εξαγοράς καθιστώντας την εταιρεία ξανά ιδιωτική. 

Η δραματική συρρίκνωση του εισοδήματος των νοικοκυριών, σε συνδυασμό με τις συνεχείς απεργίες και τα επεισόδια στο κέντρο της Αθήνας, απομάκρυναν τους καταναλωτές προς τα περιφερειακά malls. Παράλληλα, η ραγδαία άνοδος του ηλεκτρονικού εμπορίου και η κυριαρχία των πολυεθνικών «γρήγορης μόδας» (Inditex/Zara, H&M) κατέστησαν τα τεράστια φυσικά καταστήματα με τα υπέρογκα ενοίκια εξαιρετικά ζημιογόνα.

Τα δάνεια της εταιρείας συσσωρεύονται. Το 2021, το βρετανικό investment fund M&G Investments εξαγοράζει τα χρέη της εταιρείας από τις ελληνικές τράπεζες, αποκτώντας τον έλεγχό της σε μια προσπάθεια λειτουργικής εξυγίανσης.

Τέλος εποχής και το σφράγισμα του εμβληματικού αρχηγείου

Η αυλαία για το ιστορικό αρχηγείο στη διασταύρωση των οδών Σταδίου και Αιόλου έπεσε οριστικά τη Δευτέρα, 31 Αυγούστου. Η λήξη της σύμβασης μίσθωσης του ακινήτου και η αδυναμία επίτευξης μιας βιώσιμης οικονομικής συμφωνίας οδήγησαν στο σφράγισμα των θυρών του πολυκαταστήματος.

Το εμβληματικό κτίριο πέρασε στην κυριότητα της Τράπεζας Πειραιώς, με την εταιρεία Dimand να αναλαμβάνει την ανάπλασή του για νέες, μεικτές χρήσεις. Αν και η εταιρεία Notos συνεχίζει τη δραστηριότητά της μέσω των υπολοίπων καταστημάτων της (όπως στον Πειραιά) και του e-commerce, η αποχώρηση από τα Χαυτεία έκλεισε οριστικά ένα τεράστιο κεφάλαιο 125 ετών, σφραγίζοντας το τέλος μιας ολόκληρης εποχής για το αθηναϊκό εμπόριο.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.