Τουρκία: Διώξεις δημοσιογράφων για το σκάνδαλο των επενδυτικών κεφαλαίων – Στο μικροσκόπιο 214 πρόσωπα και εταιρείες

Η υπόθεση των επενδυτικών κεφαλαίων στην Τουρκία παίρνει διαστάσεις πολιτικού και δικαστικού σκανδάλου, καθώς τέσσερις δημοσιογράφοι βρέθηκαν αντιμέτωποι με διώξεις επειδή μετέδωσαν πληροφορίες και καταγγελίες για την υπόθεση.

Την ίδια ώρα, οι τουρκικές αρχές εξετάζουν 141 φυσικά πρόσωπα και 73 εταιρείες, οι οποίες φέρονται να αποκόμισαν συνολικά 187,65 δισ. τουρκικές λίρες από τρία επενδυτικά κεφάλαια.

Οι εξελίξεις προκαλούν αντιδράσεις για την ελευθερία του Τύπου, καθώς οι δικαστικές ενέργειες σε βάρος των δημοσιογράφων συνδέονται με την κάλυψη μιας υπόθεσης που έχει προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στην τουρκική αγορά κεφαλαίου και ερωτήματα για πιθανή προνομιακή πληροφόρηση επενδυτών. 

Κατ’ οίκον περιορισμός για δύο δημοσιογράφους – Στη φυλακή άλλοι δύο

Οι δημοσιογράφοι Ισμαήλ Σαϊμάζ (İsmail Saymaz) και Μουράτ Αγιρέλ (Murat Ağırel) τέθηκαν σε κατ’ οίκον περιορισμό, μετά την προσφυγή της εισαγγελίας κατά της αρχικής απόφασης να αφεθούν ελεύθεροι με περιοριστικούς όρους. Παράλληλα, ο συντάκτης της εφημερίδας Sözcü, Μουσταφά Μπαλτζί (Mustafa Balcı), και ο δημοσιογράφος Σαμπάν Σεβίντς (Şaban Sevinç) προφυλακίστηκαν με την κατηγορία της δημόσιας διάδοσης παραπλανητικών πληροφοριών.

Οι τέσσερις δημοσιογράφοι είχαν ασχοληθεί με καταγγελίες για πιθανή σύνδεση πολιτικών προσώπων και κρατικών αξιωματούχων με τα επενδυτικά κεφάλαια που βρίσκονται υπό έρευνα. Η εισαγγελία υποστηρίζει ότι οι δηλώσεις τους στα μέσα ενημέρωσης και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούσαν να παραπλανήσουν την κοινή γνώμη.

Η υπόθεση έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στον τουρκικό δημοσιογραφικό χώρο. Η αντιπαράθεση αφορά πλέον όχι μόνο τις καταγγελίες για τις συναλλαγές στα επενδυτικά κεφάλαια, αλλά και το κατά πόσο η δικαστική διερεύνηση των δημοσιογραφικών αναφορών μπορεί να περιορίσει την κάλυψη ενός σκανδάλου με πολιτικές και οικονομικές διαστάσεις. 

Οι καταγγελίες για τον υπουργό Εμπορίου

Σημαντικό μέρος της υπόθεσης αφορά τις αναφορές του Μουράτ Αγιρέλ και του Ισμαήλ Σαϊμάζ σχετικά με τον υπουργό Εμπορίου Ομέρ Μπολάτ (Ömer Bolat).
Οι δύο δημοσιογράφοι παρουσίασαν σε τηλεοπτική εκπομπή και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ισχυρισμούς σχετικά με χρηματικές κινήσεις που φέρεται να συνδέονται με τον υπουργό και το επενδυτικό σκάνδαλο. Μεταξύ άλλων, τέθηκε ζήτημα για φερόμενη μεταφορά ή ανάληψη ποσού 170 εκατομμυρίων λιρών πριν από την εκδήλωση της κρίσης.

Ο Μπολάτ απέρριψε τις αιτιάσεις και το υπουργείο Εμπορίου υπέβαλε μήνυση σε βάρος των δύο δημοσιογράφων, υποστηρίζοντας ότι οι αναφορές τους συνέδεαν παραπλανητικά επιμέρους πληροφορίες και δημιουργούσαν την εντύπωση ότι ο υπουργός είχε εμπλακεί σε παράνομες ενέργειες.
Οι καταγγελίες σε βάρος του υπουργού δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη παράνομης δραστηριότητας. Η υπόθεση εξετάζεται από τις αρμόδιες αρχές, ενώ οι δημοσιογράφοι αντιμετωπίζουν ξεχωριστά τη δικαστική διαδικασία για όσα μετέδωσαν. 

Στο μικροσκόπιο 214 επενδυτές και εταιρείες

Την ίδια ώρα, ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ (Akın Gürlek) ανακοίνωσε ότι οι αρχές εντόπισαν 141 φυσικά πρόσωπα και 73 εταιρείες που φέρονται να αποκόμισαν συνολικά 187,653 δισεκατομμύρια τουρκικές λίρες από τρία επενδυτικά κεφάλαια. Το ποσό αντιστοιχεί σε περίπου 3,8 δισεκατομμύρια δολάρια, με βάση τα δημοσιεύματα της περιόδου, και όχι σε οριστικά διαπιστωμένη παράνομη λεία για κάθε έναν από τους δικαιούχους.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν στην Τουρκία, στον κατάλογο περιλαμβάνονται επενδυτές που είχαν κέρδη άνω των 100 εκατομμυρίων λιρών. Τα στοιχεία διαβιβάστηκαν στο Ταμείο Ασφάλισης Καταθέσεων και Εγγύησης Καταθέσεων (TMSF), προκειμένου να κινηθεί διαδικασία για την οικειοθελή επιστροφή των ποσών. Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, τα χρήματα που θα ανακτηθούν προορίζονται για την αποζημίωση επενδυτών που υπέστησαν ζημιές.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα κέρδη που καταγράφηκαν στα κεφάλαια της Pusula: 19 φυσικά πρόσωπα φέρονται να αποκόμισαν συνολικά περίπου 69,7 δισεκατομμύρια λίρες. Οι αρχές εξετάζουν επίσης τις συναλλαγές που πραγματοποιήθηκαν από τις 13 έως τις 16 Σεπτεμβρίου, καθώς υπάρχουν υποψίες ότι ορισμένοι επενδυτές ενδέχεται να είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για τις εξελίξεις και να απέσυραν εγκαίρως τα κεφάλαιά τους.

Τα ονόματα των 214 φυσικών και νομικών προσώπων δεν έχουν δημοσιοποιηθεί συνολικά. Επομένως, η ένταξη στον κατάλογο των υπό εξέταση δικαιούχων δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με διαπίστωση αδικήματος. 

Έρευνα και για πολιτικά πρόσωπα

Η έρευνα έχει επεκταθεί και σε πρόσωπα με πολιτικές διασυνδέσεις. Το Reuters μετέδωσε στις 7 Οκτωβρίου ότι η πρώην υπουργός της Τουρκίας Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά (Fatma Betül Sayan Kaya) και ο σύζυγός της, Ιλιάς Καγιά, κατονομάστηκαν ως ύποπτοι στο πλαίσιο της έρευνας. Οι δύο επρόκειτο να καταθέσουν στην εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης, ενώ αναμενόταν να κινηθούν και διαδικασίες από την Αρχή Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας.

Η Σαγιάν Καγιά είχε αποχωρήσει τον Σεπτέμβριο από όλες τις θέσεις της στο κυβερνών κόμμα AKP, προκειμένου, όπως είχε ανακοινωθεί, να διευκολυνθεί η έρευνα. Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε το πολιτικό ενδιαφέρον γύρω από την υπόθεση, χωρίς να συνιστά από μόνη της απόδειξη ενοχής. 

Παράλληλα, η τουρκική κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει τις επιπτώσεις στην αγορά. Στις 8 Οκτωβρίου, βουλευτής του AKP ανακοίνωσε ότι αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή σχέδιο νόμου για την εκκαθάριση των επενδυτικών κεφαλαίων και τη δημιουργία πλαισίου για τις πληρωμές προς τους επενδυτές.

Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Φατίχ Καραχάν, δήλωσε στις 6 Οκτωβρίου ότι η κρίση δεν συνιστά συστημικό κίνδυνο για το ευρύτερο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Η τράπεζα έχει ήδη λάβει μέτρα ενίσχυσης της ρευστότητας, ενώ οι αρχές παρακολουθούν την πορεία της αγοράς και τις πιθανές επιπτώσεις από την εκκαθάριση των κεφαλαίων. 

Αντιδράσεις για την ελευθερία του Τύπου

Οι δικαστικές ενέργειες σε βάρος των τεσσάρων δημοσιογράφων έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε μια περίοδο κατά την οποία η ελευθερία της ενημέρωσης στην Τουρκία βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο διεθνών επικρίσεων. Τουρκικά μέσα, μεταξύ των οποίων το Bianet και το Medyascope, συνδέουν τις διώξεις με την κάλυψη των πολιτικών διαστάσεων του σκανδάλου.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στην παρούσα υπόθεση.

Στις 6 Οκτωβρίου διεθνείς δημοσιογραφικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων η Διεθνής και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Δημοσιογράφων, κάλεσαν την πλατφόρμα X να μην ικανοποιεί αιτήματα αποκλεισμού λογαριασμών δημοσιογράφων χωρίς σαφείς και ανεξάρτητα ελέγξιμες δικαστικές αποφάσεις.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλέστηκε η τουρκική Ένωση για την Ελευθερία της Έκφρασης (İFÖD), από 1.270 λογαριασμούς που είχαν περιοριστεί στην Τουρκία τον Σεπτέμβριο, μόνο 115 συνδέονταν με αναγνωρίσιμες δικαστικές αποφάσεις.

Οι οργανώσεις ζήτησαν μεγαλύτερη διαφάνεια και ουσιαστικές εγγυήσεις απέναντι σε περιορισμούς της διαδικτυακής ενημέρωσης. 
 

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.