Η Ρωσία προειδοποίησε την Αρμενία ότι μπορεί να αναστείλει ή να καταγγείλει μονομερώς τη συμφωνία που εξασφαλίζει στη χώρα προνομιακές προμήθειες φυσικού αερίου, πετρελαϊκών προϊόντων και ακατέργαστων διαμαντιών, εφόσον το Ερεβάν συνεχίσει τη διαδικασία προσέγγισης και ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η προειδοποίηση διατυπώθηκε σε επιστολή του Ρώσου υπουργού Ενέργειας Σεργκέι Τσιβίλιοφ προς το αρμενικό υπουργείο Εδαφικής Διοίκησης και Υποδομών. Η ρωσική πλευρά υποστήριξε ότι η εμβάθυνση των σχέσεων της Αρμενίας με την ΕΕ απειλεί το υφιστάμενο πλαίσιο οικονομικής και επενδυτικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, επιβεβαίωσε στις 27 Μαΐου ότι η ρωσική πρεσβεία στο Ερεβάν είχε διαβιβάσει την επιστολή στην αρμενική πλευρά. Αρχικά το υπουργείο Εδαφικής Διοίκησης και Υποδομών είχε δηλώσει ότι δεν είχε λάβει το έγγραφο, όμως αργότερα το αρμενικό υπουργείο Εξωτερικών επιβεβαίωσε ότι η επιστολή είχε παραληφθεί και ότι θα εξεταζόταν.
Η εξέλιξη είχε καταγραφεί και από το Reuters, το οποίο ανέφερε ότι η Μόσχα προειδοποίησε την Αρμενία πως θα μπορούσε να διακόψει ή να τερματίσει τις προμήθειες φθηνού πετρελαίου, φυσικού αερίου και ακατέργαστων διαμαντιών, εφόσον το Ερεβάν προχωρούσε στην προσπάθεια ένταξης στην ΕΕ.
Τα 177,5 δολάρια και η απειλή των 600 δολαρίων
Το ενεργειακό σκέλος της αντιπαράθεσης είναι ιδιαίτερα κρίσιμο.
Η Ρωσία προμηθεύει την Αρμενία με φυσικό αέριο σε ιδιαίτερα ευνοϊκή τιμή. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε αναφέρει τον Απρίλιο ότι η τιμή ανέρχεται περίπου στα 177,5 δολάρια ανά 1.000 κυβικά μέτρα, έναντι τιμών που, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, μπορούν να φθάσουν περίπου τα 600 δολάρια στην ευρωπαϊκή αγορά.
Στις αρχές Ιουνίου, μάλιστα, ο αναπληρωτής γραμματέας του ρωσικού Συμβουλίου Ασφαλείας Αλεξέι Σεβτσόφ υποστήριξε ότι η Αρμενία θα μπορούσε να χρειαστεί να βρει περίπου 1 δισ. δολάρια επιπλέον για την προμήθεια φυσικού αερίου, εάν η τιμή αυξανόταν από τα σημερινά επίπεδα προς τα περίπου 600 δολάρια ανά 1.000 κυβικά μέτρα.
Ο πρωθυπουργός Νικόλ Πασινιάν είχε απαντήσει ότι η υφιστάμενη τιμή δεν μπορεί απλώς να αυξηθεί μονομερώς, επικαλούμενος τις ισχύουσες συμφωνίες μεταξύ των δύο χωρών.
Πόσο εξαρτημένη είναι η Αρμενία από τη Ρωσία
Η πίεση της Μόσχας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η Αρμενία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία στον ενεργειακό τομέα.
Σύμφωνα με το Reuters, περίπου 82% του φυσικού αερίου που εισήγαγε η Αρμενία το προηγούμενο έτος προερχόταν από τη Ρωσία. Η χώρα παραμένει επίσης μέλος της Ρωσικής Ενωσης Οικονομικής Συνεργασίας (EAEU), ενώ ρωσικές εταιρείες διατηρούν σημαντικό έλεγχο σε κρίσιμες ενεργειακές υποδομές.
Το ρωσικό αέριο φτάνει στην Αρμενία μέσω Γεωργίας, από τον αγωγό Βόρειου Καυκάσου – Υπερκαυκασίας. Στην αρμενική αγορά κυρίαρχη θέση έχει η Gazprom Armenia, θυγατρική της ρωσικής Gazprom.
Ωστόσο, το Ερεβάν έχει αρχίσει να αναζητά εναλλακτικές.
Τον Ιούνιο ο αρμόδιος Αρμένιος υπουργός δήλωνε ότι οι προμήθειες ρωσικού αερίου συνεχίζονταν κανονικά και ότι δεν είχε υπάρξει επίσημη ενημέρωση για αλλαγή της τιμής.
Τον Αύγουστο, όμως, Αρμένιοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι εξετάζονται εναλλακτικές πηγές φυσικού αερίου σε περίπτωση που η Μόσχα αυξήσει σημαντικά την τιμή. Μεταξύ των σεναρίων που έχουν συζητηθεί είναι η αξιοποίηση μελλοντικών υποδομών που συνδέονται με την αμερικανο-αρμενική πρωτοβουλία TRIPP, καθώς και πιθανές εισαγωγές αερίου από το Αζερμπαϊτζάν.
Η κρίσιμη εξέλιξη του Αυγούστου
Η προειδοποίηση του Μαΐου αποκτά πλέον πολύ μεγαλύτερη πολιτική σημασία.
Στις 24 Αυγούστου ο Πασινιάν δήλωσε ενώπιον του αρμενικού κοινοβουλίου ότι το Ερεβάν θα ξεκινήσει στο άμεσο μέλλον τη διαδικασία υποβολής επίσημης αίτησης για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Αρμένιος πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι πρώτα θα πρέπει να υποβληθεί η επίσημη αίτηση, να υπάρξει απάντηση από τις Βρυξέλλες και να διαμορφωθεί ο οδικός χάρτης και στη συνέχεια να πραγματοποιηθεί δημοψήφισμα για την ένταξη.
Η δήλωση αυτή σηματοδοτεί σημαντική κλιμάκωση της στροφής της Αρμενίας προς τη Δύση.
Η Αρμενία είχε ήδη ψηφίσει από τον Μάρτιο του 2025 νόμο για την έναρξη της διαδικασίας ένταξης στην ΕΕ, χωρίς αυτό να συνιστά από μόνο του επίσημη αίτηση. Τώρα, όμως, ο Πασινιάν δηλώνει ότι το επόμενο βήμα, δηλαδή η επίσημη υποβολή της αίτησης, βρίσκεται πλέον μπροστά.
Η Μόσχα ζητά επιλογή μεταξύ ΕΕ και ρωσικού μπλοκ
Η Ρωσία έχει καταστήσει σαφές ότι θεωρεί την ευρωπαϊκή πορεία της Αρμενίας όλο και πιο δύσκολα συμβατή με τη συμμετοχή της χώρας στους οργανισμούς που βρίσκονται υπό ρωσική επιρροή.
Στις 29 Μαΐου, οι ηγέτες της Ρωσίας, της Λευκορωσίας, του Καζακστάν και της Κιργιζίας εξέδωσαν κοινή δήλωση με την οποία τάχθηκαν υπέρ της διεξαγωγής δημοψηφίσματος στην Αρμενία για το εάν θα προχωρήσει προς την ΕΕ ή θα παραμείνει στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση.
Τον Ιούνιο η Μόσχα προχώρησε ακόμη περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι το Ερεβάν θα πρέπει σύντομα να αποφασίσει για το μέλλον της συμμετοχής του τόσο στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση όσο και στον Οργανισμό Συνθήκης Συλλογικής Ασφάλειας (CSTO).
Ο Πασινιάν, από την πλευρά του, έχει παγώσει από το 2024 τη συμμετοχή της Αρμενίας στις δραστηριότητες του CSTO, θεωρώντας ότι η Ρωσία και ο οργανισμός δεν παρείχαν την απαιτούμενη στήριξη στην Αρμενία μετά την ανακατάληψη του Ναγκόρνο-Καραμπάχ από το Αζερμπαϊτζάν.
Γιατί η Ρωσία χρησιμοποιεί την ενέργεια ως μοχλό πίεσης
Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο την τιμή του φυσικού αερίου.
Για τη Μόσχα, η ενεργειακή σχέση με την Αρμενία αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία οικονομικής επιρροής σε μια χώρα που επί δεκαετίες βρισκόταν στη ρωσική σφαίρα επιρροής.
Η απειλή επανεξέτασης των προνομιακών τιμών, επομένως, λειτουργεί ως μήνυμα προς το Ερεβάν ότι η απομάκρυνση από τη Ρωσία μπορεί να έχει άμεσο οικονομικό κόστος.
Η ρωσική πλευρά έχει υποστηρίξει ότι οι κίνδυνοι που συνδέονται με την αλλαγή των ενεργειακών και οικονομικών σχέσεων είχαν ήδη επισημανθεί στην αρμενική κυβέρνηση. Ο Ρώσος αντιπρόεδρος Αλεξέι Οβερτσούκ δήλωσε τον Μάιο ότι το ζήτημα είχε συζητηθεί επί μακρόν και ότι η Αρμενία γνώριζε τις πιθανές συνέπειες μιας βαθύτερης ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Το Ερεβάν προσπαθεί να μειώσει την εξάρτηση
Παρά την πίεση, η κυβέρνηση Πασινιάν δεν φαίνεται να εγκαταλείπει τη στρατηγική διαφοροποίησης.
Τον Αύγουστο ο Αρμένιος πρωθυπουργός δήλωσε ότι η χώρα θα συνεχίσει να διαφοροποιεί τις οικονομικές της σχέσεις ακόμη και αν επιλυθούν τα προβλήματα που έχουν προκύψει με τη Ρωσία. «Η Ρωσία αναμένει αποκλειστικές σχέσεις, αλλά εμείς διαφωνούμε με αυτό», ήταν το στίγμα της τοποθέτησής του.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ενισχύσει τη συνεργασία της με την Αρμενία στον τομέα της ενέργειας, με έμφαση στην ενεργειακή ασφάλεια, τις ανανεώσιμες πηγές, τα δίκτυα και τις διασυνδέσεις.
Τον Ιούλιο, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε μεταβεί στο Ερεβάν, δηλώνοντας ότι η ΕΕ στηρίζει την πορεία της Αρμενίας προς μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, διαφοροποίηση και στενότερη συνεργασία με την Ένωση.
Η μεγάλη γεωπολιτική αλλαγή στον Νότιο Καύκασο
Η αντιπαράθεση Ρωσίας - Αρμενίας είναι πλέον μέρος μιας ευρύτερης γεωπολιτικής αναδιάταξης στον Νότιο Καύκασο.
Η Αρμενία επιχειρεί να διατηρήσει τις οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία, ενώ ταυτόχρονα δημιουργεί εναλλακτικές προς την ΕΕ και τη Δύση. Η Μόσχα, αντιθέτως, επιδιώκει να αποτρέψει την απώλεια της επιρροής της σε μια χώρα που υπήρξε επί δεκαετίες ένας από τους στενότερους συμμάχους της.
Το ζήτημα του φυσικού αερίου αποτελεί ίσως το πιο άμεσο πεδίο αυτής της σύγκρουσης: η Αρμενία γνωρίζει ότι μια απότομη απώλεια του ρωσικού προνομιακού τιμολογίου θα είχε σημαντικές οικονομικές συνέπειες, ενώ η Ρωσία γνωρίζει ότι η ενεργειακή εξάρτηση αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα διαθέσιμα εργαλεία πίεσης.
Η επόμενη κίνηση του Ερεβάν, δηλαδή η επίσημη αίτηση ένταξης στην ΕΕ, θα δείξει εάν η απειλή του Μαΐου θα παραμείνει προειδοποίηση ή θα μετατραπεί σε πραγματική οικονομική σύγκρουση με τη Μόσχα.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
