Σε ένα ακόμη μέτωπο αντιπαράθεσης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης εξελίσσεται η διαμάχη γύρω από την κατάσταση που επικρατεί στο Στενό του Ορμούζ, με τις δύο πλευρές να παρουσιάζουν εντελώς διαφορετική εικόνα για το κατά πόσο η κομβικής σημασίας θαλάσσια οδός παραμένει ανοιχτή και ποιος έχει τον έλεγχό της.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες υποστηρίζουν ότι η ναυσιπλοΐα έχει αποκατασταθεί και ότι δεκάδες εμπορικά πλοία διέρχονται καθημερινά, συνοδεία αμερικανικών πολεμικών πλοίων. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μάλιστα δηλώσει ότι οι ΗΠΑ έχουν πλέον «πλήρη έλεγχο» του Ορμούζ, από όπου υπό κανονικές συνθήκες διακινείται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Το Ιράν, από την άλλη, επιμένει ότι εξακολουθεί να ελέγχει το πέρασμα και ότι αυτό παραμένει ουσιαστικά κλειστό, με εξαίρεση πλοία που έχουν λάβει προηγούμενη έγκριση και χρησιμοποιούν συγκεκριμένους διαύλους. Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι όσα πλοία επιχειρήσουν να κινηθούν εκτός των επιτρεπόμενων διαδρομών ενδέχεται να βρεθούν στο στόχαστρο.
Οι ισχυρισμοί της Ουάσινγκτον
Σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, η κίνηση στο Στενό του Ορμούζ έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες εβδομάδες.
Δύο Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν στο CNN ότι την Τρίτη περίπου 40 εμπορικά πλοία, τα οποία μετέφεραν συνολικά περίπου 18 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, πέρασαν από το Στενό υπό την προστασία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού. Εάν ο αριθμός αυτός επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για νέο πολεμικό ρεκόρ.
Ο Τραμπ είχε αναφερθεί μία ημέρα νωρίτερα σε περίπου 30 πλοία που διέρχονται από το Ορμούζ κάθε βράδυ με τη βοήθεια του αμερικανικού Ναυτικού, ενώ στη συνέχεια υποστήριξε ότι η θαλάσσια οδός βρίσκεται υπό τον έλεγχο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ ανέφερε ότι καθημερινά περνούν από το Στενό τουλάχιστον 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ενώ τη Δευτέρα η ποσότητα εκτιμήθηκε μεταξύ 15 και 17 εκατομμυρίων βαρελιών.
Η αμερικανική εκδοχή ενισχύθηκε μετά τη δήλωση του διοικητή της CENTCOM, Μπραντ Κούπερ, ότι οι αμερικανικές δυνάμεις είχαν απομακρύνει τις θαλάσσιες νάρκες από τους διαύλους διέλευσης.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, από το Στενό περνούσαν κατά μέσο όρο περίπου 100 πλοία και 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα. Σύμφωνα όμως με στοιχεία της πλατφόρμας PortWatch, ο αριθμός των πλοίων έχει μειωθεί σε μόλις επτά ημερησίως κατά μέσο όρο από τον Μάρτιο.
Τι απαντά η Τεχεράνη
Το Ιράν αναγνωρίζει ότι ορισμένα πλοία εξακολουθούν να διασχίζουν το Στενό, απορρίπτει όμως την αμερικανική εκδοχή περί πλήρους επαναλειτουργίας.
Ο πρόεδρος του ιρανικού Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, δήλωσε την Τρίτη ότι ο αντίπαλος κατάφερε να περάσει κάποια πλοία, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι ιρανικές δυνάμεις εξακολουθούν να έχουν «πλήρη έλεγχο» της θαλάσσιας οδού.
Παράλληλα, κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι παρέχουν στα πλοία «ψευδείς εγγυήσεις» για τη δυνατότητα διέλευσης από νότια διαδρομή, προειδοποιώντας ότι όσα επιχειρήσουν να κινηθούν μέσω αυτής θα μπορούσαν να δεχθούν επίθεση.
Μία ημέρα αργότερα, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης υποστήριξαν ότι δύο πετρελαιοφόρα προσέκρουσαν σε νάρκες και ακινητοποιήθηκαν στην προσπάθειά τους να περάσουν από έναν «παράνομο δίαυλο». Την ίδια ώρα, η Σαουδική Αραβία ανέφερε ότι ιρανική επίθεση έπληξε σαουδαραβικό πετρελαιοφόρο, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους δύο Φιλιππινέζοι ναυτικοί.
Τι δείχνουν τα στοιχεία από την κίνηση των πλοίων
Τα διαθέσιμα δεδομένα παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας δεν φαίνεται να επιβεβαιώνουν πλήρως τους αμερικανικούς αριθμούς.
Η εταιρεία ναυτιλιακών αναλύσεων Kpler κατέγραψε μόλις έξι διελεύσεις την Τετάρτη, 11 την Τρίτη και πέντε τη Δευτέρα, με τον μέσο όρο των τελευταίων δέκα ημερών να διαμορφώνεται περίπου στις 13 διελεύσεις ημερησίως.
Παρόμοια εικόνα προκύπτει και από τα στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence. Η εταιρεία κατέγραψε περίπου 12 διελεύσεις την ημέρα από τις 26 Αυγούστου έως την 1η Σεπτεμβρίου. Ωστόσο, επισημαίνεται ότι τα πιο πρόσφατα στοιχεία ενδέχεται να μην είναι πλήρη, καθώς ορισμένα πλοία απενεργοποιούν τους πομπούς εντοπισμού τους, με αποτέλεσμα οι λεγόμενες «σκοτεινές» διελεύσεις να καταγράφονται με καθυστέρηση.
Το ίδιο πρόβλημα μπορεί να εξηγεί και μέρος της διαφοράς μεταξύ των αμερικανικών εκτιμήσεων και των δεδομένων των εμπορικών πλατφορμών παρακολούθησης.
Το Joint Maritime Information Center, οργανισμός που παρακολουθεί τις απειλές για τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή, ανέφερε την 1η Σεπτεμβρίου ότι η εμπορική κίνηση στο Ορμούζ παραμένει «πολύ χαμηλότερη από τα φυσιολογικά επίπεδα», παρά μια μικρή αύξηση σε σχέση με τα πρόσφατα χαμηλά.
Παράλληλα, το επίπεδο κινδύνου για τη συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή χαρακτηρίζεται «σοβαρό», λόγω της συνεχιζόμενης πιθανότητας ύπαρξης παρασυρόμενων ή μη καταγεγραμμένων ναρκών.
Γιατί διαφέρουν τόσο οι αριθμοί;
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η απόκλιση μπορεί να οφείλεται εν μέρει στον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο ΗΠΑ και εταιρείες παρακολούθησης καταμετρούν τα πλοία.
Οι εμπορικές πλατφόρμες, όπως η Lloyd’s List, εστιάζουν κυρίως σε μεγάλα εμπορικά πλοία που μεταφέρουν φορτία. Αντίθετα, ένας αμερικανικός επιχειρησιακός υπολογισμός ενδέχεται να περιλαμβάνει μικρότερα σκάφη, ρυμουλκά, βοηθητικά πλοία, πλοία υποστήριξης και άλλα μέσα που κινούνται υπό ή κοντά στην προστασία του Πολεμικού Ναυτικού.
Επιπλέον, οι αμερικανικές δυνάμεις διαθέτουν δορυφορικά και εναέρια μέσα παρακολούθησης, καθώς και δικά τους στοιχεία για τις νηοπομπές. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να εντοπίζουν πλοία τα οποία δεν εμφανίζονται άμεσα στα συστήματα αυτόματης αναγνώρισης (AIS).
Στα τέλη Αυγούστου, σημαντικό μέρος των διελεύσεων στο Ορμούζ χαρακτηριζόταν ως «σκοτεινό» ή άγνωστο ως προς τη διαδρομή. Έτσι, τα δεδομένα AIS χρειάζονται συχνά αναθεώρηση, όταν επιβεβαιώνονται εκ των υστέρων κινήσεις πλοίων που είχαν απενεργοποιήσει τους πομπούς τους.
Πέρα όμως από τις τεχνικές διαφορές στην καταγραφή, υπάρχει και η πολιτική διάσταση. Τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη έχουν ισχυρό κίνητρο να παρουσιάσουν τη δική τους εικόνα για τον έλεγχο του Στενού, καθώς το Ορμούζ έχει εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα σημεία της εξάμηνης σύγκρουσης.
Ο πρώην Αμερικανός πρέσβης Χένρι Ένσερ δήλωσε πρόσφατα ότι θεωρεί πιθανό ο τελευταίος γύρος αντιπαράθεσης να πυροδοτήθηκε από τις αμερικανικές αναφορές ότι η CENTCOM είχε απομακρύνει τις νάρκες από το Ορμούζ. Κατά την εκτίμησή του, τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Τεχεράνη θα είχαν λόγο να περιορίσουν τη ρητορική τους γύρω από το ποιος ελέγχει τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
