Οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ θα διεξαχθούν την Τρίτη 27 Οκτωβρίου.
Πρόκειται για τις πρώτες εκλογές μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023 εναντίον του Ισραήλ, με επικεφαλής τη Χαμάς, και τις συγκρούσεις που ακολούθησαν στη Γάζα, καθώς και με το Ιράν, τη Χεζμπολάχ και τους Χούθι.
Όπως μεταδίδει το BBC, πολλοί θεωρούν ότι πρόκειται για μία από τις κρισιμότερες εκλογικές αναμετρήσεις στην ιστορία του Ισραήλ, με επιπτώσεις σε παγκόσμιο επίπεδο.
Ποιοι είναι οι βασικοί διεκδικητές;
Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, ο εν ενεργεία πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου (Benjamin Netanyahu) δίνει αμφίρροπη μάχη με τον Γκάντι Άιζενκοτ (Gadi Eisenkot), πρώην αρχηγό των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, για την πρωθυπουργία.
Η δημοτικότητα του Άιζενκοτ οφείλεται εν μέρει στη στρατιωτική του σταδιοδρομία, αλλά και στη σχετικά πρόσφατη είσοδό του στην πολιτική, καθώς ίδρυσε το κόμμα Γιασάρ (Yashar) μόλις πέρυσι.
Ο Άιζενκοτ έχασε τον γιο του, ο οποίος υπηρετούσε στον στρατό, κατά τους πρώτους μήνες του πολέμου στη Γάζα. Συμμετείχε επίσης στο πολεμικό υπουργικό συμβούλιο του Ισραήλ υπό τον Νετανιάχου, μέχρι την παραίτησή του το 2024, λόγω διαφωνιών σχετικά με τη σύγκρουση. Έχει θέσει στο επίκεντρο της προεκλογικής του εκστρατείας την ανάγκη απόδοσης ευθυνών για τις αποτυχίες στον τομέα της ασφάλειας που οδήγησαν στις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου.
Στους υπόλοιπους ηγέτες της αντιπολίτευσης περιλαμβάνονται ο πρώην πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ (Naftali Bennett) και ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν (Avigdor Lieberman), δύο πολιτικοί της δεξιάς που υιοθετούν σκληρές θέσεις σε ζητήματα ασφάλειας και υποστηρίζουν τη μόνιμη ισραηλινή κυριαρχία σε μεγάλο μέρος της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης.
Στην αντιπολίτευση βρίσκεται επίσης ο Γιαΐρ Γκολάν (Yair Golan), πολιτικός της αριστεράς που τάσσεται υπέρ της αποχώρησης του Ισραήλ από μεγάλες περιοχές της Δυτικής Όχθης. Παρά τις διαφορές τους, οι πολιτικοί αυτοί θα μπορούσαν να συνεργαστούν με τον Άιζενκοτ για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Η σημερινή κυβέρνηση Νετανιάχου είναι η πιο δεξιά στην ιστορία του Ισραήλ. Για να παραμείνει στην εξουσία, ο πρωθυπουργός πιθανότατα θα χρειαστεί εκ νέου τη στήριξη ορισμένων από τους υφιστάμενους ακροδεξιούς κυβερνητικούς εταίρους του.
Ορισμένοι από αυτούς υιοθετούν υπερεθνικιστικές θέσεις, ζητώντας, μεταξύ άλλων, την προσάρτηση της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ και τη «μετανάστευση» Παλαιστινίων από τη Γάζα, κάτι που θα μπορούσε να ισοδυναμεί με αναγκαστικό εκτοπισμό αμάχων. Ανάλογες εκκλήσεις για «μετανάστευση» Παλαιστινίων από τη Γάζα έχουν διατυπώσει και ορισμένα στελέχη του κόμματος Λικούντ (Likud) του Νετανιάχου.
Στις εκλογές συμμετέχουν επίσης δύο συνασπισμοί αραβικών κομμάτων. Περίπου το ένα πέμπτο του πληθυσμού του Ισραήλ είναι Άραβες, πολλοί από τους οποίους αυτοπροσδιορίζονται ως Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ.
Θεωρητικά, τα κόμματα αυτά θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στον σχηματισμό κυβέρνησης. Ωστόσο, όλα τα μεγάλα εβραϊκά κόμματα, πλην ενός, έχουν αποκλείσει το ενδεχόμενο συνεργασίας μαζί τους.
Πώς λειτουργεί το εκλογικό σύστημα;
Το ισραηλινό κοινοβούλιο, γνωστό ως Κνεσέτ (Knesset), διαθέτει 120 έδρες. Επομένως, μια κυβέρνηση χρειάζεται τη στήριξη τουλάχιστον 61 βουλευτών για να εξασφαλίσει την πλειοψηφία.
Το Ισραήλ εφαρμόζει σύστημα αναλογικής εκπροσώπησης, γεγονός που σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις της χώρας αποτελούνται πάντοτε από συνασπισμούς περισσότερων κομμάτων.
Κατά συνέπεια, μετά την ημέρα των εκλογών μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες ή ακόμη και μήνες για τον σχηματισμό της επόμενης κυβέρνησης, καθώς τα κόμματα διαπραγματεύονται τις μεταξύ τους συμφωνίες και τις παραχωρήσεις που απαιτούνται.
Εάν κανένας πολιτικός συνασπισμός δεν καταφέρει να συγκεντρώσει την απαιτούμενη πλειοψηφία, υπάρχει και το ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης μειοψηφίας.
Ποια είναι τα βασικά ζητήματα των εκλογών;
Κυρίαρχο θέμα της προεκλογικής εκστρατείας είναι η ασφάλεια.
Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου έχουν ασκήσει έντονη κριτική για τις αποτυχίες των υπηρεσιών ασφαλείας που οδήγησαν στις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, κατά τις οποίες σκοτώθηκαν σχεδόν 1.200 άνθρωποι και άλλοι 251 μεταφέρθηκαν ως όμηροι στη Γάζα.
Ωστόσο, ο Νετανιάχου προβάλλει και πάλι τον εαυτό του ως τον «κύριο Ασφάλεια», επικαλούμενος τις στρατηγικές επιτυχίες του Ισραήλ στους πολέμους που διεξήγαγε από το 2023.
Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα είναι η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία.
Ιστορικά, οι υπερορθόδοξοι Εβραίοι άνδρες που αφοσιώνονται πλήρως στις θρησκευτικές σπουδές εξαιρούνται από τη στρατιωτική υπηρεσία. Ωστόσο, μετά το ξέσπασμα του πολέμου, η εξαίρεση αυτή έχει εξελιχθεί σε ολοένα και πιο διχαστικό ζήτημα.
Σημαντική θέση στην προεκλογική αντιπαράθεση κατέχει και η δικαστική μεταρρύθμιση. Η κυβέρνηση Νετανιάχου εξακολουθεί να προωθεί αμφιλεγόμενες αλλαγές στο δικαστικό σύστημα, οι οποίες είχαν προκαλέσει μαζικές διαδηλώσεις πριν από τις 7 Οκτωβρίου.
Οι επικριτές των σχεδίων υποστηρίζουν ότι θα υπονόμευαν την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και θα απειλούσαν τη δημοκρατία.
Όπως συμβαίνει και σε πολλές άλλες χώρες, το κόστος ζωής αποτελεί επίσης βασικό θέμα, καθώς οι τιμές των τροφίμων και της στέγασης έχουν αυξηθεί σταθερά τα τελευταία χρόνια.
Τι σημαίνουν οι εκλογές για τους Παλαιστινίους στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη;
Έναν χρόνο μετά την εκεχειρία στη Γάζα, το Ισραήλ εξακολουθεί να πραγματοποιεί σχεδόν καθημερινά πλήγματα στον παλαιστινιακό θύλακα, υποστηρίζοντας ότι στοχεύει μέλη της Χαμάς, ενώ διατηρεί τον έλεγχο σε περισσότερο από το μισό έδαφός του.
Περισσότεροι από 74.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από ισραηλινές επιθέσεις στη Γάζα από τις 7 Οκτωβρίου 2023, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας που διοικείται από τη Χαμάς, τα στοιχεία του οποίου θεωρούνται αξιόπιστα από τον ΟΗΕ.
Στη Δυτική Όχθη, οι επιθέσεις Εβραίων εποίκων έχουν φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, σύμφωνα με τα στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, ενώ οι ισραηλινοί οικισμοί, οι οποίοι είναι παράνομοι βάσει του διεθνούς δικαίου, επεκτείνονται με ταχείς ρυθμούς.
Επομένως, για τους Παλαιστινίους, η σύνθεση της επόμενης ισραηλινής κυβέρνησης αποτελεί παράγοντα που επηρεάζει καθοριστικά τη ζωή τους.
Όσον αφορά τη Γάζα, τα δύο βασικά πολιτικά στρατόπεδα, υπό τον Νετανιάχου και τον Άιζενκοτ, υιοθετούν παρόμοιες θέσεις.
Και οι δύο υποστηρίζουν το ειρηνευτικό σχέδιο του Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump), το οποίο προβλέπει τον αφοπλισμό της Χαμάς με αντάλλαγμα τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Γάζα.
Ο Άιζενκοτ δεσμεύτηκε πρόσφατα ότι θα τερματίσει τη διακυβέρνηση της Χαμάς στον παλαιστινιακό θύλακα μέσα σε 18 μήνες, ακόμη και με στρατιωτικά μέσα, εάν χρειαστεί.
Στη Δυτική Όχθη, το στρατόπεδο Νετανιάχου επιδιώκει σε μεγάλο βαθμό τη συνέχιση της πολιτικής επέκτασης των ισραηλινών οικισμών.
Ο Άιζενκοτ υποστηρίζει γενικά την ύπαρξη ισραηλινών οικισμών, αλλά αντιτίθεται στην προώθηση του αμφιλεγόμενου σχεδίου εποικισμού στην περιοχή Ε1, το οποίο ουσιαστικά θα χώριζε τη Δυτική Όχθη στα δύο.
Επιθυμεί επίσης το κλείσιμο ορισμένων μη εγκεκριμένων οικιστικών φυλακίων που έχουν ανεγερθεί σε παλαιστινιακή γη, τη δημιουργία προϋποθέσεων για μια οριστική ειρηνευτική συμφωνία με τους Παλαιστινίους και την αντιμετώπιση της δράσης εξτρεμιστών Εβραίων εποίκων.
Επί δεκαετίες, πολλοί πολιτικοί από τα μεγάλα ισραηλινά κόμματα υποστήριζαν τη λύση των δύο κρατών, δηλαδή τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους που θα συνυπήρχε ειρηνικά με το Ισραήλ, αν και ο Νετανιάχου αντιτασσόταν επί μακρόν σε αυτή την προοπτική.
Ωστόσο, η υποστήριξη προς τη συγκεκριμένη λύση μειώνεται εδώ και χρόνια. Στις φετινές εκλογές, κανένα από τα μεγάλα εβραϊκά κόμματα δεν την προβάλλει στην προεκλογική του εκστρατεία, ενώ πολλά την έχουν απορρίψει κατηγορηματικά.
Πότε θα γίνουν γνωστά τα αποτελέσματα;
Στις 22:00 (ώρα Ισραήλ) την ημέρα των εκλογών, τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης θα δημοσιοποιήσουν τα αποτελέσματα των exit polls.
Αυτά θα δώσουν μια πρώτη εικόνα για την κατεύθυνση της ψήφου, ωστόσο ενδέχεται να παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις. Οι σημερινές δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι δύσκολα θα προκύψει σαφής νικητής από τις αρχικές προβλέψεις, σύμφωνα με το BBC.
Τα πρώτα αποτελέσματα αναμένονται την επόμενη ημέρα, ενώ η επίσημη ανακοίνωσή τους έχει προγραμματιστεί για τις 4 Νοεμβρίου.
Στη συνέχεια, ο πρόεδρος του Ισραήλ Ισαάκ Χέρτσογκ (Isaac Herzog), αφού διαβουλευθεί με τους αρχηγούς των κομμάτων, θα αναθέσει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στον πολιτικό ηγέτη που θεωρεί ότι συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική στήριξη.
Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από έναν μήνα. Εάν η πρώτη προσπάθεια αποτύχει, ο πρόεδρος μπορεί να αναθέσει την εντολή σε άλλον πολιτικό αρχηγό.
Εάν αποτύχει και η δεύτερη προσπάθεια, τα μέλη της Κνεσέτ μπορούν να ζητήσουν από τον πρόεδρο να δώσει την ευκαιρία σε τρίτο πρόσωπο να σχηματίσει κυβέρνηση. Εφόσον αποτύχει και αυτή η διαδικασία, θα προκηρυχθούν νέες εκλογές.
Από το 2019 έως το 2022, το Ισραήλ πραγματοποίησε πέντε εκλογικές αναμετρήσεις, καθώς τα πολιτικά κόμματα δυσκολεύονταν επανειλημμένα να καταλήξουν σε συμφωνίες συνεργασίας.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
