Η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν επέκτειναν το αμοιβαίο αμυντικό τους σύμφωνο για να προσθέσουν την Τουρκία, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με την εμφάνιση μιας νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας σε μια εποχή που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε τελική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου τους.
Σύμφωνα με την Συμφωνία της Μέκκας, που υπογράφηκε στην ομώνυμη σαουδαραβική ιερή πόλη την Παρασκευή, οποιαδήποτε επίθεση σε οποιαδήποτε από τις τρεις χώρες θα θεωρείται πλέον επίθεση σε όλες.
Η τριμερής συμφωνία ανακοινώθηκε περισσότερο από πέντε μήνες αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν μια εκστρατεία βομβαρδισμών εναντίον του Ιράν, πυροδοτώντας μια σύγκρουση που γρήγορα εξαπλώθηκε στον Κόλπο και διέκοψε τη θαλάσσια κυκλοφορία μέσω του Στενού του Ορμούζ σχολιάζει το Al Jazeera.
Το Πακιστάν, η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία, ωστόσο, υπήρξαν προσεκτικοί ώστε να μην προκαλέσουν την ανησυχία ή τη δυσαρέσκεια κανενός περιφερειακού ή διεθνούς δρώντος κατά την οριστικοποίηση αυτού που οι ίδιοι χαρακτήρισαν ως αποτέλεσμα πολυετούς σκληρής δουλειάς και διαπραγματεύσεων. Τόνισαν ότι το σύμφωνο, το οποίο δεν προσδιορίζει κάποια συγκεκριμένη απειλή, δεν στρέφεται εναντίον καμίας χώρας –ιδιαίτερα του Ιράν– και δεν καταργεί ούτε αντικαθιστά οποιεσδήποτε υφιστάμενες συμφωνίες με τρίτους.
Στην Τεχεράνη, η αντίδραση έχει σε μεγάλο βαθμό υποτονική, με τους αξιωματούχους να επικεντρώνονται κυρίως σε πτυχές της περιφερειακής και μουσουλμανικής συνεργασίας και σε αυτό που αντιλαμβάνονται ως υποβάθμιση του ρόλου των ΗΠΑ.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε την Παρασκευή ότι όταν οι Μουσουλμάνοι στέκονται ενωμένοι, «μπορούμε να αντιμετωπίσουμε οποιαδήποτε πρόκληση από κακόβουλους εξωτερικούς παράγοντες κατά μέτωπο».
«Ώρα να βασιστούμε μόνο στους εαυτούς μας και να αγκαλιάσουμε την αληθινή αδελφότητα», έγραψε στο X, χωρίς να αναφέρει άμεσα την τριμερή συμφωνία που υπεγράφη ώρες νωρίτερα.
Αλλά το Ιράν σίγουρα βλέπει κάποιους λόγους να ανησυχεί μακροπρόθεσμα, σύμφωνα με τον Χαμιντρεζά Αζίζι, ερευνητή και αναλυτή για τη γεωπολιτική δυναμική του Ιράν και της Μέσης Ανατολής.
Ο συνεργάτης του Ινστιτούτου Clingendael δήλωσε στο Al Jazeera ότι η χρονική στιγμή είναι σημαντική, καθώς η συμφωνία έρχεται μετά από μήνες πολέμου στον οποίο η Σαουδική Αραβία έχει αντιμετωπίσει επιθέσεις από τους Χούθι, που είναι προσκείμενοι στο Ιράν, στην Υεμένη και από ένοπλες ομάδες στο γειτονικό Ιράκ.
«Από την οπτική γωνία της Τεχεράνης, η ανησυχία δεν είναι μόνο ότι το σύμφωνο θα μπορούσε να ενισχύσει την αποτρεπτική ισχύ της Σαουδικής Αραβίας, αλλά ότι θα μπορούσε τελικά να διευκολύνει τη συντονισμένη πίεση στο Ιράν στην Υεμένη, το Ιράκ, ακόμη και οικονομικά μέσω της Τουρκίας και του Πακιστάν», είπε.
«Ένα ισχυρό μπλοκ»
Το Υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν δεν έχει εκδώσει επίσημη ανακοίνωση σχετικά με τη συμφωνία Πακιστάν-Σαουδικής Αραβίας-Τουρκίας, αλλά ένας ανώτερος αξιωματούχος έριξε φως στο σκεπτικό της Τεχεράνης σε συνέντευξή του σε τοπικά μέσα ενημέρωσης το Σάββατο.
Ο Χοσέιν Νουσαμπαντί, γενικός διευθυντής κοινοβουλευτικών και νομικών υποθέσεων, δήλωσε στο κρατικό πρακτορείο ειδήσεων ISNA ότι το υπουργείο βλέπει κυρίως τη συμφωνία στο πλαίσιο της μειωμένης άμεσης παρουσίας των ΗΠΑ στην περιοχή.
Το σύμφωνο «θεωρείται ως η αρχή της κατάρρευσης της ηγεμονίας ασφαλείας των ΗΠΑ στη Δυτική Ασία και τον Περσικό Κόλπο», υποστήριξε ο Νουσαμπαντί.
«Φαίνεται ότι, στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον, μια νέα περιφερειακή τάξη ασφαλείας που βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ των περιφερειακών κρατών θα αντικαταστήσει τις δομές εξουσίας που επιβάλλονται από εξωπεριφερειακούς παράγοντες, προαναγγέλλοντας το τέλος του κυρίαρχου παραδείγματος ασφάλειας και γεωπολιτικής και την αποχώρηση της Δυτικής Ασίας από τη σφαίρα των ζωτικών συμφερόντων των ΗΠΑ», πρόσθεσε ο αξιωματούχος, ο οποίος είναι πρώην Ιρανός απεσταλμένος στο Ομάν.
Ο πολιτικός επιστήμονας Βαλί Νασρ δήλωσε από πλευράς του όπως δεν πιστεύει ότι το σύμφωνο αποτελεί αυτή στη στιγμή απειλή για την Τεχεράνη.
«Προς το παρόν, όλα αυτά αποτελούν στοιχεία μιας μετααμερικανικής τάξης ασφαλείας στη Μέση Ανατολή», δήλωσε στο Al Jazeera ο καθηγητής διεθνών υποθέσεων και σπουδών Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins.
Ο Αζίζι του Ινστιτούτου Clingendael σημείωσε ότι η προτεραιότητα της Τεχεράνης πιθανότατα θα είναι να αποφύγει να μετατρέψει το σύμφωνο σε έναν ρητά αντιϊρανικό συνασπισμό εν μέσω ενός πολέμου με περιφερειακές επιπτώσεις, και αυτό θα σήμαινε τη διατήρηση σχέσεων ξεχωριστά με καθεμία από τις τρεις χώρες.
Παρατήρησε ότι η Τεχεράνη μπορεί επίσης να συνεχίσει να τονίζει το μακροχρόνιο επιχείρημά της ότι η περιφερειακή ασφάλεια θα πρέπει τελικά να οργανώνεται από περιφερειακά κράτη και όχι από εξωτερικές δυνάμεις.
«Εάν αυτά τα κράτη καταλήξουν να θεωρούν ότι το σύμφωνο τους παρέχει ουσιαστική προστασία απέναντι στο Ιράν ή τις προσκείμενες σε αυτό οργανώσεις, αυτό θα καθιστούσε τη συμμετοχή του Ιράν ακόμη πιο δύσκολη», δήλωσε ο Αζίζι. «Μακροπρόθεσμα, ωστόσο, εάν η διευθέτηση εξελιχθεί από έναν συνασπισμό ισορροπίας σε μια ευρύτερη αρχιτεκτονική περιφερειακής ασφάλειας, το ζήτημα της ιρανικής συμμετοχής θα μπορούσε να δείχνει τελείως διαφορετικό».
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
