Ένα drone πετούσε επί ημέρες πάνω από μία από ευαίσθητες στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ. Στο έδαφος, οι αρχές παρακολουθούσαν ένα νοικιασμένο τροχόσπιτο Mercedes με Κινέζους υπηκόους. Λίγο πιο πέρα, μια Κινέζα είχε παραμείνει μέσα σε εθνικό πάρκο μετά το κλείσιμο των πυλών.
Το κρίσιμο ερώτημα για τις αμερικανικές υπηρεσίες ήταν αν όλα αυτά συνδέονταν μεταξύ τους -και, κυρίως, ποιος χειριζόταν το drone και με ποιον σκοπό πετούσε πάνω από τη στρατιωτική εγκατάσταση δοκιμών White Sands Missile Range- αλλά και με την Κίνα.
Η υπόθεση στο Νέο Μεξικό δεν ήταν μια απλή παραβίαση απαγορευμένου εναέριου χώρου. Εξελίχθηκε σε επιχείρηση με χαρακτηριστικά αντικατασκοπείας και, ταυτόχρονα, σε ένα αποκαλυπτικό τεστ για το πόσο έτοιμες είναι οι ΗΠΑ απέναντι στη νέα απειλή των drones.
Η απάντηση δεν είναι ιδιαίτερα καθησυχαστική.
Πενθήμερο κυνήγι drone πάνω από το White Sands
Την άνοιξη του 2025, οι αμερικανικές αρχές εντόπισαν ένα drone τύπου quadcopter να κινείται πάνω από περιορισμένο εναέριο χώρο με τρόπο που παρέπεμπε σε αναγνωριστική πτήση.
Δεν ήταν η πρώτη φορά.
Λίγους μήνες νωρίτερα, το φθινόπωρο του 2024, παρόμοιο drone είχε εμφανιστεί πάνω από την ίδια βάση. Πράκτορες της Υπηρεσίας Τελωνείων και Προστασίας Συνόρων των ΗΠΑ το καταδίωξαν για περίπου 35 μίλια με ελικόπτερα και drones, μέχρι που πέρασε στον μεξικανικό εναέριο χώρο και χάθηκε.
Δεν έμαθαν ποτέ ποιος το χειριζόταν.
Τη δεύτερη φορά, όμως, οι αρχές ήταν προετοιμασμένες.
Επί περίπου πέντε ημέρες, στελέχη του Στρατού, του FBI, του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας, ακόμη και της υπηρεσίας του Πενταγώνου που ασχολείται με τα Μη Ταυτοποιημένα Ανωμαλά Φαινόμενα, παρακολουθούσαν τις κινήσεις του drone και αναζητούσαν ένα μοτίβο.
Τελικά, χρησιμοποιώντας μέσα ηλεκτρονικού πολέμου, κατάφεραν να το αναγκάσουν να προσγειωθεί μέσα στη βάση.
Το πρώτο που έλεγξαν ήταν αν μετέφερε εκρηκτικά. Δεν μετέφερε. Όμως το ενδιαφέρον των αρχών είχε ήδη στραφεί και σε όσα συνέβαιναν στο έδαφος.
Το Mercedes, η Κινέζα στο πάρκο και η σύνδεση που σήμανε συναγερμό
Κοντά στο White Sands, οι αρχές παρακολουθούσαν μια ομάδα Κινέζων υπηκόων μέσα σε νοικιασμένο τροχόσπιτο Mercedes.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το CNN, είχαν φτάσει αεροπορικώς στη Νέα Υόρκη, νοίκιασαν το όχημα και διέσχισαν οδικώς τις ΗΠΑ μέχρι το Λας Βέγκας. Εκεί παρέλαβαν ένα τρίτο άτομο και στη συνέχεια κατευθύνθηκαν νότια, προς το White Sands.
Δεν ήταν οι μόνοι. Μια Κινέζα είχε φτάσει στο Τέξας με κρουαζιερόπλοιο, νοίκιασε αυτοκίνητο και οδήγησε μέχρι το κοντινό White Sands National Park, όπου παρέμεινε ακόμη και μετά το κλείσιμο των πυλών του πάρκου.
Οι αρχές παρακολουθούσαν πλέον δύο οχήματα, δύο διαφορετικές ομάδες και ένα drone που πετούσε πάνω από στρατιωτική εγκατάσταση.
Το κρίσιμο ερώτημα ήταν αν όλα αυτά συνδέονταν.
Η ομάδα στο τροχόσπιτο συνελήφθη από στρατιωτικούς κοντά στη βάση και παραδόθηκε στις ομοσπονδιακές αρχές. Η γυναίκα στο πάρκο εντοπίστηκε επίσης. Της επιβλήθηκε πρόστιμο και στη συνέχεια αφέθηκε ελεύθερη.
Όμως ένα εύρημα μέσα στο Mercedes ενίσχυσε τις υποψίες των ερευνητών: σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει την υπόθεση, στο τροχόσπιτο βρέθηκαν στοιχεία ταυτοποίησης που σχετίζονταν με τη γυναίκα.
Οι δύο πλευρές, με άλλα λόγια, δεν φαίνονταν πλέον άσχετες μεταξύ τους.
Αργότερα, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το FBI ενημέρωσε στελέχη του Στρατού και της CBP ότι τα εμπλεκόμενα πρόσωπα θεωρούνταν πως είχαν δεσμούς με τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Πόσο ισχυρά ήταν αυτά τα στοιχεία, δεν είναι σαφές. Το CNN δεν μπόρεσε να εξακριβώσει τι απέγιναν στη συνέχεια οι εμπλεκόμενοι ούτε σε ποια ακριβώς στοιχεία στηριζόταν η εκτίμηση του FBI.
Η κινεζική πρεσβεία ωστόσο, απέρριψε τους ισχυρισμούς περί κατασκοπείας ως αβάσιμες εικασίες.
Και εδώ βρίσκεται η καρδιά του προβλήματος.
Χομπίστας, καρτέλ ή κατάσκοπος; Το πρόβλημα της ταυτοποίησης
Ένα drone πάνω από στρατιωτική βάση δεν σημαίνει αυτομάτως κατασκοπεία.
Οι περισσότερες παράνομες πτήσεις πάνω από στρατιωτικές εγκαταστάσεις και περιορισμένες κυβερνητικές ζώνες έχουν πολύ πιο πεζή εξήγηση. Ορισμένα drones ανήκουν σε χομπίστες ή τουρίστες που μπαίνουν -σκόπιμα ή από άγνοια- σε απαγορευμένο εναέριο χώρο.
Άλλα συνδέονται με εγκληματικές δραστηριότητες. Καρτέλ χρησιμοποιούν drones για τη μεταφορά ναρκωτικών, με αποτέλεσμα μη επανδρωμένα αεροσκάφη να περνούν πάνω ή κοντά σε ευαίσθητες εγκαταστάσεις χωρίς ο στόχος τους να είναι η συλλογή στρατιωτικών πληροφοριών. Μια πτήση που στα ραντάρ μοιάζει ύποπτη μπορεί στην πραγματικότητα να αποτελεί απλώς τμήμα μιας διαδρομής διακίνησης ναρκωτικών προς άλλο προορισμό.
Και μετά υπάρχουν οι περιπτώσεις που πράγματι προκαλούν συναγερμό στις υπηρεσίες αντικατασκοπείας.
Το πρόβλημα είναι ότι το ίδιο εμπορικό drone μπορεί να βρίσκεται στα χέρια ενός ερασιτέχνη, ενός καρτέλ ή κάποιου που συλλέγει πληροφορίες για ξένη δύναμη.
Η τεχνολογία είναι φθηνή, διαθέσιμη και εύκολη στη χρήση. Η επιτήρηση από αέρος έχει πάψει να απαιτεί ακριβά στρατιωτικά μέσα ή εξειδικευμένο προσωπικό.
Η απόδειξη της πρόθεσης, όμως, παραμένει εξαιρετικά δύσκολη.
Όταν ένα απλό drone γίνεται όπλο
Για το Πεντάγωνο, η κατασκοπεία είναι μόνο η μία πλευρά της απειλής. Η άλλη είναι πολύ πιο επικίνδυνη: ένα drone μπορεί να μετατραπεί σε όπλο.
Η κλοπή 15 drones ψεκασμού φυτοφαρμάκων στο Νιου Τζέρσεϊ προκάλεσε έντονη ανησυχία στις αμερικανικές αρχές, ακριβώς επειδή τέτοια συστήματα μπορούν να μεταφέρουν και να διασπείρουν ουσίες. Τα drones ανακτήθηκαν τελικά, αλλά το σενάριο είχε ήδη σημάνει συναγερμό.
Ακόμη μεγαλύτερος είναι ο φόβος για μαζικές επιθέσεις. Η ουκρανική Operation Spiderweb τον Ιούνιο του 2025 λειτούργησε ως προειδοποιητική βολή για τους Αμερικανούς στρατιωτικούς. Η Ουκρανία χρησιμοποίησε 117 drones για να πλήξει ρωσικά πολεμικά αεροσκάφη σε βάσεις που βρίσκονταν χιλιάδες μίλια μακριά από το μέτωπο.
Το μάθημα ήταν δύσκολο να αγνοηθεί: φθηνά drones μπορούν να προκαλέσουν ζημιές πολλαπλάσιες της αξίας τους. Και όταν χρησιμοποιηθούν σε μεγάλους αριθμούς, μπορούν να προκαλέσουν κορεσμό ακόμη και σε εξελιγμένα συστήματα αεράμυνας.
«Ήταν ένα τσίρκο»: Το χάος πίσω από την άμυνα των ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ, όμως, δεν έχουν μόνο πρόβλημα τεχνολογίας. Έχουν και πρόβλημα αρμοδιοτήτων.
Δεν υπάρχει ένας ενιαίος φορέας που να έχει συνολικά την ευθύνη για τον εντοπισμό, την αποτροπή και την εξουδετέρωση ύποπτων drones τόσο στον στρατιωτικό όσο και στον πολιτικό εναέριο χώρο.
Το κενό έγινε ορατό με τον πιο άβολο τρόπο στα τέλη του 2023.
Για 17 ημέρες, ένα μυστηριώδες σμήνος drones πετούσε πάνω από βάση της Πολεμικής Αεροπορίας στη Βιρτζίνια. Ο συντονισμός ήταν τόσο προβληματικός ώστε αναγκάστηκαν να παρέμβουν στελέχη του Μικτού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, παρότι ο ρόλος τους είναι συμβουλευτικός και όχι επιχειρησιακός.
«Ήταν ένα τσίρκο, ήταν ντροπιαστικό», δήλωσε πρώην Αμερικανός αξιωματούχος.
Μετά το περιστατικό, ο τότε υπουργός Άμυνας Λόιντ Όστιν ανέθεσε στη Βόρεια Διοίκηση των ΗΠΑ τον συντονισμό της αντίδρασης σε παραβιάσεις στρατιωτικών βάσεων από μικρά drones.
Έκτοτε, το σύστημα έχει γίνει πιο οργανωμένο. Όταν εντοπίζεται ένα ύποπτο drone, η εκάστοτε στρατιωτική βάση, το FBI, το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας, οι τοπικές αρχές και οι στρατιωτικές υπηρεσίες συντονίζονται για να αποφασίσουν ποιος διαθέτει το κατάλληλο σύστημα και ποιος θα αναλάβει δράση.
Έτσι, ακόμη και εάν μια βάση δεν έχει δικό της εξοπλισμό, πρέπει να βρεθεί ποιος θα τον μεταφέρει - και ποιος θα πληρώσει.
Λέιζερ και μικροκύματα στον νέο πόλεμο κατά των drones
Το Πεντάγωνο επιχειρεί παράλληλα να καλύψει το τεχνολογικό κενό. Το 2025 δημιούργησε ειδική ομάδα για τον συντονισμό των μεθόδων και των συστημάτων αντιμετώπισης drones σε όλο τον στρατό. Μεταξύ των λύσεων που εξετάζονται είναι τα όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας: λέιζερ και μικροκύματα υψηλής ισχύος.
Τα λέιζερ συγκεντρώνουν ενέργεια πάνω στον στόχο ώστε να προκαλέσουν βλάβη ή να τον αδρανοποιήσουν. Τα συστήματα μικροκυμάτων υψηλής ισχύος στοχεύουν κυρίως στα ηλεκτρονικά του drone, διαταράσσοντάς τα ή θέτοντάς τα εκτός λειτουργίας.
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο επιχειρησιακό. Είναι και οικονομικό. Δεν έχει νόημα να χρησιμοποιείται ένας πανάκριβος πύραυλος για να καταρριφθεί ένα drone που μπορεί να κοστίζει ένα κλάσμα της τιμής του.
Τα όπλα κατευθυνόμενης ενέργειας υπόσχονται χαμηλότερο κόστος ανά εμπλοκή και, κυρίως, τη δυνατότητα να αντιμετωπίζονται γρήγορα πολλοί στόχοι.
Στα χαρτιά, είναι ακριβώς αυτό που χρειάζεται το Πεντάγωνο. Στην πράξη, όμως, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα.
Όταν το λέιζερ χτυπά το λάθος drone
Τον Φεβρουάριο, δύο περιστατικά στο Τέξας έδειξαν πόσο επικίνδυνος μπορεί να είναι ο κακός συντονισμός.
Στην πρώτη περίπτωση, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας έκλεισε τον εναέριο χώρο πάνω από το Ελ Πάσο, επειδή το Υπουργείο Άμυνας δεν είχε συντονιστεί μαζί της προτού επιτρέψει στην Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας Συνόρων των ΗΠΑ να δοκιμάσει σύστημα λέιζερ κατά των drones.
Το αποτέλεσμα: το αεροδρόμιο της πόλης ουσιαστικά έκλεισε για οκτώ ώρες.
Δύο εβδομάδες αργότερα ήρθε το ακόμη πιο αμήχανο επεισόδιο. Ο αμερικανικός στρατός κατέρριψε κατά λάθος με λέιζερ ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος της ίδιας της Υπηρεσίας Τελωνείων και Προστασίας Συνόρων, περίπου 50 μίλια νότια του Ελ Πάσο.
Η τεχνολογία υπήρχε. Αυτό που έλειπε ήταν ο συντονισμός.
Κρίσιμες υποδομές χωρίς «ασπίδα»
Έξω από τις στρατιωτικές βάσεις, το τοπίο γίνεται ακόμη πιο θολό. Ομοσπονδιακές εγκαταστάσεις, μεγάλες δημόσιες συγκεντρώσεις και κρίσιμες υποδομές δεν υπάγονται όλες στον ίδιο μηχανισμό προστασίας.
Το Κογκρέσο επιχειρεί να κλείσει το κενό διευρύνοντας τις αρμοδιότητες διαφορετικών φορέων. Το 2026 έδωσε στην αστυνομία της CIA τη δυνατότητα να αδρανοποιεί drones που απειλούν εγκαταστάσεις της και ενίσχυσε αντίστοιχες εξουσίες για πολιτειακές και τοπικές αρχές.
Το FBI και το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας έχουν επίσης αυξήσει την παρουσία τους γύρω από μεγάλες δημόσιες διοργανώσεις. Στις εγκαταστάσεις του Παγκοσμίου Κυπέλλου, το FBI δημιούργησε ζώνες απαγόρευσης πτήσης και, μέχρι την εβδομάδα πριν από τον τελικό, είχε εντοπίσει σχεδόν 1.600 παράνομα drones και κατασχέσει περισσότερα από 700.
Ωστόσο, παραμένουν τεράστιες «γκρίζες ζώνες». Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα ιδιωτικά κέντρα δεδομένων που φιλοξενούν ευαίσθητες κυβερνητικές πληροφορίες για υπηρεσίες όπως η CIA.
Ποιος ακριβώς τα προστατεύει από μια επίθεση με drones; Η απάντηση δεν είναι ξεκάθαρη.
Σήμερα, το βάρος πέφτει σε μεγάλο βαθμό στις τοπικές αρχές επιβολής του νόμου, οι οποίες μπορεί να μην διαθέτουν ούτε τον εξοπλισμό ούτε την εκπαίδευση για να αντιμετωπίσουν μια τέτοια απειλή.
Η Κίνα στο μικροσκόπιο, αλλά αναζητείται η απόδειξη
Μέσα σε αυτό το θολό περιβάλλον, η Κίνα βρίσκεται σταθερά στο επίκεντρο των αμερικανικών υποψιών. Αλλά η υποψία απέχει πολύ από την απόδειξη.
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι το Πεκίνο δεν χρειάζεται απαραίτητα να χρησιμοποιεί εκπαιδευμένους πράκτορες πληροφοριών. Μπορεί να βασίζεται σε φοιτητές, πολίτες ή Αμερικανούς κινεζικής καταγωγής με οικογένεια στην ηπειρωτική Κίνα, στους οποίους μπορεί να ασκηθεί πίεση.
Σε άλλες περιπτώσεις, άτομα μπορεί να ενεργούν χωρίς άμεση εντολή, προσπαθώντας από μόνα τους να συλλέξουν πληροφορίες που θεωρούν ότι θα έχουν αξία για τις κινεζικές αρχές.
Αυτό το αποκεντρωμένο μοντέλο έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα για όποιον θέλει να κρύψει τα ίχνη του: είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποδείξεις την αλυσίδα εντολών.
Η υπόθεση Yinpiao Zhou
Και η υπόθεση του Yinpiao Zhou είναι χαρακτηριστική.
Το φθινόπωρο του 2024, οι αμερικανικές αρχές εντόπισαν τον 34χρονο Κινέζο υπήκοο Yinpiao Zhou να χειρίζεται drone πάνω από τη βάση Vandenberg της Διαστημικής Δύναμης, την ώρα που πραγματοποιούνταν στρατιωτική εκτόξευση δορυφόρου.
Στη συνέχεια συνελήφθη στο αεροδρόμιο του Σαν Φρανσίσκο, ενώ ετοιμαζόταν να επιβιβαστεί σε πτήση για την Κίνα. Στις ηλεκτρονικές συσκευές του οι ερευνητές βρήκαν εναέριες φωτογραφίες από τοποθεσίες στο Άρκανσο, στο Τέξας και στην Κίνα.
Η εικόνα ήταν αναμφίβολα ύποπτη. Το αποδεικτικό όριο για μια υπόθεση κατασκοπείας, όμως, είναι άλλο πράγμα.
Οι εισαγγελείς δεν κατάφεραν να αποδείξουν ότι ο Zhou ενεργούσε για λογαριασμό των κινεζικών υπηρεσιών πληροφοριών. Τελικά δήλωσε ένοχος για πτήση μικρού drone σε περιορισμένο εναέριο χώρο. Υπήρχε και δεύτερη κατηγορία, για μη καταχώριση του αεροσκάφους, αλλά αποσύρθηκε στο πλαίσιο της συμφωνίας ομολογίας ενοχής.
Ο Zhou δεν καταδικάστηκε για κατασκοπεία. Η ποινή του ήταν μόλις τέσσερις μήνες σε ομοσπονδιακή κράτηση.
Η υπόθεση δείχνει με εντυπωσιακή καθαρότητα το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι αμερικανικές υπηρεσίες: ένας Κινέζος υπήκοος μπορεί να πετά drone πάνω από στρατιωτική βάση την ώρα μιας ευαίσθητης επιχείρησης, να έχει στις συσκευές του εναέριες φωτογραφίες από διάφορες τοποθεσίες και να ετοιμάζεται να φύγει για την Κίνα - και παρ' όλα αυτά να μην υπάρχει αρκετό υλικό για να αποδειχθεί ότι εκτελούσε κατασκοπευτική αποστολή.
Πόσο πραγματική είναι τελικά η «κινεζική απειλή»;
Αυτός είναι και ο λόγος που ακόμη και μέσα στην αμερικανική κυβέρνηση υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες για την πραγματική έκταση του προβλήματος.
Νυν και πρώην αξιωματούχοι εκτιμούν ότι οι πτήσεις που μπορούν πράγματι να αποδοθούν σε κινεζικές επιχειρήσεις πληροφοριών είναι πιθανότατα σχετικά λίγες.
Ένας πρώην αξιωματούχος αντικατασκοπείας προχώρησε ακόμη περισσότερο. «Πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους είναι ένοχοι απλώς και μόνο επειδή είναι Κινέζοι», ανέφερε, επισημαίνοντας ότι οι περισσότεροι χειριστές που συναντά το FBI είναι χομπίστες.
Για το σενάριο μιας μεγάλης, συντονισμένης κινεζικής εκστρατείας επιτήρησης με drones στις ΗΠΑ, η εκτίμησή του ήταν ακόμη πιο καυστική: «Το βλέπω σαν μια θεωρία συνωμοσίας που βρίσκεται υπό διαμόρφωση».
White Sands: Μια «επιτυχία» που αποκάλυψε τα κενά
Οι αμερικανικές αρχές θεωρούν την επιχείρηση στο White Sands επιτυχημένη. Και επιχειρησιακά, ήταν. Το drone εντοπίστηκε. Παρακολουθήθηκε επί ημέρες. Εξαναγκάστηκε σε προσγείωση. Διαφορετικές υπηρεσίες συνεργάστηκαν. Οι ύποπτες κινήσεις στο έδαφος εντοπίστηκαν και οι εμπλεκόμενοι τέθηκαν υπό έλεγχο.
Αλλά τα βασικά ερωτήματα παραμένουν. Ποιος χειριζόταν το drone; Ποια ήταν ακριβώς η σχέση της ομάδας στο τροχόσπιτο με αυτό; Ποιος ο ρόλος της γυναίκας στο εθνικό πάρκο; Και πόσο ισχυρά ήταν τα στοιχεία που οδήγησαν το FBI να θεωρήσει ότι υπήρχαν δεσμοί με τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών;
Το White Sands είναι, τελικά, μια επιτυχία που αποκαλύπτει ταυτόχρονα μια μεγαλύτερη αδυναμία.
Οι ΗΠΑ μπορούν πλέον να εντοπίσουν και σε ορισμένες περιπτώσεις να εξουδετερώσουν ένα ύποπτο drone. Αυτό που δυσκολεύονται ακόμα να κάνουν είναι να εντοπίσουν γρήγορα ποιος βρίσκεται πίσω από αυτό, ποια υπηρεσία πρέπει να αντιδράσει και αν απέναντί τους βρίσκεται ένας απρόσεκτος χομπίστας, ένα καρτέλ ή ένας πραγματικός κατάσκοπος.
Η απειλή που εγκυμονεί η εξέλιξη της τεχνολογίας είναι ήδη ορατή. Ο μηχανισμός άμυνας όμως προσπαθεί ακόμη να την προλάβει.
«Απέχουμε πολύ από το να έχουμε τελειώσει», παραδέχθηκε πρώην Αμερικανός αξιωματούχος. «Και εξακολουθούμε να είμαστε πάρα, πάρα πολύ ευάλωτοι», πρόσθεσε.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
