Πτυχές των σχέσεων μεταξύ των Νεάντερνταλ και των σύγχρονων ανθρώπων οι οποίες μέχρι σήμερα παρέμεναν αδιευκρίνιστες, ενδέχεται να αποκαλύπτει ένα ασυνήθιστο μοτίβο στο χρωμόσωμα Χ που εντοπίστηκε σε νέα μελέτη.
Η νέα μελέτη τoυ PubMedCentral, με επικεφαλής τον εξελικτικό βιολόγο Αλεξάντερ Πλατ, υποστηρίζει ότι οι διασταυρώσεις μεταξύ των δύο πληθυσμών δεν ήταν απαραίτητα τυχαίες, αλλά ενδέχεται να ακολουθούσαν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο ως προς το φύλο των ατόμων που αναπαράγονταν μεταξύ τους.
Εδώ και δεκαετίες, γενετικές έρευνες έχουν επιβεβαιώσει ότι οι Νεάντερνταλ και οι Homo sapiens απέκτησαν απογόνους μεταξύ τους σε διαφορετικές περιόδους της προϊστορίας. Έτσι σήμερα, οι περισσότεροι άνθρωποι εκτός Αφρικής φέρουν περίπου 2% DNA των Νεάντερνταλ, λόγω των επαφών που είχαν οι δύο πληθυσμοί πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια.
Η ακριβής φύση όμως αυτών των σχέσεων παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστη. Τα αρχαιολογικά ευρήματα δεν έχουν δημιουργήσει μέχρι στιγμής μια σαφή εικόνα για το πώς συνυπήρχαν οι δύο ομάδες, ενώ ακόμη και όταν εντοπίζονται παρόμοια εργαλεία και αντικείμενα σε αρχαιολογικές θέσεις, αυτό δεν αποδεικνύει αυτόματα ότι οι άνθρωποι που τα κατασκεύασαν συναντήθηκαν κιόλας.
Το μυστήριο του χρωμοσώματος Χ
Οι ερευνητές εξετάζουν το χρωμόσωμα Χ σαν ένα γενετικό αποτύπωμα των επαφών μεταξύ των δύο ομάδων. Η κατανομή του DNA υποδηλώνει ότι οι διασταυρώσεις μπορεί να μην ήταν ισόρροπες ως προς το φύλο των ατόμων που συμμετείχαν. Ωστόσο, τα γενετικά στοιχεία δεν αποδεικνύουν από μόνα τους πώς ακριβώς συνέβαιναν αυτές οι σχέσεις ούτε αν οφείλονταν σε προτιμήσεις συντρόφου, μετακινήσεις πληθυσμών ή άλλους παράγοντες.
Μία πιθανή εξήγηση είναι ότι η φυσική επιλογή περιόρισε σταδιακά ορισμένες γενετικές παραλλαγές των Νεάντερνταλ. Η νέα μελέτη εξετάζει, ωστόσο, αν η εικόνα αυτή μπορεί να συνδέεται και με τον τρόπο με τον οποίο οι δύο πληθυσμοί αποκτούσαν απογόνους μεταξύ τους.
Η πρώτη αλληλούχιση υψηλής κάλυψης του γονιδιώματος ενός Νεάντερνταλ πραγματοποιήθηκε το 2010. Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι το χρωμόσωμα Χ, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 5% του DNA των ανθρώπινων κυττάρων, εμφανίζει σημαντικά μικρότερη παρουσία γενετικού υλικού προερχόμενου από τους Νεάντερνταλ.
Μία από τις βασικές εξηγήσεις που είχαν προταθεί ήταν η λεγόμενη αρνητική φυσική επιλογή. Σύμφωνα με αυτήν, ορισμένες γενετικές παραλλαγές των Νεάντερνταλ ενδέχεται να ήταν ασύμβατες με τη βιολογία των σύγχρονων ανθρώπων και σταδιακά να εξαφανίστηκαν μέσα από τις διαδοχικές γενιές. Η ομάδα του Πλατ, ωστόσο, αμφισβήτησε ότι αυτή η εξήγηση αρκεί για να ερμηνεύσει τα ευρήματα.
Γιατί οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο διαφορετικών αναπαραγωγικών προτύπων
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα χρωμοσώματα Χ των Νεάντερνταλ περιείχαν περισσότερο DNA σύγχρονου ανθρώπου σε μη κωδικοποιούσες περιοχές, δηλαδή σε τμήματα που δεν περιέχουν άμεσα τις οδηγίες για την παραγωγή πρωτεϊνών, σε σύγκριση με τις περιοχές που κωδικοποιούν πρωτεΐνες.
Εάν η βασική αιτία ήταν η φυσική επιλογή υπέρ των γενετικών παραλλαγών που ευνοούσαν την επιβίωση, θα αναμενόταν διαφορετικό μοτίβο κατανομής του γενετικού υλικού.
Αντίθετα, τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι οι διαφορές ενδέχεται να συνδέονται με τον τρόπο με τον οποίο πραγματοποιούνταν οι διασταυρώσεις μεταξύ των δύο πληθυσμών και με το ποιο φύλο συνέβαλλε περισσότερο στη μεταφορά γενετικού υλικού.
Το χρωμόσωμα Χ προσφέρει ένα ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο για τη διερεύνηση αυτού του ζητήματος. Οι γυναίκες διαθέτουν δύο χρωμοσώματα Χ, ενώ οι άνδρες ένα Χ και ένα Υ. Οι μητέρες μεταβιβάζουν ένα χρωμόσωμα Χ σε κάθε παιδί, ενώ οι πατέρες μεταβιβάζουν το Χ στις κόρες τους και το Υ στους γιους τους.
Επομένως, η κατανομή του γενετικού υλικού στο χρωμόσωμα Χ μπορεί να προσφέρει ενδείξεις για τη σχετική συμβολή ανδρών και γυναικών στην αναπαραγωγή και, κατ' επέκταση, για τη μεταφορά γενετικής καταγωγής μεταξύ πληθυσμών.
Τι έδειξαν οι προσομοιώσεις
Οι προσομοιώσεις που πραγματοποίησε η ερευνητική ομάδα υποδεικνύουν ότι οι αρσενικοί Νεάντερνταλ ενδέχεται να αναπαράγονταν συχνότερα με γυναίκες που είχαν μεγαλύτερη γενετική καταγωγή από τους σύγχρονους ανθρώπους, παρά να συνέβαινε το αντίστροφο.
Σύμφωνα με τον Πλατ, το μοτίβο αυτό φαίνεται να επαναλήφθηκε σε τουλάχιστον δύο περιόδους διασταύρωσης, οι οποίες απέχουν μεταξύ τους περίπου 200.000 χρόνια.
Οι ερευνητές εντόπισαν τουλάχιστον δύο διακριτές φάσεις γενετικής ανάμειξης. Η μία, πριν από περίπου 45.000 χρόνια, εκτιμάται ότι συνέβαλε στο μεγαλύτερο μέρος του DNA προέλευσης από τους Νεάντερνταλ που εντοπίζεται σήμερα στους πληθυσμούς εκτός Αφρικής.
Η δεύτερη φάση τοποθετείται πριν από περισσότερα από 200.000 χρόνια και άφησε γενετικά ίχνη που διατηρήθηκαν στους πληθυσμούς των Νεάντερνταλ, αντί να περάσουν στους σύγχρονους ανθρώπινους πληθυσμούς.
Τα ευρήματα υποδεικνύουν, επομένως, ότι οι επαφές μεταξύ των δύο ομάδων δεν περιορίστηκαν σε ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά ενδέχεται να επαναλαμβάνονταν επί εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια.
Τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα
Η μελέτη προσφέρει μια διαφορετική οπτική για την εξελικτική ιστορία του ανθρώπου, καθώς υποδεικνύει ότι η γενετική ανάμειξη μεταξύ Νεάντερταλ και Homo sapiens ενδέχεται να επηρεάστηκε από επαναλαμβανόμενα αναπαραγωγικά πρότυπα.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι τα γενετικά δεδομένα δεν μπορούν να αποκαλύψουν από μόνα τους τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιούνταν αυτές οι επαφές.
Δεν είναι δυνατόν να εξακριβωθεί εάν οι σχέσεις ήταν συναινετικές, εάν συνδέονταν με βία ή συγκρούσεις ή εάν προέκυπταν στο πλαίσιο συμμαχιών μεταξύ διαφορετικών ομάδων. Παραμένει επίσης άγνωστο ποιος αναλάμβανε τη φροντίδα των παιδιών που γεννιούνταν από αυτές τις ενώσεις.
Τα συμπεράσματα βασίζονται σε γενετικές αναλύσεις και προσομοιώσεις και περιγράφουν ένα στατιστικό μοτίβο σε επίπεδο πληθυσμών, όχι συγκεκριμένες σχέσεις μεταξύ ατόμων.
Η έρευνα αναδεικνύει τη δυνατότητα του αρχαίου DNA να αποκαλύπτει πτυχές της κοινωνικής και αναπαραγωγικής συμπεριφοράς των ανθρώπινων πληθυσμών, οι οποίες δεν αφήνουν απαραίτητα ευδιάκριτα ίχνη στο αρχαιολογικό αρχείο.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
