CNN: ΗΠΑ και Κίνα σε «κούρσα εξοπλισμών» για την AI που θυμίζει Ψυχρό Πόλεμο

Η Κίνα επιταχύνει την προσπάθειά της να αναδειχθεί σε παγκόσμια ηγέτιδα δύναμη στην τεχνητή νοημοσύνη έως το τέλος της δεκαετίας. Η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει μια ολοκληρωμένη στρατηγική, η οποία προβλέπει μαζική και συντονισμένη χρηματοδότηση και κινητοποίηση πόρων, σε μια κλίμακα που διευκολύνεται σημαντικά από το μονοκομματικό σύστημα της χώρας.

Όπως αναφέρει ανάλυση του CNN, μπορεί το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας να είναι επιρρεπές στις υπερβολές, ωστόσο οι ηγέτες της χώρας αντιμετωπίζουν την τεχνητή νοημοσύνη ως υπαρξιακή απειλή για την εξουσία τους. Για τον λόγο αυτό, επιστρατεύουν κάθε διαθέσιμο μέσο προκειμένου να διασφαλίσουν ότι δεν θα μείνουν πίσω στην κούρσα της AI. Την ίδια ώρα, η Κίνα πλησιάζει ήδη τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού, η αμερικανική βιομηχανία τεχνητής νοημοσύνης δηλώνει ότι επιθυμεί να βάλει «φρένο» στον ρυθμό ανάπτυξής της. Ο φόβος της είναι διαφορετικός: η Silicon Valley αναπτύσσει μια τεχνολογία που θα μπορούσε να ξεπεράσει τον έλεγχο των δημιουργών της και, στη χειρότερη περίπτωση, να αποτελέσει καταστροφική απειλή για την ανθρωπότητα.

Το κατά πόσο η AI μπορεί πράγματι να αποκτήσει τέτοιες δυνατότητες παραμένει αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης, χωρίς να υπάρχει οριστική απάντηση.

Ωστόσο, ΗΠΑ και Κίνα βρίσκονται σε μια τεχνολογική κούρσα που, σύμφωνα με το CNN, θυμίζει την πυρηνική αντιπαράθεση του Ψυχρού Πολέμου. Τότε, η σοβαρότητα της πυρηνικής απειλής ανάγκασε ακόμη και τους πιο σκληρούς αντιπάλους να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι. Οι δύο πλευρές θέσπισαν κανόνες για την προστασία της ανθρωπότητας, παρότι διέθεταν αρκετή ισχύ για να καταστρέψουν τον κόσμο πολλές φορές.

Σήμερα, ΗΠΑ και Κίνα αναζητούν τη σωστή ισορροπία μεταξύ της ρύθμισης της AI και της τεχνολογικής προόδου. Κάθε πλευρά διαθέτει διαφορετικά πλεονεκτήματα σε αυτή την κούρσα. Παράλληλα, ο κλάδος φαίνεται να πλησιάζει σε ένα κρίσιμο, αν και ασαφώς προσδιορισμένο, σημείο καμπής. Αυτό θα μπορούσε να αναγκάσει τόσο τους δημιουργούς της τεχνολογίας όσο και τις πολιτικές ηγεσίες να αντιμετωπίσουν πιο άμεσα το ζήτημα της ισχύος της.

Η Κίνα κλείνει την «ψαλίδα»

Η αμερικανική κυβέρνηση επιχείρησε να διατηρήσει το τεχνολογικό της πλεονέκτημα περιορίζοντας την πρόσβαση της Κίνας στα πλέον προηγμένα τσιπ τεχνητής νοημοσύνης. Οι περιορισμοί δημιούργησαν σημαντικά εμπόδια στην ανάπτυξη των κινεζικών μοντέλων.

Οι κινεζικές εταιρείες, ωστόσο, αντέδρασαν βελτιώνοντας το λογισμικό τους και καθιστώντας το πιο αποδοτικό ως προς την κατανάλωση ενέργειας. «Δεν μπορούσαν να φτάσουν τους Αμερικανούς επειδή δεν διέθεταν τα πιο προηγμένα τσιπ, οπότε έκαναν το λογισμικό τους καλύτερο και πιο ενεργειακά αποδοτικό», εξηγεί ο David Bellman, επικεφαλής προϊόντων στη SynMax, εταιρεία ανάλυσης δεδομένων.

Τον Φεβρουάριο του 2025, το μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης της κινεζικής DeepSeek υπολειπόταν κατά μόλις 0,4% του κορυφαίου μοντέλου της OpenAI σε δοκιμές αξιολόγησης. Η επίδοση αυτή αποτελούσε ένα τεράστιο άλμα σε σχέση με προηγούμενα μοντέλα.

Έκτοτε, τα κινεζικά και τα αμερικανικά μοντέλα βρίσκονται πολύ κοντά σε επίπεδο επιδόσεων. Σύμφωνα με την έκθεση AI Index 2026 του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, το χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας ως προς τις επιδόσεις των μοντέλων AI έχει «ουσιαστικά κλείσει».

Οι ΗΠΑ εξακολουθούν, πάντως, να διαθέτουν σημαντικά πλεονεκτήματα στην ανάπτυξη των πλέον προηγμένων μοντέλων, στις ιδιωτικές επενδύσεις και στις υποδομές data centers. Αυτό επισημαίνει ο Andrew Chin, καθηγητής Δικαίου της Τεχνητής Νοημοσύνης στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας. Επομένως, το ποια χώρα βρίσκεται «μπροστά» εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο με τον οποίο μετρά κανείς την υπεροχή.

Η στρατηγική του Πεκίνου

Η Κίνα, πάντως, δεν δείχνει διατεθειμένη να παραχωρήσει έδαφος. Το 2025 παρουσίασε το New Generation Artificial Intelligence Development Plan, ένα σχέδιο για την κατάκτηση ηγετικής θέσης στην AI. Το σχέδιο αξιοποιεί τον τεχνολογικό τομέα της χώρας και τις κρατικές υπηρεσίες για την ανάπτυξη υποδομών και την εκπαίδευση μεγάλων γλωσσικών μοντέλων.

Μεταξύ των στόχων είναι η ενίσχυση της κινεζικής οικονομίας, ώστε η χώρα να αναδειχθεί σε παγκόσμια ηγέτιδα δύναμη σε τεχνολογίες που μπορούν να επιφέρουν μεγάλες αλλαγές. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι μπαταρίες, η ρομποτική και οι αυτοματισμοί.

«Ο κεντρικός σχεδιασμός επέτρεψε στην Κίνα να αναπτύξει γρήγορα τη δική της τεχνολογία και να επεκτείνει την παγκόσμια επιρροή της», επισημαίνουν ερευνητές του National Security Data and Policy Institute του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια σε μελέτη που δημοσιεύθηκε λίγο μετά την παρουσίαση της κινεζικής πολιτικής.

Η στρατηγική του Πεκίνου, ωστόσο, παρουσιάζει και σημαντικά μειονεκτήματα. Σύμφωνα με τους ίδιους ερευνητές, το κινεζικό μοντέλο AI ευνοεί πολιτικές προτιμήσεις και ενθαρρύνει τη μεροληψία στις απαντήσεις των συστημάτων.

Αυτό συνδέεται με το γεγονός ότι η βασική ανησυχία της κινεζικής ηγεσίας δεν επικεντρώνεται στην πιθανή εξαφάνιση της ανθρωπότητας. Εστιάζει περισσότερο στην απειλή που θα μπορούσε να αποτελέσει η τεχνολογία για την εξουσία του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Η ρύθμιση της AI στην Κίνα έχει, σύμφωνα με την ανάλυση, σε μεγάλο βαθμό ιδεολογικό χαρακτήρα. Εστιάζει κυρίως στους περιορισμούς σχετικά με το περιεχόμενο που μοιράζονται τα συστήματα με τους χρήστες τους και στην ενίσχυση του πολιτικού ελέγχου του Κόμματος.

Την ανησυχία αυτή ανέδειξε και ο υπουργός Κρατικής Ασφάλειας της Κίνας, Chen Yixin, σε άρθρο του στο κρατικό περιοδικό China Cyberspace. Ο Chen προειδοποίησε ότι η χώρα πρέπει να διατηρήσει την κυριαρχία και τον έλεγχο της AI, καθώς σε διαφορετική περίπτωση το Κόμμα θα μπορούσε να χάσει τον έλεγχο επί των πολιτών.

Υποστήριξε ακόμη ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη για να αποκτήσουν πλεονέκτημα έναντι της Κίνας στην κυβερνοασφάλεια ή την κατασκοπεία. Η τεχνολογία, σύμφωνα με τον ίδιο, θα μπορούσε επίσης να αξιοποιηθεί για έναν πόλεμο προπαγάνδας κατά του Κομμουνιστικού Κόμματος.

Οι προσπάθειες περιορισμού της AI στις ΗΠΑ

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, την ίδια ώρα, η βιομηχανία της AI δηλώνει ότι επιδιώκει την αυτορρύθμιση. Ηγετικά στελέχη του κλάδου συναντώνται με πολιτικούς και συζητούν τρόπους περιορισμού της τεχνολογίας.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, έχει υποστηρίξει ότι τέτοιες προσπάθειες υποκύπτουν σε υπερβολικούς φόβους και θεωρίες συνωμοσίας. Εκτιμά επίσης ότι η επιβράδυνση θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική παραχώρηση πλεονεκτήματος προς την Κίνα.

Παραμένει ασαφές πόσο σταθερή θα είναι η βιομηχανία στη δηλωμένη πρόθεσή της να επιβραδύνει την ανάπτυξη της AI. Δεν είναι επίσης σαφές σε ποιο βαθμό πιστεύει πραγματικά ότι η τεχνολογία της μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στην ανθρωπότητα.

Οι σκεπτικιστές επισημαίνουν ότι ο αμερικανικός κλάδος αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια στην εξασφάλιση της υπολογιστικής ισχύος που θα απαιτούνταν για να αποκτήσουν τα συστήματα πραγματικά καταστροφικές δυνατότητες.

Η ανάπτυξη data centers στις ΗΠΑ υπολείπεται σημαντικά των φιλόδοξων στόχων του κλάδου για αύξηση της υπολογιστικής ισχύος. Ελλείψεις εργατικού δυναμικού, κατασκευαστικών υλικών και προηγμένων τσιπ έχουν προκαλέσει καθυστερήσεις. Σε αυτές προστίθενται τα προβλήματα στις αδειοδοτήσεις, τα αυξημένα επιτόκια και οι αντιδράσεις απέναντι στην κατασκευή data centers.

«Πρόκειται για θεμελιώδη προβλήματα που θα μπορούσαν να ανατρέψουν τα επιχειρηματικά μοντέλα των τεχνολογικών εταιρειών», επισημαίνει ο Darrell West, ανώτερος ερευνητής στον τομέα των μελετών διακυβέρνησης στο Brookings Institution.

Κανείς δεν γνωρίζει πού βρίσκεται το όριο

Το βασικό ζήτημα, ωστόσο, είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει πόση υπολογιστική ισχύς απαιτείται ώστε η τεχνητή νοημοσύνη να αποκτήσει πραγματικά καταστροφικές δυνατότητες.

«Όποιος σας λέει ότι μόλις φτάσουμε σε μια συγκεκριμένη υπολογιστική ισχύ θα συμβεί η καταστροφή και ότι μέχρι εκείνο το σημείο είμαστε ασφαλείς, δεν λέει την αλήθεια», σημειώνει ο Vincent Conitzer, καθηγητής Πληροφορικής στο Carnegie Mellon.

Όπως προσθέτει, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ακόμη και η σημερινή υπολογιστική ισχύς να είναι ήδη αρκετή, εφόσον προστεθούν ορισμένες νέες και έξυπνες ιδέες.

Για τον λόγο αυτό, οι υποστηρικτές της ρύθμισης θεωρούν ότι οι προσπάθειες ελέγχου της AI πρέπει να αρχίσουν ανεξάρτητα από το πότε εκτιμά ο κλάδος ότι θα φτάσει σε ένα δυνητικά καταστροφικό επίπεδο ανάπτυξης.

«Οι καθυστερήσεις στις υποδομές μπορεί να μας δίνουν περιθώριο χρόνου, αλλά το περιθώριο χρόνου δεν αποτελεί διακυβέρνηση», επισημαίνει ο Andrew Chin.

Η πρόταση του Dario Amodei

Ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Dario Amodei, υποστήριξε σε ανοιχτή επιστολή ότι οι ΗΠΑ πρέπει να διατηρήσουν την υπεροχή τους έναντι της Κίνας στις δυνατότητες της AI. Θεωρεί, ωστόσο, ότι η ταχύτητα της αμερικανικής καινοτομίας δεν θα πρέπει να ξεπερνά εκείνη που απαιτείται για να παραμένουν μπροστά από τον στρατηγικό τους αντίπαλο.

Μια τέτοια προσέγγιση, κατά την άποψή του, θα έδινε στην αμερικανική βιομηχανία περισσότερο χρόνο για να διασφαλίσει ότι η AI δεν είναι επικίνδυνη. Παράλληλα, θα δημιουργούσε διαπραγματευτικό πλεονέκτημα έναντι της Κίνας, ώστε να οδηγηθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για τη δημιουργία κάποιου είδους παγκόσμιου ρυθμιστικού πλαισίου.

Ο Amodei προειδοποίησε ότι, εάν οι ΗΠΑ επιβραδύνουν περισσότερο από όσο απαιτείται, προγράμματα που συνδέονται με το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας και συνεχίζουν χωρίς αντίστοιχη επιβράδυνση θα μπορούσαν να περάσουν μπροστά. Κάτι τέτοιο, όπως υποστηρίζει, θα δημιουργούσε σημαντικό κίνδυνο για την εθνική ασφάλεια.

Παράλληλα, εκτιμά ότι τα μέτρα που προτείνει δεν θα δυσκολέψουν τη συνεργασία με την Κίνα. Αντίθετα, θεωρεί ότι θα αυξήσουν τη διαπραγματευτική ισχύ των δημοκρατιών και θα καταστήσουν πιθανότερη μια μελλοντική συμφωνία.

Το Πεκίνο, πάντως, δεν εμφανίστηκε θετικό απέναντι στην πρόταση. Σε άρθρο της, η κρατική κινεζική Global Times χαρακτήρισε την ανοιχτή επιστολή ως προσέγγιση από το «εγχειρίδιο του Ψυχρού Πολέμου».

Ο κοινός φόβος και το ενδεχόμενο συνεργασίας

Παρά τις διαφορές των δύο πλευρών, και στο Πεκίνο υπάρχουν φόβοι για μια ανεξέλεγκτη τεχνητή νοημοσύνη που θα μπορούσε να λειτουργήσει έξω από τα όρια που θέτει η κυβέρνηση. Η Κίνα αναγνωρίζει επίσης την ανάγκη περιορισμού της τεχνολογίας, ώστε αυτή να παραμένει υπό έλεγχο.

«Το Πεκίνο πιθανότατα έχει τις δικές του βαθιές ανησυχίες σχετικά με τη δυνατότητα της AI να αποσταθεροποιήσει το κοινωνικό και πολιτικό του σύστημα», επισημαίνει ο Philip Potter, εκτελεστικός διευθυντής του National Security Data and Policy Institute του Πανεπιστημίου της Βιρτζίνια.

Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τον Potter, ένα πνεύμα συνεργασίας θα μπορούσε να εξυπηρετεί τα συμφέροντα τόσο των κυβερνήσεων όσο και των βιομηχανιών των δύο χωρών.

Μια πιθανή συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει αμοιβαίους περιορισμούς στην ανάπτυξη της AI από τον ιδιωτικό τομέα, ενώ η ανάπτυξη της τεχνολογίας σε κρατικό επίπεδο και για σκοπούς εθνικής ασφάλειας θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί χωριστά.

Η εναλλακτική, σύμφωνα με τον Andrew Chin, είναι μια αυτοτροφοδοτούμενη «κούρσα εξοπλισμών». Εάν κάθε χώρα θεωρεί ότι πρέπει να διατηρεί στρατηγικό πλεονέκτημα έναντι της άλλης, τότε καμία πλευρά δεν μπορεί ουσιαστικά να εφαρμόσει μια αποτελεσματική πολιτική ασφάλειας.

Όπως επισημαίνει ο Chin, υπάρχει θεμιτό συμφέρον εθνικής ασφάλειας στο να αποτραπεί ένας στρατηγικός ανταγωνιστής από το να αποκτήσει αποφασιστικό τεχνολογικό πλεονέκτημα.

Υπάρχει, όμως, και ένα δεύτερο ζήτημα εθνικής ασφάλειας: να μην αναπτυχθούν συστήματα των οποίων τη συμπεριφορά, τους στόχους ή τις ευρύτερες συνέπειες οι άνθρωποι δεν μπορούν να κατανοήσουν ή να ελέγξουν με αξιοπιστία.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.