Της Δώρας Αντωνίου
Νέα δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο και στον τρόπο που η Άγκυρα επιδιώκει να επιβάλλει τις μονομερείς και ασύμβατες με το Διεθνές Δίκαιο διεκδικήσεις της επιφέρει η κίνηση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να προχωρήσει σε κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου. Σε επίπεδο νομιμότητος και ισχύος, η εξέλιξη αυτή δεν ανατρέπει τον παράνομο χαρακτήρα του μνημονίου. Ωστόσο, είναι μια κίνηση που η Άγκυρα επιδιώκει εδώ και χρόνια, προκειμένου να μπορεί να επικαλεστεί ότι η δική της θεώρηση για τον τρόπο οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο έχει και την υποστήριξη και αναγνώριση και κάποιου άλλου, εν προκειμένω της Λιβύης.
Η εξέλιξη ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για τις διαθέσιμες επιλογές της Αθήνας στη γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου, με κυρίαρχη την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. νοτίως της Κρήτης.
Η κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου, το οποίο υπογράφηκε το 2019, αποτελεί αναμφίβολα μια σημαντική εξέλιξη, που δεν είναι ασύνδετη με όλα όσα συμβαίνουν στην ευρύτερη περιοχή το τελευταίο διάστημα. Σίγουρα έρχεται να επιβεβαιώσει την αυξημένη, πλέον, επιρροή που ασκεί η Άγκυρα στην Ανατολική Λιβύη, έπειτα από πολυετή προσπάθεια για την ενίσχυση του «αποτυπώματός» της εκεί, καθώς διατηρεί ήδη ισχυρούς δεσμούς με τη Δυτική Λιβύη. Καθώς το τελευταίο διάστημα εντείνεται η φημολογία ότι η αμερικανική πλευρά προωθεί την ενοποίηση της Λιβύης, κάτι που θεωρεί ότι θα λειτουργήσει σταθεροποιητικά για την περιοχή, η Τουρκία έχοντας πλέον ενισχύσει τους δεσμούς και με τις δύο πλευρές, διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο στις όποιες διαδικασίες δρομολογηθούν, αλλά και παρουσία στην επόμενη μέρα.
Ως μια εξέλιξη που σχετίζεται με την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου θεωρείται η αντικατάσταση, προ δεκαημέρου περίπου, του επί 12 έτη προέδρου της Βουλής της Λιβύης, Ακίλα Σάλεχ. Οι αναφορές σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης επιβεβαιώνουν ότι η Άγκυρα επιδιώκει να εμφανίσει την εξέλιξη ως ένα στάδιο ενίσχυσης της νομιμότητας και της σημασίας του τουρκολιβυκού μνημονίου. Η Αθήνα απάντησε άμεσα σε αυτές τις αναφορές, υπογραμμίζοντας μέσω ανακοίνωση του υπουργείου Εξωτερικών ότι «Η απόφαση αυτή δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου, το οποίο αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών της περιοχής. Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις.
Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Το μνημόνιο παραγνωρίζει, εξάλλου, τα ελληνικά νησιά και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες με βάση την UNCLOS και το διεθνές εθιμικό δίκαιο». Προειδοποιεί, δε, ότι «θα προβεί σε κάθε ενδεδειγμένη ενέργεια για τη διασφάλιση των κυριαρχικών της δικαιωμάτων».
Εκτιμάται ότι η κινητικότητα της Άγκυρας, πέραν της επιδίωξης να ενισχύσει το «αποτύπωμά» της στη Λιβύη και να εξασφαλίσει ότι θα έχει ρόλο στην όποια επόμενη μέρα, συνδέεται και με τις κινήσεις της Ελλάδας. Αποτελεί, τρόπον τινά, την τουρκική «απάντηση» στις κινήσεις της Αθήνας για να επανεκκινήσουν οι εργασίες για το καλώδιο ηλεκτρικής σύνδεσης Ελλάδας - Κύπρου, καθώς και στην ανακήρυξη των θαλάσσιων πάρκων. Με δεδομένο ότι η τουρκική αντίδραση στις ερευνητικές εργασίες για το καλώδιο στα ανοιχτά της Κάσου έγιναν με παραπομπή στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και «δικαιώματα» που απορρέουν από αυτό, ενδεχομένως η χθεσινή εξέλιξη να σηματοδοτεί σκληρή στάση στις εργασίες που πρόκειται να επανεκκινήσουν το επόμενο διάστημα.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
