Μπορεί μία εξέταση αίματος να διαγνώσει έγκαιρα διάφορες μορφές καρκίνου; - Τι αναφέρουν ειδικοί του ΕΚΠΑ

Μπορεί μια εξέταση αίματος να εντοπίζει διαφορετικές μορφές καρκίνου πριν από την εμφάνιση συμπτωμάτων; Μια μεγάλη κλινική μελέτη στην Αγγλία, με τη συμμετοχή 142.250 ανθρώπων, εξετάζει τις δυνατότητες αυτής της προσέγγισης, αλλά και τα όριά της, καθώς τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα δεν επιβεβαιώνουν ακόμη το αναμενόμενο κλινικό όφελος.

Τα ευρήματα της μελέτης NHS-Galleri, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό New England Journal of Medicine, παρουσιάζουν οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα», της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, δρ. Μαρία Καπαρέλου, παθολόγος-ογκολόγος, και Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής και πρώην πρύτανης του ΕΚΠΑ.

Η έρευνα αφορά τις εξετάσεις αίματος που επιχειρούν να ανιχνεύσουν ταυτόχρονα πολλαπλούς τύπους καρκίνου, γνωστές διεθνώς ως Multicancer Early Detection (MCED).

Η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει συγκεντρώσει σημαντικό επιστημονικό ενδιαφέρον, καθώς τα καθιερωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου καλύπτουν περιορισμένο αριθμό κακοηθειών. Για αρκετές μορφές καρκίνου δεν υπάρχει σήμερα διαθέσιμη μέθοδος πληθυσμιακού ελέγχου που να συνιστάται ευρέως.

Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη

Η μελέτη NHS-Galleri πραγματοποιήθηκε στην Αγγλία και συμπεριέλαβε 142.250 άτομα ηλικίας 50 έως 77 ετών.

Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η πρώτη υποβλήθηκε στην εξέταση αίματος Galleri, επιπλέον του καθιερωμένου προσυμπτωματικού ελέγχου, ενώ η δεύτερη ακολούθησε τη συνήθη πρακτική.

Κατά τη διάρκεια της μελέτης πραγματοποιήθηκαν τρεις ετήσιοι κύκλοι αιμοληψίας.

Η εξέταση αναλύει το κυκλοφορούν ελεύθερο DNA (cell-free DNA ή cfDNA) που βρίσκεται στο αίμα, αναζητώντας χαρακτηριστικά πρότυπα μεθυλίωσης που μπορεί να σχετίζονται με την παρουσία καρκίνου.

Με αυτόν τον τρόπο επιχειρεί να εντοπίσει ένα πιθανό καρκινικό σήμα και να προβλέψει το όργανο από το οποίο προέρχεται, ώστε να κατευθυνθεί ο περαιτέρω διαγνωστικός έλεγχος.

Πρόκειται επομένως για μέθοδο ανίχνευσης ενδείξεων καρκίνου, όχι για εξέταση που από μόνη της αρκεί για την οριστική διάγνωση.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Ο βασικός στόχος της μελέτης ήταν να διαπιστωθεί εάν η προσθήκη του τεστ Galleri μπορούσε να μειώσει τη συχνότητα διάγνωσης καρκίνου σε προχωρημένο στάδιο, δηλαδή σταδίου ΙΙΙ ή IV, σε 12 προκαθορισμένες κατηγορίες κακοηθειών.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν οι καρκίνοι του πνεύμονα, του παγκρέατος, των ωοθηκών και του παχέος εντέρου.

Ο κύριος στόχος της μελέτης δεν επιτεύχθηκε, καθώς δεν διαπιστώθηκε στατιστικά σημαντική μείωση των διαγνώσεων σταδίου ΙΙΙ ή IV μεταξύ των δύο ομάδων.

Όπως επισημαίνουν οι δύο γιατροί του ΕΚΠΑ:

«Τα αποτελέσματα δεν ανέδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά στο πρωτεύον καταληκτικό σημείο. Συγκεκριμένα, διαγνώστηκαν 706 περιστατικά καρκίνου σταδίου ΙΙΙ ή IV στην ομάδα της εξέτασης, έναντι 688 στην ομάδα ελέγχου. Ωστόσο, παρατηρήθηκαν λιγότερες διαγνώσεις μεταστατικού καρκίνου σταδίου IV, με σχετική μείωση της επίπτωσης κατά 14%. Επιπλέον, στην ομάδα της εξέτασης καταγράφηκαν περισσότερες διαγνώσεις καρκίνου σταδίου Ι ή ΙΙ, ενώ οι διαγνώσεις έπειτα από επείγουσα προσέλευση στο νοσοκομείο ήταν μειωμένες κατά 21,3%».

Η μείωση κατά 14% στις διαγνώσεις καρκίνου σταδίου IV αποτελεί ένα από τα σημαντικά δευτερεύοντα ευρήματα της μελέτης. Δεν αλλάζει, ωστόσο, το γεγονός ότι η εξέταση δεν πέτυχε τον πρωτεύοντα στόχο της.

Οι γιατροί επισημαίνουν ότι το συγκεκριμένο αποτέλεσμα δεν τεκμηριώνει ακόμη οριστικό κλινικό όφελος.

Πόσο αξιόπιστο ήταν το τεστ

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία για την απόδοση της εξέτασης όταν ανιχνεύθηκε πιθανό καρκινικό σήμα.

Σύμφωνα με την ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine, περίπου το 52% των συμμετεχόντων που είχαν θετικό αποτέλεσμα διαγνώστηκε τελικά με καρκίνο.

Το ποσοστό αυτό αφορά τη θετική προγνωστική αξία της εξέτασης: δηλαδή πόσοι από εκείνους που έλαβαν θετικό αποτέλεσμα πράγματι είχαν καρκίνο.

Δεν σημαίνει ότι η εξέταση εντόπισε το 52% όλων των καρκίνων που εμφανίστηκαν στους συμμετέχοντες.

Παράλληλα, στις περιπτώσεις όπου η εξέταση ανίχνευσε σωστά καρκινικό σήμα, η πρώτη πρόβλεψή της για το πιθανό όργανο προέλευσης ήταν σωστή στο 87% των περιπτώσεων.

Τα δεδομένα αυτά αποτυπώνουν τις διαγνωστικές δυνατότητες της τεχνολογίας, αλλά δεν αρκούν για να αποδείξουν ότι η εφαρμογή της σε έναν γενικό πληθυσμό θα μειώσει τους θανάτους από καρκίνο.

Τι μένει να αποδειχθεί

Οι δύο γιατροί του ΕΚΠΑ σημειώνουν ότι η ανίχνευση καρκίνου μέσω του κυκλοφορούντος ελεύθερου DNA ενδέχεται να συμβάλει στην πρωιμότερη διάγνωση και να περιορίσει τις περιπτώσεις στις οποίες η νόσος εντοπίζεται αφού έχει εξαπλωθεί σε απομακρυσμένα όργανα.

Υπογραμμίζουν, ωστόσο, ότι η διάρκεια παρακολούθησης των συμμετεχόντων ήταν σχετικά περιορισμένη για μια μελέτη προσυμπτωματικού ελέγχου.

Η περαιτέρω παρακολούθησή τους θα επιτρέψει να αξιολογηθεί εάν οι διαφορές που παρατηρήθηκαν στα στάδια διάγνωσης μεταφράζονται τελικά σε μείωση της θνησιμότητας.

Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η πραγματική αξία μιας νέας εξέτασης προσυμπτωματικού ελέγχου δεν εξαρτάται μόνο από το πόσους περισσότερους καρκίνους μπορεί να εντοπίσει, αλλά και από το εάν περιορίζει τις προχωρημένες διαγνώσεις και, τελικά, τους θανάτους από τη νόσο.

Η μελέτη NHS-Galleri αποτελεί, σύμφωνα με τους ίδιους, σημαντικό βήμα για τη διερεύνηση της μοριακής ανίχνευσης πολλαπλών μορφών καρκίνου, αναδεικνύοντας παράλληλα την ανάγκη περαιτέρω επιστημονικής τεκμηρίωσης πριν από την ευρεία εφαρμογή της συγκεκριμένης προσέγγισης στον πληθυσμιακό έλεγχο.

Το τεστ Galleri έχει ήδη απασχολήσει τη διεθνή επιστημονική συζήτηση, ακόμα και με ερωτήματα για την αξιοπιστία του. Τα νεότερα αποτελέσματα προσθέτουν δεδομένα από μια μεγάλη τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη, χωρίς ακόμη να παρέχουν την τελική απάντηση για το όφελος στην επιβίωση.

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.