Σοκ προκάλεσε η ισχυρότατη έκρηξη που «ταρακούνησε» το ιστορικό κέντρο της Αθήνας λίγο μετά τις 07:30 το πρωί της Παρασκευής 25 Σεπτεμβρίου στην οδό Λυσικράτους στην Πλάκα, η οποία στοίχισε τη ζωή σε 6 ανθρώπους και προκάλεσε την κατάρρευση τριώροφου κτιρίου και εκτεταμένες ζημιές σε παρακείμενα κτίρια και σταθμευμένα οχήματα.
Ο τραγικός επίλογος της πολύωρης επιχείρησης έρευνας και διάσωσης γράφτηκε στα συντρίμμια του νεοκλασικού κτιρίου το μεσημέρι του Σαββάτου, ενώ «το βάρος» πέφτει πια στα αίτια της τραγωδίας. Οι αρμόδιες Αρχές καλούνται να απαντήσουν σε κρίσιμα ερωτήματα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες σημειώθηκε η φονική έκρηξη, με τη διαρροή αερίου να βρίσκεται στο επίκεντρο των ερευνών.
Σύμφωνα με τον αντιδήμαρχο Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Αθηναίων, Ανδρέα Γραμματικογιάννη, το περιστατικό δεν φαίνεται να συνδέεται με το εξωτερικό δίκτυο φυσικού αερίου, αλλά με πιθανή αστοχία στην κατασκευή αυτόνομου δικτύου στο εσωτερικό του δευτέρου ορόφου.
Σήμερα, η Πολεοδομία του Δήμου Αθηναίων ξεκινά νέο κύκλο αυτοψιών, προκειμένου να καταγραφεί αναλυτικά η κατάσταση των δύο κτιρίων που βρίσκονται εκατέρωθεν του κατεστραμμένου νεοκλασικού και έχουν υποστεί σημαντικές ζημιές, καθώς η παλαιότητά τους αυξάνει την ανάγκη για λεπτομερή έλεγχο της στατικότητάς τους, ενώ παράλληλα συνεχίζονται οι εργασίες στα συντρίμμια και πέριξ αυτών από κλιμάκιο της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού, εξετάζοντας την αλληλουχία των γεγονότων και συγκεκριμένα στο τι οδήγησε στην έκρηξη, στην κατάρρευση του κτιρίου αλλά και στην πυρκαγιά που ακολούθησε στη συνέχεια. Παράλληλα, αναμένονται τα αποτελέσματα των ιατροδικαστικών εξετάσεων στις σορούς των έξι θυμάτων, τα οποία εκτιμάται ότι θα δώσουν επιπλέον απαντήσεις για τα τελευταία κρίσιμα λεπτά που προηγήθηκαν της καταστροφής.
«Προϋποθέσεις» και «δικλείδες ασφαλείας»
Την ίδια ώρα, ερωτήματα σχετικά με τους κινδύνους της παροχής φυσικού αερίου έχουν έρθει στη δημόσια συζήτηση, ειδικότερα για το τι μπορεί να έχει συμβεί στην Πλάκα, αλλά κυρίως για το ποια είναι τα μέτρα ασφαλείας που μπορούν να αποτρέψουν μια αντίστοιχη τραγωδία.
Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Επαγγελματιών Τεχνικών Εγκαταστάσεων Καύσης, Γιώργος Καλύβας, μιλώντας στο ΕΡΤnews αναφέρθηκε στα μέτρα ασφαλείας που προβλέπονται στις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου. Όπως είπε, για την εγκατάσταση ενός συστήματος απαιτείται μια σειρά τεχνικών εργασιών και ελέγχων, από τη μελέτη και την κατασκευή έως την πιστοποίηση και την τελική ενεργοποίηση της εγκατάστασης.
Επιπλέον, οι πιστοποιημένες εγκαταστάσεις φυσικού αερίου διαθέτουν δικλείδες ασφαλείας, ενώ στα λεβητοστάσια των κεντρικών εγκαταστάσεων θέρμανσης προβλέπονται ανιχνευτές και αισθητήρες αερίου, καθώς και βαλβίδες ασφαλείας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συντήρηση των εγκαταστάσεων. Όπως ανέφερε, η συντήρηση πρέπει να γίνεται κάθε χρόνο από νόμιμο εξειδικευμένο τεχνικό εγκαταστάσεων καύσης, ο οποίος εκδίδει το σχετικό πιστοποιητικό. Παράλληλα, κάθε τέσσερα χρόνια απαιτείται έλεγχος της γραμμής αερίου υπό πίεση, προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι υπάρχει στεγανότητα στη σωληνογραμμή, από τον μετρητή μέχρι τη συσκευή.
Κατά τον ίδιο τρόπο, ο Γραμματέας Ενημέρωσης της ΠΟΜΙΔΑ, Μανώλης Κρανίδης, επισήμανε την ανάγκη ειδικής μελέτης, προϋποθέσεων και προδιαγραφών, αλλά και προβλεπόμενων ελέγχων, προκειμένου να εκμηδενιστεί η επικινδυνότητα του αερίου. Τόνισε επίσης, πως η εγκατάσταση φυσικού αερίου δεν μπορεί να γίνει σε όλα τα κτίρια (και ειδικά σε αυτά που είναι μιας κάποιας παλαιότητας και δεν έχουν ακάλυπτους), καθώς δεν είναι όλα κατάλληλα για μια τέτοια παρέμβαση.
Τι είναι το φυσικό αέριο και πώς μπορεί να γίνει επικίνδυνο
Το φυσικό αέριο (μεθάνιο, CH4) είναι άχρωμο, άοσμο και ελαφρύτερο από τον αέρα, οπότε εξαπλώνεται γρήγορα. Από μόνο του δεν έχει οσμή, αλλά οι προμηθευτές προσθέτουν μια χημική ουσία (μερκαπτάνη) που του δίνει έντονη οσμή σάπιων αυγών για να ανιχνεύεται εύκολα.
Είναι εξαιρετικά εύφλεκτο καθώς μπορεί να ανάψει από οποιονδήποτε σπινθήρα, ενώ σε συγκέντρωση από 5 έως15% στον αέρα μπορεί να προκαλέσει έκρηξη. Σε πιο υψηλές συγκεντρώσεις μειώνει το οξυγόνο, προκαλώντας ασφυξία.
Στις πιο συνηθισμένες αιτίες διαρροών, συμπεριλαμβάνονται -εκτός από μια λανθασμένη εγκατάσταση από μη πιστοποιημένο τεχνικό ή την κακή συντήρηση της εγκατάστασης- χαλαρές ή φθαρμένες συνδέσεις σωλήνων, παλιοί ή κατεστραμμένοι εύκαμπτοι σωλήνες
βλάβες στις βάνες διακοπής ή ελαττωματικές συσκευές (κουζίνα, λέβητας, θερμοσίφωνας).
Το «τρίγωνο της φωτιάς»
Υπό κανονικές συνθήκες, επειδή το φυσικό αέριο είναι ελαφρύτερο από τον αέρα, τείνει να ανεβαίνει ψηλά και να διασκορπίζεται γρήγορα αν υπάρχει σωστός αερισμός.
Μπορεί να προκαλέσει έκρηξη μόνο όταν συντρέχουν ταυτόχρονα τρεις συγκεκριμένοι παράγοντες, οι οποίοι σχηματίζουν το λεγόμενο «τρίγωνο της φωτιάς» σε συνθήκες εγκλωβισμού.
- Διαρροή και Εγκλωβισμός: Το αέριο διαφεύγει στον χώρο (π.χ. από ξεχασμένη εστία κουζίνας, σβήσιμο φλόγας από υγρό που ξεχείλισε, ή ελαττωματική σωλήνωση) και παγιδεύεται επειδή οι πόρτες και τα παράθυρα είναι ερμητικά κλειστά.
- Δημιουργία Εκρηκτικού Μείγματος: Το αέριο αναμειγνύεται με το οξυγόνο του αέρα. Για να γίνει έκρηξη, η συγκέντρωση του φυσικού αερίου στον αέρα πρέπει να βρεθεί εντός των ορίων εκρηκτικότητας (περίπου 5% έως 15%). Αν είναι λιγότερο δεν ανάβει, αν είναι περισσότερο δεν υπάρχει αρκετό οξυγόνο για να γίνει έκρηξη.
- Πηγή Ανάφλεξης (Έναυσμα): Όταν το μείγμα είναι έτοιμο, οποιαδήποτε μικρή πηγή θερμότητας ή σπινθήρας αρκεί για να πυροδοτήσει την ακαριαία καύση. Αυτός ο σπινθήρας μπορεί να προέλθει από το άναμμα ενός διακόπτη φωτός, τη λειτουργία μιας ηλεκτρικής συσκευής (π.χ. το μοτέρ του ψυγείου που παίρνει μπρος αυτόματα), ένα σπίρτο, ή ακόμα και από στατικό ηλεκτρισμό. Επειδή η καύση αυτής της παγιδευμένης ποσότητας γίνεται ακαριαία, απελευθερώνεται τεράστια ενέργεια που αυξάνει απότομα την πίεση, με αποτέλεσμα να διαλύονται τοίχοι και τζάμια για να εκτονωθεί η πίεση προς τα έξω.
Για να το πούμε πιο απλά: Το φυσικό αέριο δεν μπορεί να καεί ή να εκραγεί μόνο του. Χρειάζεται απαραίτητα να αναμειχθεί με το οξυγόνο του αέρα, αλλά στη σωστή αναλογία (όριο εκρηκτικότητας, 5% έως 15% φυσικό αέριο στον αέρα) και λειτουργεί ως εξής:
- Πολύ λίγο αέριο (κάτω από 5%): Το αέριο είναι πολύ «αραιό» μέσα στο δωμάτιο. Αν ανάψετε έναν σπινθήρα, δεν υπάρχει αρκετό καύσιμο για να μεταδοθεί η φωτιά. Δεν γίνεται έκρηξη.
- Πολύ οξυγόνο / Σωστή αναλογία (5% - 15%): Αυτό είναι το επικίνδυνο σημείο. Υπάρχει ακριβώς όσο αέριο και όσο οξυγόνο χρειάζεται ώστε, με τον παραμικρό σπινθήρα, να καεί όλη η ποσότητα ακαριαία, μέσα σε ένα κλάσμα του δευτερολέπτου. Αυτή η ακαριαία καύση προκαλεί το ωστικό κύμα της έκρηξης.
- Πολύ αέριο (πάνω από 15%): Το αέριο είναι υπερβολικά «πυκνό» και έχει «πνίξει» το οξυγόνο του δωματίου. Επειδή δεν υπάρχει αρκετό οξυγόνο για να υποστηρίξει την καύση, το μείγμα δεν εκρήγνυται (αν όμως ανοίξετε την πόρτα και μπει φρέσκος αέρας, η αναλογία θα πέσει αμέσως στην επικίνδυνη ζώνη).
Με απλά λόγια, η έκρηξη γίνεται μόνο όταν η «συνταγή» αερίου και αέρα είναι ακριβώς στην επικίνδυνη αναλογία.
Σημάδια Διαρροής Αερίου
Το πιο συνηθισμένο σημάδι διαρροής αερίου είναι η χαρακτηριστική προστιθέμενη οσμή μερκαπτάνης, η οποία μοιάζει με οσμή από σάπια αυγά, θειάφι, ή αποσυντιθέμενα οργανικά υλικά.
Ταυτόχρονα, μια διαρροή μπορεί να παράγει χαρακτηριστικούς ήχους, όπως σφύριγμα ή σύριγμα κοντά σε σωλήνες, ροή αέρα από συνδέσεις η «ψιθυριστό» ήχο κοντά στις βάνες.
Μια διαρροή αερίου μπορεί επίσης να προκαλέσει και κάποια οπτικά σημάδια, τα οποία συχνά αγνοούμε ή παραβλέπουμε, ωστόσο μπορεί να αποτελούν μια σημαντική ένδειξη του προβλήματος. Αυτά συμπεριλαμβάνουν φυτά κοντά σε αγωγούς που μαραίνονται χωρίς λόγο, φυσαλίδες σε νερό που μπορεί να υπάρχει κοντά σε υπόγειους σωλήνες, σκόνη ή καπνό (εξάχνωση) κοντά σε σωλήνες, φλόγα με κίτρινο ή κόκκινο χρώμα στις συσκευές αντί για μπλε, μαύρα σημάδια γύρω από συσκευές (αιθάλη) ή υγρασία στα παράθυρα χωρίς λόγο.
Μια πιθανή διαρροή μπορεί επίσης να προκαλέσει αύξηση του λογαριασμού αερίου χωρίς εμφανή λόγο και να κάνει τον μετρητή (ρολόι, όπως λέμε) αερίου να γυρίζει ακόμα και όταν όλες οι συσκευές είναι κλειστές.
Η καταγραφή των ενδείξεων του μετρητή κατά διαστήματα μπορεί να αποτελέσει μια απλή μέθοδο ελέγχου μιας πιθανής διαρροής, ωστόσο οι ηλεκτρονικοί ανιχνευτές που κυκλοφορούν στο εμπόριο, είναι πιο ακριβείς και μπορούν να εντοπίσουν ακόμα και μικρές διαρροές.
Σημειώνεται ότι η έκθεση σε αέριο μπορεί να επιφέρει συμπτώματα στον ανθρώπινο οργανισμό, όπως πονοκέφαλο, ζάλη, ναυτία, αδυναμία, δυσκολία στην αναπνοή, ερεθισμό ματιών και λαιμού ή ακόμη και δυσκολία συγκέντρωσης.
Τι να κάνετε σε περίπτωση διαρροής
Σε περίπτωση που αντιληφθείτε διαρροή αερίου στον χώρο σας:
- Θα πρέπει να αποφύγετε εντελώς οτιδήποτε μπορεί να πυροδοτήσει καύση. Ένας σπινθήρας μπορεί να προέλθει ακόμη και από το άναμμα ή το κλείσιμο ενός διακόπτη φωτός ή μιας ηλεκτρικής συσκευής.
- Αν είναι εφικτό, κλείστε την παροχή αερίου. Η γενική βάνα αερίου βρίσκεται στο εξωτερικό ντουλάπι του μετρητή (στην είσοδο της πολυκατοικίας), ενώ συνήθως υπάρχει και μια τοπική βάνα διακοπής ακριβώς κάτω από τον επίτοιχο λέβητα αερίου ή κοντά στη συσκευή (π.χ. κουζίνα). Περιστρέψτε τη λαβή της βάνας 90°, κάθετα στον σωλήνα. (Όταν η λαβή είναι κάθετα στον σωλήνα, η βάνα είναι κλειστή).
- Ανοίξτε πόρτες και παράθυρα για αερισμό και εγκαταλείψτε άμεσα το κτίριο, αφήνοντας τις πόρτες ανοιχτές καθώς φεύγετε.
- Καλέστε βοήθεια από ασφαλή απόσταση (τουλάχιστον 50 μέτρα) από το κτίριο. Καλέστε την Άμεση Επεμβάση της εταιρείας διανομής αερίου (π.χ. στο 11711 για την Attiki Gas / Enaon), την πυροσβεστική (199), ή έναν πιστοποιημένο τεχνικό αερίου (αν έχετε τον αριθμό).
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
