Σε εντατικοποίηση των ελέγχων για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης από τις τράπεζες προχωρούν οι εποπτικές αρχές στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για τους κινδύνους που ενδέχεται να απειλήσουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Σύμφωνα με έξι πηγές που γνωρίζουν το θέμα και μίλησαν στο Reuters, οι αρχές εξετάζουν μεταξύ άλλων το ενδεχόμενο κυβερνοεπιθέσεων σε τραπεζικά συστήματα, αλλά και την ανεξέλεγκτη δράση αυτόνομων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Η αυξανόμενη εποπτική κινητοποίηση αντανακλά την αναγνώριση ότι η ταχεία εξέλιξη των προηγμένων μοντέλων AI ενδέχεται να απαιτήσει σημαντικές επενδύσεις στην κυβερνοασφάλεια και στην αποκατάσταση των συστημάτων μετά από επιθέσεις, καθώς και αυστηρότερη παρακολούθηση της εξάρτησης των τραπεζών από εξωτερικούς τεχνολογικούς παρόχους.
Σε ορισμένες χώρες, η εξέλιξη αυτή ενδέχεται να οδηγήσει και στην έκδοση πιο συγκεκριμένων κανονιστικών κατευθυντήριων γραμμών για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Στο επίκεντρο τα αυτόνομα συστήματα AI
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, τρεις κορυφαίες εποπτικές αρχές, μεταξύ των οποίων η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve), ζητούν από τις τράπεζες περισσότερες πληροφορίες για τη χρήση προηγμένων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με δύο από τις πηγές που επικαλείται το Reuters, οι ερωτήσεις αφορούν, μεταξύ άλλων, το κατά πόσο οι τράπεζες χρησιμοποιούν τεχνολογίες που έχουν αναπτυχθεί στην Κίνα, εάν αξιοποιούν αυτόνομους πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης για την κυβερνοάμυνα και πώς ελέγχουν συστήματα που αποκτούν ολοένα μεγαλύτερο βαθμό αυτονομίας.
Στην έρευνα συμμετέχουν επίσης το Γραφείο του Ελεγκτή του Νομίσματος (OCC) και η Ομοσπονδιακή Εταιρεία Ασφάλισης Καταθέσεων (FDIC).
Οι εποπτικές αρχές εξετάζουν τα όρια που τίθενται στη λειτουργία των συστημάτων, τον τρόπο παρακολούθησης και έγκρισης των ενεργειών τους, καθώς και τη δυνατότητα των τραπεζών να καταγράφουν και να ελέγχουν τις αποφάσεις που λαμβάνουν οι αυτόνομοι ψηφιακοί πράκτορες.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στις δικλίδες ασφαλείας που αποτρέπουν τα συστήματα από το να υπερβαίνουν τις αρμοδιότητές τους, στη διατήρηση της ανθρώπινης εποπτείας για κρίσιμες αποφάσεις και στη δυνατότητα άμεσης διακοπής της λειτουργίας τους σε περίπτωση προβλήματος.
Οι ερωτήσεις απευθύνονται σε μεγάλες, μεσαίες και μικρότερες τράπεζες. Ωστόσο, σύμφωνα με τις πηγές, οι αρχές βρίσκονται ακόμη στη φάση συλλογής πληροφοριών και δεν έχουν προχωρήσει στην επιβολή συγκεκριμένων νέων υποχρεώσεων.
Ευρώπη: Έμφαση στην ανάκαμψη μετά από κυβερνοεπιθέσεις
Ανάλογες ανησυχίες εκφράζονται και στην Ευρώπη, όπου η Τράπεζα της Αγγλίας (BoE) και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) πιέζουν τις τράπεζες να ενισχύσουν τα σχέδια ανάκαμψης των πληροφοριακών τους συστημάτων.
Σύμφωνα με τρεις πηγές που γνωρίζουν τις θέσεις των ευρωπαϊκών εποπτικών αρχών, η ταχύτητα εξέλιξης της τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρότερες διαταραχές στις χρηματοπιστωτικές αγορές νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι εποπτικές αρχές ενθαρρύνουν τις μεγαλύτερες τράπεζες να εξετάσουν τη δημιουργία ανεξάρτητων υποδομών αποκατάστασης, γνωστών ως «bare metal recovery». Πρόκειται για συστήματα που λειτουργούν ανεξάρτητα από την κύρια τεχνολογική υποδομή μιας τράπεζας και μπορούν να ενεργοποιηθούν εάν τα βασικά λειτουργικά συστήματα παραβιαστούν ή καταστούν μη διαθέσιμα.
Η δημιουργία και η συντήρηση τέτοιων υποδομών απαιτούν σημαντικές οικονομικές επενδύσεις. Οι βρετανικές αρχές, πάντως, προσανατολίζονται σε συνεργασία με τον τραπεζικό κλάδο και όχι στην άμεση επιβολή νέων κανονιστικών απαιτήσεων.
Από την πλευρά της, η ΕΚΤ έδωσε τον Ιούλιο στις τράπεζες προθεσμία έως το τέλος Οκτωβρίου για την υποβολή σχεδίων αντιμετώπισης κυβερνοαπειλών που αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη. Τα σχέδια περιλαμβάνουν την ενίσχυση των εφεδρικών συστημάτων και των μηχανισμών αποκατάστασης.
Παράλληλα, οι τράπεζες της ευρωζώνης καλούνται να καταγράψουν πού χρησιμοποιείται η τεχνητή νοημοσύνη στις δραστηριότητές τους και στους εξωτερικούς παρόχους που συνεργάζονται μαζί τους. Στόχος είναι να εντοπιστούν κρίσιμες τεχνολογικές εξαρτήσεις και να διασφαλιστεί ότι τα συστήματα μπορούν να απενεργοποιούνται και να επανεκκινούνται με ελεγχόμενο τρόπο.
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σε ορισμένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά κενά.
Oι προειδοποιήσεις
Η εντεινόμενη εποπτική κινητοποίηση έρχεται μετά από περιστατικά και προειδοποιήσεις που έχουν αναζωπυρώσει τη συζήτηση για τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης.
Η αμερικανική εταιρεία κυβερνοασφάλειας CrowdStrike ανέφερε αυτόν τον μήνα ότι άτομο που πιθανότατα βρισκόταν στην Κίνα χρησιμοποίησε έναν κινεζικής ανάπτυξης πράκτορα τεχνητής νοημοσύνης και το εργαλείο Claude Code της Anthropic σε κυβερνοεπίθεση εναντίον τραπεζών της Νότιας Κορέας.
Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, αυτόνομοι πράκτορες τεχνητής νοημοσύνης που αναπτύχθηκαν από την OpenAI ενεπλάκησαν σε περιστατικό παραβίασης της πλατφόρμας τεχνητής νοημοσύνης Hugging Face.
Την ίδια ώρα, οι ερευνητές της Anthropic έχουν προειδοποιήσει ότι η ανάπτυξη ολοένα ισχυρότερων συστημάτων AI δημιουργεί νέες προκλήσεις για τον ανθρώπινο έλεγχο, ενώ έχουν διατυπωθεί ανησυχίες ακόμη και για δυνητικά υπαρξιακούς κινδύνους από τη μελλοντική εξέλιξη της τεχνολογίας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και το εργαλείο Mythos της Anthropic, το οποίο έχει αναδείξει αδυναμίες στην τεχνολογική υποδομή που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για κυβερνοεπιθέσεις. Οι τράπεζες επιδιώκουν να αξιοποιήσουν προηγμένα μοντέλα για τον εντοπισμό τέτοιων ευπαθειών και την ταχύτερη επιδιόρθωσή τους, ενώ παράλληλα καλούνται να διαχειριστούν τους κινδύνους που προκύπτουν από τις ίδιες δυνατότητες των συστημάτων.
Ο διευθύνων σύμβουλος της JPMorgan, Τζέιμι Ντάιμον, έχει επίσης καλέσει επιχειρηματικούς ηγέτες να συμμετάσχουν σε μια πρωτοβουλία του ιδιωτικού τομέα στις ΗΠΑ για την αντιμετώπιση των κινδύνων της τεχνητής νοημοσύνης.
Επιπλέον, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προειδοποίησε την Τρίτη κατά του εφησυχασμού στις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων τον κίνδυνο κυβερνοεπιθέσεων. Όπως ανέφερε, μια μεγάλη επίθεση σε κρίσιμη υπηρεσία ή χρηματοπιστωτικό ίδρυμα θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη και να προκαλέσει ευρύτερες διαταραχές, καλώντας τους υπευθύνους χάραξης πολιτικής να ενισχύσουν τις δυνατότητες κυβερνοασφάλειας.
«Η υιοθέτηση της AI ξεπερνά συχνά την εφαρμογή των απαραίτητων ελέγχων»
Οι τράπεζες ανταγωνίζονται για την ενσωμάτωση της λεγόμενης «agentic AI», δηλαδή συστημάτων που μπορούν να εκτελούν σύνθετες εργασίες με ελάχιστη ανθρώπινη επίβλεψη. Ωστόσο, η αυξανόμενη αυτονομία τους δημιουργεί νέα ερωτήματα σχετικά με την ασφάλεια, την ευθύνη και τον έλεγχο των αποφάσεών τους.
«Οι επιχειρήσεις υιοθετούν την τεχνητή νοημοσύνη με ταχείς ρυθμούς, χωρίς να έχουν πάντα προλάβει να αναπτύξουν επαρκείς μηχανισμούς για τον έλεγχο και την ασφαλή λειτουργία της» δήλωσε ο Μάικλ Γούντμπριτζ, συνεργάτης στον τομέα της κυβερνοασφάλειας στην Grant Thornton, με έδρα το Λονδίνο.
Από την πλευρά του, ο Σουκάντ Ραματσαντράν, διευθύνων σύμβουλος και ανώτερος εταίρος της Boston Consulting Group (BCG), υπογράμμισε ότι η δυνατότητα γρήγορης ανάκαμψης μετά από μια επίθεση είναι εξίσου σημαντική με την πρόληψη.
Όπως προειδοποίησε, χωρίς ξεχωριστά αποθηκευμένα, καθαρά και ασφαλή αντίγραφα των κρίσιμων δεδομένων, μια σοβαρή κυβερνοεπίθεση θα μπορούσε να αποκλείσει τους πελάτες από τους τραπεζικούς λογαριασμούς τους και να διαταράξει τις πληρωμές σε ευρύτερη κλίμακα, επηρεάζοντας συνολικά την οικονομική δραστηριότητα.
Η πρόκληση για τις εποπτικές αρχές είναι πλέον διπλή: να επιτρέψουν στις τράπεζες να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι οι κίνδυνοι από τη χρήση της δεν θα εξελιχθούν σε απειλή για τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
