Του Αντώνη Ζήβα
Περισσότερα από 200 δισ. δολάρια υπολογίζεται ότι θα ανέλθουν οι υλικές ζημιές και το κόστος ανασυγκρότησης που συνδέονται με τον πόλεμο ΗΠΑ - Ιράν στις χώρες του Περσικού Κόλπου, ενώ οι συνολικές οικονομικές απώλειες αναμένεται να φτάσουν τα 790 δισ. δολάρια έως το 2030.
Σύμφωνα με νέα έκθεση της Allianz Trade, η οποία δημοσιεύθηκε στις 9 Νοεμβρίου, η σύγκρουση έχει προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στις οικονομίες των έξι κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC): της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ, του Κουβέιτ, του Μπαχρέιν και του Ομάν.
Το μέγεθος των επιπτώσεων διαφοροποιείται σημαντικά από χώρα σε χώρα, με καθοριστικό παράγοντα την εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ. Οι οικονομίες που δεν διαθέτουν εναλλακτικές οδούς εξαγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι εκείνες που δέχονται το ισχυρότερο πλήγμα.
Η έκθεση, με τίτλο «War’s scarring effect on the Gulf: USD 790bn lost through 2030, and a new era of borrowing ahead», εκτιμά ότι η οικονομική παραγωγή της περιοχής θα είναι σωρευτικά κατά 5,9% χαμηλότερη έως το 2030 σε σχέση με τις προβλέψεις που υπήρχαν πριν από τον πόλεμο.
Πάνω από 80 ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν πληγεί
Το μεγαλύτερο μέρος των υλικών ζημιών συγκεντρώνεται στις ενεργειακές υποδομές των χωρών που εξαρτώνται περισσότερο από το Ορμούζ. Περισσότερες από 80 εγκαταστάσεις έχουν δεχθεί πλήγματα κατά τη διάρκεια του πολέμου, από μονάδες παραγωγής μέχρι διυλιστήρια και αγωγούς, ενώ περίπου το ένα τρίτο έχει υποστεί σοβαρές ζημιές.
Οι μεγαλύτερες καταστροφές καταγράφονται στο Κουβέιτ, το Κατάρ και το Μπαχρέιν, με την Allianz να επισημαίνει ότι αποφεύχθηκε ένα ακόμη δυσμενέστερο σενάριο, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των εγκαταστάσεων παραγωγής δεν υπέστη ολοκληρωτική καταστροφή.
Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι συνέπειες για το Κατάρ. Στις πρώτες εβδομάδες του πολέμου υπέστη ζημιές ένα πεδίο παραγωγής φυσικού αερίου, το οποίο αντιστοιχεί περίπου στο 18% της συνολικής παραγωγής της χώρας και στο 4% της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Η αποκατάσταση της συγκεκριμένης εγκατάστασης αναμένεται να χρειαστεί αρκετά χρόνια, σύμφωνα με την έκθεση.
Παράλληλα, οι ιρανικές επιθέσεις σε διυλιστήρια και άλλες ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν επηρεάσει την αγορά πετρελαϊκών προϊόντων, συμβάλλοντας στις ελλείψεις διυλισμένων καυσίμων.
Κατάρ, Κουβέιτ και Μπαχρέιν αντιμέτωπα με τη μεγαλύτερη ύφεση
Η εξάρτηση από το Ορμούζ αποτυπώνεται και στις προβλέψεις για την πορεία του ΑΕΠ το 2026. Η Allianz εκτιμά ότι η οικονομία του Κατάρ θα συρρικνωθεί κατά 14%, του Κουβέιτ κατά 11% και του Μπαχρέιν κατά 8%.
Για τη Σαουδική Αραβία προβλέπεται ύφεση 2,8%, ενώ για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα η συρρίκνωση εκτιμάται σε 0,9%.
Το Ομάν αποτελεί την εξαίρεση, καθώς αναμένεται να καταγράψει ανάπτυξη 3,3%. Η γεωγραφική του θέση και η δυνατότητα εξαγωγών μέσω λιμανιών που βρίσκονται εκτός του Περσικού Κόλπου το καθιστούν λιγότερο ευάλωτο στους περιορισμούς της ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ.
Συνολικά, το ΑΕΠ των έξι χωρών αναμένεται να υποχωρήσει κατά 4% το 2026, ενώ οι προβλέψεις για το 2027 εμφανίζουν σημαντική ανάκαμψη, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει νέα μεγάλη κλιμάκωση και ότι θα αποκατασταθεί η ομαλή λειτουργία των θαλάσσιων μεταφορών.
Η Allianz εκτιμά ότι οι οικονομίες του Κουβέιτ και του Κατάρ θα μπορούσαν να αναπτυχθούν κατά περίπου 9% το 2027, καθώς θα επανέρχονται σε λειτουργία παραγωγικές δυνατότητες που έχουν περιοριστεί λόγω του πολέμου.
Πλήγμα στον τουρισμό και την αγορά ακινήτων
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στην ενέργεια. Ο τουρισμός, οι αερομεταφορές, το εμπόριο και η αγορά ακινήτων έχουν επίσης δεχθεί ισχυρές πιέσεις.
Οι διεθνείς τουριστικές αφίξεις στις χώρες του Κόλπου μειώθηκαν κατά 22% το πρώτο εξάμηνο του 2026 σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι. Η Allianz εκτιμά ότι τα τουριστικά έσοδα θα είναι περίπου 33% χαμηλότερα φέτος σε σχέση με το σενάριο που δεν θα είχε ξεσπάσει ο πόλεμος, με τις συνολικές απώλειες να υπολογίζονται σε 56 δισ. δολάρια.
Η ανάκαμψη αναμένεται να είναι αργή και άνιση. Η επιστροφή κοντά στα προπολεμικά επίπεδα του τουρισμού εκτιμάται ότι δεν θα επιτευχθεί πριν από το 2029, ενώ κάθε νέα στρατιωτική κλιμάκωση μπορεί να ανατρέψει την πορεία αποκατάστασης.
Στις αερομεταφορές, η επιβατική κίνηση στο διεθνές αεροδρόμιο του Ντουμπάι μειώθηκε κατά 30% το πρώτο εξάμηνο του έτους, ενώ τον Μάρτιο η πτώση έφτασε το 60%. Η συνολική επιβατική κίνηση των αεροπορικών εταιρειών της περιοχής, με βάση τα χιλιόμετρα που διανύουν οι επιβάτες, εκτιμάται ότι θα υποχωρήσει κατά 11,4% το 2026.
Στην αγορά ακινήτων του Ντουμπάι, οι τιμές κατοικιών μειώθηκαν κατά 10,2% έως τον Σεπτέμβριο σε σχέση με την κορύφωση του Ιανουαρίου. Η αβεβαιότητα έχει περιορίσει τη ζήτηση, ενώ η Allianz προειδοποιεί ότι οι επιπτώσεις δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στην αγορά.
Οι χώρες του Κόλπου στρέφονται στον δανεισμό
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αναδεικνύει η έκθεση αφορά τη δημοσιονομική κατάσταση των κρατών της περιοχής.
Η Allianz προβλέπει ότι το σωρευτικό δημοσιονομικό έλλειμμα των έξι χωρών θα φτάσει τα 475 δισ. δολάρια την περίοδο 2026-2030. Αν συνυπολογιστούν και οι λήξεις υφιστάμενων χρεών, οι συνολικές χρηματοδοτικές ανάγκες ανεβαίνουν στα 722 δισ. δολάρια.
Για την κάλυψή τους, οι κυβερνήσεις θα χρειαστεί να αυξήσουν τον δανεισμό τους, να χρησιμοποιήσουν συναλλαγματικά αποθέματα και, εφόσον χρειαστεί, να αντλήσουν κεφάλαια από τα κρατικά επενδυτικά ταμεία τους.
Συγκεκριμένα, η έκθεση υπολογίζει ότι θα απαιτηθούν περίπου 301 δισ. δολάρια από νέο δανεισμό, πέραν της αναχρηματοδότησης υφιστάμενων υποχρεώσεων, 125 δισ. δολάρια από συναλλαγματικά αποθέματα και 90 δισ. δολάρια από μεταφορές κεφαλαίων κρατικών επενδυτικών ταμείων.
Παράλληλα, περίπου 120 δισ. δολάρια από κεφάλαια των κρατικών επενδυτικών ταμείων αναμένεται να επαναπατριστούν και να κατευθυνθούν σε εγχώριες επενδύσεις έως το 2030, περιορίζοντας αντίστοιχα τις τοποθετήσεις τους στο εξωτερικό.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί αλλαγή στις προτεραιότητες των κυβερνήσεων, οι οποίες καλούνται να περιορίσουν ορισμένα μεγάλα αναπτυξιακά σχέδια και να δώσουν μεγαλύτερη βαρύτητα στην ασφάλεια και την ανθεκτικότητα των υποδομών τους.
Νέος ενεργειακός χάρτης με λιγότερη εξάρτηση από το Ορμούζ
Η έκθεση εκτιμά ότι ο πόλεμος θα επιταχύνει τη μετατόπιση των επενδύσεων προς υποδομές που θα επιτρέπουν τη μεταφορά ενέργειας και εμπορευμάτων χωρίς να απαιτείται διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ.
Στο πλαίσιο αυτό, αναμένεται να ενισχυθούν οι επενδύσεις σε αγωγούς, λιμάνια, σιδηροδρομικά δίκτυα και εναλλακτικούς εμπορικούς διαδρόμους, με μεγαλύτερη γεωγραφική βαρύτητα να αποκτούν η Ερυθρά Θάλασσα και η Αραβική Θάλασσα.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Σαουδική Αραβία, η οποία διαθέτει τη δυνατότητα μεταφοράς πετρελαίου προς την Ερυθρά Θάλασσα μέσω αγωγών, καθώς και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που μπορούν να διοχετεύουν πετρέλαιο προς τη Φουτζέιρα, στον Κόλπο του Ομάν.
Στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η DP World σχεδιάζει δύο λιμενικούς τερματικούς σταθμούς βαθέων υδάτων στην ανατολική ακτή της χώρας, ενώ η ADNOC προωθεί την επέκταση του αγωγού που συνδέει τις δυτικές περιοχές με τη Φουτζέιρα, με στόχο την ενίσχυση της εξαγωγικής δυναμικότητας έως το 2027.
Παράλληλα, το σχέδιο για το σιδηροδρομικό δίκτυο του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, μήκους 2.117 χιλιομέτρων, εντάσσεται στην προσπάθεια δημιουργίας εναλλακτικών διαδρομών μεταφοράς εμπορευμάτων.
Οι νέες δεσμεύσεις για επενδύσεις σε υποδομές και άμυνα εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 380-400 δισ. δολάρια έως το 2030, δημιουργώντας παράλληλα ευκαιρίες περίπου 160 δισ. δολαρίων για ιδιώτες και ξένους επενδυτές.
Η Allianz εκτιμά, τέλος, ότι ο πόλεμος δεν προκαλεί απλώς μια προσωρινή οικονομική αναταραχή, αλλά επιταχύνει μια βαθύτερη αναδιάταξη των οικονομιών του Κόλπου: από τα μεγάλα κατασκευαστικά και αναπτυξιακά έργα προς τις στρατηγικές υποδομές, την ενεργειακή ασφάλεια, την άμυνα, τα δίκτυα μεταφορών και τα κέντρα δεδομένων.
Το οικονομικό αποτύπωμα της σύγκρουσης, επομένως, δεν θα μετρηθεί μόνο στις εγκαταστάσεις που καταστράφηκαν, αλλά και στις επενδύσεις που δεν θα πραγματοποιηθούν, στα έσοδα που θα χαθούν και στο πρόσθετο κόστος που θα επωμιστούν οι χώρες της περιοχής τα επόμενα χρόνια
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
