Του Αντώνη Ζήβα
Στην καρδιά της ευρωπαϊκής συνοικίας των Βρυξελλών, λίγα μόλις βήματα από τα κτίρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μια γνώριμη ελληνική εικόνα έχει γίνει πλέον μέρος της καθημερινότητας.
Ουρές σχηματίζονται στα ελληνικά καφέ και ανάμεσα στους ευρωκράτες, τους λομπίστες, τους δημοσιογράφους και τους αξιωματούχους της ΕΕ ακούγεται όλο και συχνότερα μια παραγγελία που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα ήταν μάλλον ασυνήθιστη στις Βρυξέλλες: «Έναν freddo espresso, σκέτο».
Ο ελληνικός καφές ή για να ακριβολογούμε καλύτερα ο ελληνικού τύπου παγωμένος καφές, έχει καταφέρει να δημιουργήσει τη δική του μικρή «αυτοκρατορία» στην περίφημη «φούσκα των Βρυξελλών», συνδυάζοντας το παγωμένο ρόφημα με κάτι εξίσου χαρακτηριστικό: την ελληνική αντίληψη για την καφετέρια ως χώρο συνάντησης, συζήτησης και χαλάρωσης.
Το φαινόμενο καταγράφει σε εκτενές δημοσίευμά του το POLITICO, περιγράφοντας πώς τα ελληνικά καφέ έχουν εδραιωθεί σε μια περιοχή που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν προπύργιο των βελγικών και ιταλικών καφέ.
Από το «To Meli» μέχρι το Papillon
Ένα από τα χαρακτηριστικότερα παραδείγματα είναι το «To Meli», το οποίο άνοιξε το 2019 στην ευρωπαϊκή συνοικία, κοντά στα κέντρα λήψης αποφάσεων της ΕΕ.
Δεν είναι όμως το μοναδικό.
Τα «Papillon», «Caffeine» και «Cherry» αποτελούν μερικά ακόμη από τα δημοφιλή ελληνικά καφέ που έχουν δημιουργήσει ένα ξεχωριστό δίκτυο γύρω από την περιοχή του Schuman.
Η εικόνα είναι πλέον χαρακτηριστική: τις καθημερινές, τα τραπεζάκια και οι πάγκοι τους γεμίζουν με εργαζομένους των ευρωπαϊκών θεσμών, δημοσιογράφους και αξιωματούχους που πραγματοποιούν συναντήσεις ή κάνουν ένα διάλειμμα από τον έντονο ρυθμό της δουλειάς.
Τα Σαββατοκύριακα, η εικόνα αλλάζει. Η ευρωπαϊκή συνοικία αδειάζει από τους ευρωκράτες και τα ελληνικά καφέ μετατρέπονται σε σημεία συνάντησης της ελληνικής και κυπριακής κοινότητας.
Το σημαντικό, ωστόσο, είναι ότι το κοινό τους δεν περιορίζεται στους Έλληνες.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και εργαζόμενοι στους θεσμούς της ΕΕ έχουν υιοθετήσει τη συνήθεια, προσελκυόμενοι όχι μόνο από τον καφέ και το φαγητό αλλά και από την πιο χαλαρή ατμόσφαιρα που χαρακτηρίζει τα ελληνικά καταστήματα.
Η «εξαγωγή» μιας ολόκληρης κουλτούρας
Η επιτυχία των ελληνικών καφέ δεν εξηγείται μόνο από τον freddo.
Στην Ελλάδα, ο καφές δεν είναι απλώς ένα ρόφημα που καταναλώνεται γρήγορα πριν από την επιστροφή στη δουλειά. Είναι κοινωνική δραστηριότητα.
Το «πάμε για καφέ» μπορεί να σημαίνει δύο ανθρώπους που κάθονται για ώρες, συζητούν για τη δουλειά, την πολιτική, τις σχέσεις, την καθημερινότητα ή απλώς... για τίποτα συγκεκριμένο.
Αυτή η διαφορετική κουλτούρα έχει μεταφερθεί και στις Βρυξέλλες.
Σε μια πόλη όπου μεγάλο μέρος της καθημερινότητας περιστρέφεται γύρω από συνεδριάσεις, διαπραγματεύσεις, πολιτικές ισορροπίες και ατελείωτες συζητήσεις στους διαδρόμους των ευρωπαϊκών θεσμών, τα ελληνικά καφέ προσφέρουν έναν διαφορετικό ρυθμό.
Ο καφές γίνεται αφορμή για να σταματήσει κάποιος για λίγο και να συζητήσει.
Και αυτό φαίνεται να είναι ένα από τα στοιχεία που έχουν κάνει τα ελληνικά καφέ ιδιαίτερα δημοφιλή στην «ευρωπαϊκή φούσκα».
Η κρίση που έστειλε τους Έλληνες στις Βρυξέλλες
Πίσω από αυτή την επιχειρηματική επιτυχία βρίσκεται και μια ιστορία μετανάστευσης.
Πολλά από τα ελληνικά καφέ που σήμερα πρωταγωνιστούν στις Βρυξέλλες δημιουργήθηκαν ή αναπτύχθηκαν την περίοδο της ελληνικής οικονομικής κρίσης.
Η ανεργία στην Ελλάδα ξεπέρασε το 27% και χιλιάδες άνθρωποι αναζήτησαν επαγγελματικές ευκαιρίες στο εξωτερικό.
Οι ιδιοκτήτες του «To Meli» μετακόμισαν στο Βέλγιο το 2013, αναζητώντας καλύτερες προοπτικές.
Έξι χρόνια αργότερα άνοιξαν το πρώτο τους κατάστημα. Ανάλογη ήταν η διαδρομή και αρκετών άλλων εργαζομένων.
Πολλοί έφτασαν στις Βρυξέλλες κατά τη διάρκεια της κρίσης και βρήκαν δουλειά μέσω φίλων ή συγγενών που βρίσκονταν ήδη στην πόλη και εργάζονταν στον χώρο της εστίασης.
Έτσι δημιουργήθηκε σταδιακά ένα ελληνικό οικοσύστημα γύρω από τον καφέ, το οποίο βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό και στα δίκτυα της ελληνικής διασποράς.
Ένα success story με εκατομμύρια... freddo
Η ανάπτυξη των ελληνικών καφέ δεν είναι μόνο πολιτιστική αλλά και οικονομική.
Σύμφωνα με τα οικονομικά στοιχεία που επικαλείται το POLITICO, τα έσοδα του «To Meli» αυξήθηκαν σχεδόν κατά 300% μεταξύ 2013 και 2024.
Το «Papillon», επίσης ελληνικών συμφερόντων, είδε τον τζίρο του να τετραπλασιάζεται, σύμφωνα με τον διευθυντή του, Βασίλη Τσουράπη.
Οι αριθμοί δείχνουν ότι η ελληνική παρουσία στην αγορά του καφέ των Βρυξελλών δεν αποτελεί απλώς μια νοσταλγική γωνιά για την ελληνική κοινότητα.
Έχει εξελιχθεί σε κανονική επιχειρηματική δραστηριότητα, με πελατεία που ξεπερνά κατά πολύ τα όρια της διασποράς.
Ελληνικός freddo απέναντι σε ιταλικό espresso και shakerato
Στην καρδιά της ελληνικής «επέλασης» βρίσκεται ο freddo.
Ο freddo espresso και ο freddo cappuccino αποτελούν πλέον αναγνωρίσιμες επιλογές και εκτός Ελλάδας, με τα ελληνικά καφέ των Βρυξελλών να τον προσφέρουν ακριβώς όπως συνηθίζεται στην Αθήνα: διπλή δόση espresso, χτυπημένη με πάγο και σερβιρισμένη κρύα.
Η ελληνική εκδοχή έχει μάλιστα βρεθεί απέναντι στην ιταλική παράδοση του shakerato.
Οι δύο καφέδες μοιάζουν, αλλά δεν είναι ίδιοι. Το shakerato συνδέεται με την ιταλική κουλτούρα του espresso και συνήθως παρασκευάζεται με διαφορετικό τρόπο, ενώ ο ελληνικός freddo έχει εξελιχθεί σε ξεχωριστό κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής κουλτούρας του καφέ.
Η «μάχη» αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό στις Βρυξέλλες, όπου οι Έλληνες επιχειρηματίες επιχειρούν να κερδίσουν χώρο σε μια αγορά που έχει ισχυρή ιταλική παράδοση στον espresso.
Από τον φραπέ στον freddo
Η ελληνική σχέση με τον παγωμένο καφέ, βέβαια, δεν ξεκίνησε με τον freddo.
Για δεκαετίες ο φραπέ αποτελούσε το απόλυτο ελληνικό καλοκαιρινό ρόφημα.
Ο στιγμιαίος καφές, ο πάγος και ο χαρακτηριστικός αφρός δημιούργησαν μια συνήθεια που έγινε σχεδόν συνώνυμη με το ελληνικό καλοκαίρι.
Η έλευση του espresso στην Ελλάδα τη δεκαετία του 1990 δημιούργησε τις προϋποθέσεις για την επόμενη εξέλιξη.
Ο freddo espresso έγινε σταδιακά το νέο σύμβολο της ελληνικής κουλτούρας του καφέ και σήμερα ταξιδεύει μαζί με την ελληνική διασπορά.
Στις Βρυξέλλες, μάλιστα, η παρουσία του δεν περιορίζεται πλέον στα ελληνικά καταστήματα.
Σύμφωνα με καταγραφή εξειδικευμένου οδηγού για τον freddo, υπάρχουν αρκετά καφέ στην πόλη που διαθέτουν freddo espresso και freddo cappuccino στο μενού τους.
Η νέα «φούσκα» των Βρυξελλών
Η ελληνική παρουσία έχει πλέον αποκτήσει τέτοια δυναμική ώστε τα ελληνικά καφέ αποτελούν μέρος της καθημερινής ζωής της ευρωπαϊκής συνοικίας.
Το ιδιαίτερο στοιχείο είναι ότι δεν προσφέρουν μόνο έναν διαφορετικό καφέ.
Προσφέρουν μια διαφορετική εμπειρία.
Η ελληνική φιλοξενία, η οικειότητα του προσωπικού, τα ελληνικά γλυκά και αλμυρά εδέσματα και, πάνω απ' όλα, η ιδέα ότι ο καφές δεν είναι κάτι που πρέπει να καταναλωθεί βιαστικά, αλλά μια αφορμή για συνάντηση, έχουν μετατρέψει τα καταστήματα αυτά σε σημεία αναφοράς.
Έτσι, στην πόλη όπου λαμβάνονται αποφάσεις για ολόκληρη την Ευρώπη, μια μικρή αλλά χαρακτηριστική ελληνική συνήθεια έχει καταφέρει να γίνει μέρος της καθημερινότητας.
Και πλέον, ανάμεσα στις συζητήσεις για την Κομισιόν, το Συμβούλιο, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, τα λόμπι και τις ευρωπαϊκές πολιτικές, υπάρχει μια ακόμη σταθερά: Ένας freddo espresso στο χέρι.
Πηγή: skai.grΔιαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.