Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, η Τεχεράνη απάντησε με πλήγματα που ουσιαστικά οδήγησαν στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Οι τιμές του πετρελαίου εκτινάχθηκαν παγκοσμίως και έγινε σαφής η καθοριστική σημασία του περάσματος.
Ακολουθεί μια επισκόπηση της σημασίας των Στενών μέσα από χάρτες και διαγράμματα του Associated Press.
Τι είναι τα Στενά του Ορμούζ;
Τα Στενά του Ορμούζ είναι ένα στενό θαλάσσιο πέρασμα ανάμεσα στον Περσικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν. Αποτελούν τη βασική οδό μεταφοράς πολύτιμων εμπορευμάτων και κυρίως πετρελαίου.
Γιατί είναι σημαντικά;
Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου διέρχεται καθημερινά από τα Στενά του Ορμούζ. Μεταξύ των βασικών εξαγωγέων που χρησιμοποιούν το πέρασμα συγκαταλέγονται η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Ιράν.
Στο στενότερο σημείο τους, τα Στενά έχουν πλάτος περίπου 21 μίλια (34 χιλιόμετρα).
Τα πλοία που τα διασχίζουν υποχρεούνται να κινούνται σε στενές ναυτιλιακές λωρίδες, προκειμένου να πλοηγούνται με ασφάλεια στα ρηχά νερά, γεγονός που τα καθιστά ακόμη πιο ευάλωτα.
Πόσο πετρέλαιο διέρχεται από τα Στενά και πού κατευθύνεται;
Οι χώρες του Κόλπου συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους παραγωγούς αργού πετρελαίου παγκοσμίως. Παράλληλα, παράγουν μεγάλες ποσότητες διυλισμένων προϊόντων, όπως βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών.
Ένα σημαντικό μέρος του πετρελαίου που διέρχεται από τα Στενά κατευθύνεται προς την Ασία, με την Κίνα, την Ινδία και την Ιαπωνία να αποτελούν τις βασικές αγορές.
Ωστόσο, επειδή οι τιμές του πετρελαίου καθορίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο, οι διαταραχές στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν τις τιμές παντού, ακόμη και σε χώρες που διαθέτουν δικούς τους ενεργειακούς πόρους.
Πώς επηρέασε ο πόλεμος τη ναυσιπλοΐα στα Στενά;
Η ναυσιπλοΐα στα Στενά έχει μειωθεί δραματικά από την έναρξη του πολέμου.
Γιατί μειώθηκε τόσο η κίνηση των δεξαμενόπλοιων;
Το Ιράν έχει στοχοποιήσει ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο, εξαπολύοντας επιθέσεις με drones και πυραύλους κατά λιμανιών και διυλιστηρίων που είναι κρίσιμα για την παραγωγή πετρελαίου. Ορισμένες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις διέκοψαν τη λειτουργία τους, με αποτέλεσμα να μειωθούν οι διαθέσιμες ποσότητες για εξαγωγή.
Μέχρι τις 17 Μαρτίου, το Ιράν είχε στοχοποιήσει άμεσα περίπου 20 δεξαμενόπλοια, ωστόσο ακόμη και αυτή η περιορισμένη δράση ήταν αρκετή για να εκτοξεύσει το κόστος ασφάλισης και να αποθαρρύνει άλλα πλοία από το να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ.
Την ίδια ώρα, το Ιράν συνεχίζει να εξάγει το δικό του πετρέλαιο μέσω των Στενών.
Το Ιράν χρησιμοποιεί πυραύλους και φθηνά drones για να στοχοποιεί ενεργειακές υποδομές στον Περσικό Κόλπο. Επειδή τα drones μπορούν να παραχθούν σε μεγάλες ποσότητες και λόγω της μικρής απόστασης από τις ιρανικές ακτές όπου κινούνται τα δεξαμενόπλοια είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστούν.
Μπορεί να εξαχθεί πετρέλαιο χωρίς τη χρήση των Στενών;
Ορισμένοι αγωγοί πετρελαίου στην περιοχή μπορούν να παρακάμψουν τα Στενά, ωστόσο η δυναμικότητά τους είναι περιορισμένη.
Και ακόμη και η μεταφορά του πετρελαίου πέρα από τα Στενά του Ορμούζ δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βρίσκεται εκτός κινδύνου. Το Ιράν έχει πλήξει το Γιανμπού, στις ακτές της Σαουδικής Αραβίας στην Ερυθρά Θάλασσα, καθώς και το λιμάνι Φουτζέιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, λίγο έξω από τα Στενά.
Πώς επηρεάζει τον υπόλοιπο κόσμο η μείωση των εξαγωγών πετρελαίου;
Η μείωση της παγκόσμιας προσφοράς οδηγεί σε αύξηση των τιμών παντού. Αυτό ωφελεί ορισμένες πετρελαιοπαραγωγές χώρες, όπως η Ρωσία, αλλά αποτελεί αρνητική εξέλιξη για τους καταναλωτές.
Στις ΗΠΑ, που είναι επίσης μεγάλος εξαγωγέας πετρελαίου, η μέση τιμή της βενζίνης σε εθνικό επίπεδο πλησιάζει τα 4 δολάρια ανά γαλόνι, αυξημένη κατά περίπου ένα δολάριο σε σχέση με έναν μήνα πριν.
Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε ότι το 45% των Αμερικανών δηλώνουν «εξαιρετικά» ή «πολύ» ανήσυχοι για το αν θα μπορούν να αντέξουν οικονομικά το κόστος των καυσίμων τους επόμενους μήνες.
Μέρος των στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου έχει διατεθεί στην αγορά για να περιοριστούν οι πιέσεις. Ωστόσο, πρόκειται για ένα προσωρινό μέτρο. Ο πλήρης αντίκτυπος της διαταραχής θα εξαρτηθεί από τη διάρκειά της.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
