Γράφει ο Mark A. Fowler
Σε αυτή τη φορτισμένη συγκυρία, η Ουάσιγκτον καλείται να εφαρμόσει μια στρατηγική για το Ιράν που να αναγνωρίζει μια απλή αλήθεια: Η διαρκής αλλαγή θα προέλθει μόνο από τους ίδιους τους Ιρανούς.
Το Ιράν πλησιάζει σε σημείο καμπής. Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, το θεοκρατικό καθεστώς είναι πραγματικά ευάλωτο. Οι πιο πρόσφατες πανεθνικές διαδηλώσεις έχουν κατασταλεί, αλλά τις τελευταίες ημέρες βλέπουμε τα ιρανικά πανεπιστήμια, που ιστορικά αποτελούν εστίες δυσαρέσκειας, να ηγούνται αυτού που ενδέχεται να εξελιχθεί σε αναζωπύρωση της ανοιχτής αντίστασης.
Δεκαετίες διαφθοράς, οικονομικής κακοδιαχείρισης, περιβαλλοντικής υποβάθμισης και αυξανόμενων δημογραφικών πιέσεων έχουν διαμορφώσει μια κοινωνία που δεν πιστεύει πλέον ότι το θεοκρατικό καθεστώς είναι ικανό να κυβερνήσει.
Αναγνωρίζοντας αυτό, η Ουάσιγκτον θα πρέπει να αποφύγει το να δώσει προτεραιότητα σε στρατιωτικά πλήγματα κατά πυρηνικών εγκαταστάσεων με στόχο να εξαναγκάσει την ιρανική ηγεσία σε μια συμφωνία που δεν έχει καμία πρόθεση να τηρήσει μακροπρόθεσμα. Γρήγορα, θεαματικά πλήγματα κατά πυρηνικών εγκαταστάσεων του καθεστώτος, μπορεί να φαίνονται αποφασιστικά και ικανοποιητικά, όμως αποτελούν μόνο μια βραχυπρόθεσμη λύση, που πιθανότατα θα έχει αντίστροφα αποτελέσματα, ενοποιώντας τις φατρίες του καθεστώτος και αποξενώνοντας τον πληθυσμό, καθώς θα φαίνεται άσχετη με τον δικό του αγώνα.
Αυτό που απαιτείται περισσότερο αυτή τη στιγμή είναι η ενίσχυση εκείνων που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή κάθε προσπάθειας για αλλαγή του καθεστώτος. Η Ουάσιγκτον θα πρέπει να επιλέξει μία μετρημένη πίεση, που θα προσφέρει στην ανήσυχη εσωτερική αντιπολίτευση του Ιράν, όχι μόνο ελπίδα, αλλά και τον απαραίτητο χώρο για να αναπνεύσει, να οργανωθεί και να συσπειρωθεί υπό αποτελεσματική εσωτερική ηγεσία. Αυτό μπορεί να συμβεί πιο γρήγορα απ’ ό,τι αναμένεται, μόλις καταστεί σαφής η δέσμευση των ΗΠΑ να στηρίξουν τη λαϊκή αντίσταση.
Κεντρικό στοιχείο αυτής της προσπάθειας θα είναι η διευκόλυνση της επικοινωνίας μεταξύ νεοσύστατων ομάδων και ηγετικών μορφών της αντιπολίτευσης, ώστε να μπορούν να συντονίζουν τις ενέργειές τους και να συγκεντρώνουν υποστήριξη. Πολλά από αυτά τα άτομα και τις ομάδες θα είναι άγνωστα, μη ελεγμένα και ορισμένα σίγουρα θα είναι πράκτορες του καθεστώτος που θα επιχειρούν να εντοπίσουν και να διαταράξουν την αντιπολίτευση. Οι αμερικανικές και συμμαχικές υπηρεσίες πληροφοριών θα πρέπει να υπερφορτώσουν τις δυνατότητες αυτών των ομάδων και να διασπάσουν την προσοχή των δυνάμεων ασφαλείας του καθεστώτος.
Οι σύγχρονες ψηφιακές επικοινωνίες είναι γρήγορες, αξιόπιστες και ανιχνεύσιμες, αφήνοντας αναπόφευκτα ψηφιακά ίχνη, εκτός αν υπάρχει υψηλό επίπεδο τεχνικής εξειδίκευσης. Και όταν βασίζονται στο διαδίκτυο, υπόκεινται σε διακοπές. Η απάντηση δεν είναι μόνο να «πλημμυρίσει η ζώνη», προωθώντας πολλαπλές δυνατότητες στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένων διαδικτυακών και άλλων τεχνολογικών επιλογών, αλλά και η προσφυγή σε χαμηλής τεχνολογίας μέσα. Ένα παράδειγμα είναι ο μονόδρομος φωνητικός σύνδεσμος (one-way voice link – OWVL), μια μέθοδος της εποχής του Ψυχρού Πολέμου, που απαιτεί ελάχιστο εξοπλισμό και βασική εκπαίδευση και παρέχει έναν αδιάσπαστο τρόπο επικοινωνίας μέσω της χρήσης κρυπτογραφικών «one-time pads».
Τέτοιες μέθοδοι δεν αποτελούν ευαίσθητες δυνατότητες της CIA και μπορούν να παρασχεθούν σε μη ελεγμένες ομάδες. Αν και πολλές είναι γνωστές στις ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας, απαιτούν εντατικούς πόρους για να εντοπιστούν. Επιπλέον, η ιρανική νεολαία είναι ιδιαίτερα τεχνολογικά καταρτισμένη, όταν κινητοποιηθεί για να αντισταθεί, είναι βέβαιο ότι θα βρει τους δικούς της τρόπους να υπερβεί τους περιορισμούς του καθεστώτος.
Αυτή η προσέγγιση είναι πιθανό να διασπείρει υπερβολικά τις δυνάμεις ασφαλείας ώστε να μην μπορούν να παρακολουθήσουν αποτελεσματικά τις δραστηριότητες μιας αναπτυσσόμενης εσωτερικής αντιπολίτευσης που χρησιμοποιεί ποικίλες μεθόδους επικοινωνίας.
Μια ακόμη σημαντική ενέργεια θα ήταν η προσέγγιση ανώτερων στρατιωτικών και στελεχών ασφαλείας του καθεστώτος με προσφορές διεξόδου. Ουσιαστικά, η παρότρυνση να «αυτομολήσουν επιτόπου». Αυτό μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους, όπως τηλεφωνικές κλήσεις στο προσωπικό τους κινητό, ή σε στενού συγγενή, γραπτά μηνύματα που περιλαμβάνουν κρυπτογραφημένο σύνδεσμο για επικοινωνία με τη CIA, ηλεκτρονικά μηνύματα κ.τ.λ.
Οι περισσότεροι θα τα απορρίψουν αμέσως και θα τα αναφέρουν, όμως κάποιοι δεν θα το κάνουν. Ο κύριος στόχος, ωστόσο, θα είναι να διαρραγεί η εμπιστοσύνη του καθεστώτος προς τα ίδια του τα στελέχη, δημιουργώντας αβεβαιότητα ως προς το ποιος έχει προσεγγιστεί, ποιος το έχει αναφέρει και ποιος όχι. Και το χειρότερο απ’ όλα, ποιος έχει αποδεχθεί την πρόταση.
Παράλληλα με αυτές τις μυστικές επιχειρήσεις πληροφοριών, η εμφανής χρήση στρατιωτικής ισχύος από τις ΗΠΑ θα έστελνε μήνυμα στον ιρανικό λαό ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν τις προσπάθειές του για απελευθέρωση, ενθαρρύνοντας την αντιπολίτευση να επανενεργοποιηθεί με τη ρητή κατανόηση ότι έχει τη στήριξη της αμερικανικής κυβέρνησης.
Ο τρόπος, ωστόσο, με τον οποίο θα χρησιμοποιηθεί η αμερικανική ισχύς είναι καθοριστικός. Οι πυρηνικές εγκαταστάσεις αποτελούν μακροπρόθεσμη απειλή και δεν είναι απαραίτητο να στοχοποιηθούν για να καταρρεύσει το καθεστώς. Και ακόμη κι αν καταστραφούν, το σημερινό καθεστώς μπορεί να τις ανακατασκευάσει. Οι επιθετικές πυραυλικές εγκαταστάσεις αποτελούν έγκυρους στόχους, όπως και οι στόλοι μικρών σκαφών και τα ναυτικά μέσα σε βασικά λιμάνια, όπως το Μπαντάρ Αμπάς και το Μπουσέρ, καθώς και το νησί Χαργκ, την κύρια εγκατάσταση εξαγωγής πετρελαίου του Ιράν.
Ωστόσο, η πιο αποτελεσματική χρήση της αμερικανικής ισχύος θα ήταν εναντίον των εσωτερικών δυνάμεων ασφαλείας. Σε αυτές θα πρέπει να περιλαμβάνονται τα κέντρα επικοινωνιών και εφοδιαστικής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης και της Μπασίτζ, οι μεταφορικές και καυσίμων εγκαταστάσεις, τα οπλοστάσια και τα κέντρα διοίκησης και ελέγχου, κυρίως στην Τεχεράνη και σε μεγάλες πόλεις αρχικά, και κατόπιν στην υπόλοιπη χώρα καθώς θα αναδύονται διαδηλώσεις. Αυτό δεν θα αποδυνάμωνε απλώς την ικανότητα του καθεστώτος να ανταποκριθεί σε εσωτερικά επεισόδια· θα αποτελούσε και ορατή τόνωση του ηθικού των Ιρανών, ενθαρρύνοντας περισσότερους να ενταχθούν στην αντιπολίτευση.
Μόλις η θρησκευτική ηγεσία καταρρεύσει ή αποχωρήσει, το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης θα επιχειρήσει σχεδόν βέβαια να καταλάβει την εξουσία. Η Ουάσιγκτον πρέπει να είναι σαφής: Οποιαδήποτε μετάβαση πρέπει να περιλαμβάνει αντικατάσταση της ανώτατης ηγεσίας και υπαγωγή όλων των στρατιωτικών και δυνάμεων ασφαλείας υπό την εξουσία μιας αντιπροσωπευτικής πολιτικής κυβέρνησης.
Ο ιρανικός λαός έχει επιδείξει εξαιρετικό θάρρος, ρισκάροντας τη ζωή του ξανά και ξανά. Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να κατασκευάσουν μια επανάσταση, ούτε θα έπρεπε να προσπαθήσουν. Μπορούν όμως να συμβάλουν ώστε, όταν έρθει η επανάσταση, να οδηγήσει σε μια σταθερή, αντιπροσωπευτική κυβέρνηση και όχι σε μια αναπαραγωγή του ίδιου καθεστώτος.
Ο Mark A. Fowler είναι συνταξιούχος επιχειρησιακός αξιωματικός της CIA και ειδικός σε θέματα Ιράν.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
