Μετά από δύο εβδομάδες πολέμου εναντίον του Ιράν, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ λέει ότι σύντομα θα είναι σε θέση να ανακηρύξει τη νίκη. Ωστόσο, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πρόκληση: Η Τεχεράνη έχει επίσης... δικαίωμα ψήφου.
Με το μεγαλύτερο μέρος του ναυτικού του Ιράν να έχει εξαλειφθεί, μεγάλο μέρος του πυραυλικού αποθέματός του να έχει καταστραφεί και κορυφαία στελέχη να έχουν σκοτωθεί, ο Τραμπ πλησιάζει τους στόχους που έθεσαν οι επικεφαλής του στρατού των ΗΠΑ στην αρχή του πολέμου.
Ωστόσο, δύο εβδομάδες σύγκρουσης δεν έχουν επιτύχει τους ευρύτερους στόχους που έχει κατά καιρούς διακηρύξει ο Τραμπ. Ένα σκληραγωγημένο καθεστώς στην Τεχεράνη παραμένει στην εξουσία και αναστατώνει τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, στραγγαλίζοντας τη ζωτικής σημασίας ναυτιλιακή οδό που επιτρέπει την έξοδο πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο.
Παράλληαλα, οι νέοι ηγέτες του Ιράν είναι πιο πρόθυμοι από ποτέ να αγωνιστούν προς την απόκτηση πυρηνικών όπλων, λένε διπλωμάτες και αναλυτές. Το Ιράν διατηρεί τον έλεγχο 440 κιλών ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού -όπως τουλάχιστον υποστηρίζουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ-, την ίδια στιγμή που το καθεστώς μάχεται για να αμυνθεί και να αντέξει την επίθεση.
Το παράδοξο αυτό αναβαθμίζει το επίπεδο της πρόκλησης για την ικανότητα του Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο. Ήδη, ο Ρεπουμπλικανος πρόεδρος αντιμετωπίζει αυξανόμενη πίεση από το ίδιο του το κόμμα να επικεντρώσει την προσοχή του στην οικονομία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Τα δε νούμερα στην πραγματική οικονομία, δεν βοηθούν τον Τραμπ. Οι τιμές της βενζίνης έχουν αυξηθεί κατά 25% από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ άρχισαν να βομβαρδίζουν το Ιράν, οι αγρότες αντιμετωπίζουν αυξανόμενο κόστος λιπασμάτων και ο αριθμός των νεκρών Αμερικανών στρατιωτών αυξάνεται. Η Τεχεράνη έχει αποδειχθεί ανθεκτική στην ικανότητά της να επιτίθεται σε πλοία που προσπαθούν να περάσουν το Στενό του Ορμούζ, καθιστώντας ασαφές εάν μια μονομερής διακοπή του πολέμου από την πλευρά των ΗΠΑ θα ήταν αρκετή για να μειώσει τις τιμές της ενέργειας.
Ο στοχευμένος ιρανικός βομβαρδισμός έχει επίσης θέσει τεράστιες προκλήσεις στα έθνη του Περσικού Κόλπου που παραδοσιακά ήταν σύμμαχοι των ΗΠΑ και φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις. Ο Τραμπ συνεχίζει να ισχυρίζεται ότι αυτός, μόνος του, ελέγχει τον ρυθμό των μαχών. Ο πόλεμος θα τελειώσει «όταν το νιώσω στα κόκαλά μου», δήλωσε ο Τραμπ στο Fox News Radio την Παρασκευή, λέγοντας ότι δεν πίστευε ότι «θα κρατήσει πολύ». Και πρόσθεσε: «Είμαστε πολύ μπροστά από το χρονοδιάγραμμα. Πολύ μπροστά».
Ένας κίνδυνος για την κυβέρνηση είναι ότι τα κίνητρα της Τεχεράνης σχετικά με τα πυρηνικά της αποθέματα μπορεί να έχουν αλλάξει, με τους σκληροπυρηνικούς να έχουν ενδυναμωθεί μετά την εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ και να είναι ενδεχομένως ανοιχτοί στην ανάπτυξη μιας ακατέργαστης πυρηνικής συσκευής, δήλωσαν διπλωμάτες και αναλυτές.
Το κατά πόσον το Ιράν μπορεί να έχει πρόσβαση στο απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου είναι άγνωστο. Τα δοχεία που περιέχουν το αέριο πιστεύεται ότι είναι θαμμένα κάτω από τα ερείπια μετά τον βομβαρδισμό πυρηνικών εγκαταστάσεων από τις ΗΠΑ τον Ιούνιο. Το κατά πόσον Ιρανοί μηχανικοί και επιστήμονες θα μπορούσαν να μετατρέψουν αυτό το αέριο σε υλικό για μια «βρώμικη βόμβα» είναι επίσης αβέβαιο.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε στην εναρκτήρια επίθεση του πολέμου, βοήθησε στη διαμόρφωση δεκαετιών αντίστασης στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους. Αγκάλιασε τις πυρηνικές φιλοδοξίες της χώρας του ως διαπραγματευτικό χαρτί, ένα χαρτί που ήταν πολύτιμο ακόμη και αν το πυρηνικό πρόγραμμα παρέμενε λίγο κάτω από το όριο που απαιτείται για ένα όπλο.
Ο γιος και διάδοχός του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, μπορεί να έχει διαφορετικά σχέδια ή μπορεί να μην διαθέτει την εξουσία και τη δύναμη να συγκρατήσει τα πιο ακραία μέλη του ιρανικού κατεστημένου ασφαλείας σε περίπτωση που αποφασίσουν να κάνουν χρήση μίας πυρηνικής βόμβας, αν διαθέτουν μία τέτοια. «Έχουμε αναστατώσει μια σφηκοφωλιά και την έχουμε κάνει ακόμη πιο σκληρή», δήλωσε ο Μπράιαν Κατούλις, ανώτερος συνεργάτης στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής.
Η ικανότητα του Ιράν να αποτελεί απειλή για την παγκόσμια ασφάλεια έχει τραβήξει την προσοχή κάθε προέδρου από την εποχή του Τζίμι Κάρτερ. Τόσο οι Ρεπουμπλικάνοι όσο και οι Δημοκρατικοί έχουν αντιπαρατεθεί με τους αντιπροσώπους του Ιράν, τις πυρηνικές της φιλοδοξίες και την υποστήριξη της τρομοκρατίας σε όλο τον κόσμο.
Ο πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα στοιχημάτισε ότι ένα μεγάλο μέρος της κληρονομιάς του θα ήταν η συμφωνία του 2015, που επέβαλε αυστηρούς ελέγχους στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Ο Τραμπ εγκατέλειψε τη συμφωνία αυτή αφότου ανέλαβε τα καθήκοντά του, λέγοντας ότι ήταν πολύ επιεικής. Εκείνη την εποχή, οι Δημοκρατικοί δήλωσαν ότι η εγκατάλειψη της συμφωνίας θα οδηγούσε τελικά σε πόλεμο με το Ιράν, μια κατηγορία που αρνήθηκαν οι σύμμαχοι του Τραμπ, η οποία, ωστόσο, επιβεβαιώθηκε.
Σε ερώτηση για τα πυρηνικά του Ιράν, ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ αρνήθηκε να απαντήσει εάν οι αμερικανικές δυνάμεις σχεδιάζουν χερσαία εισβολή για να αποσπάσουν το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού ή εάν η κυβέρνηση Τραμπ σχεδίαζε να συνεχίσει να βασίζεται στη διπλωματία για την αντιμετώπιση της απειλής.
«Ο πρόεδρος έχει κρατήσει το βλέμμα του επικεντρωμένο στις πυρηνικές δυνατότητες», είπε ο Χέγκσεθ. «Και θα έλεγα ότι έχουμε μια σειρά από επιλογές, μέχρι να πάρει την απόφαση το Ιράν να παραδώσει το υλικό, κάτι που φυσικά θα καλωσορίζαμε. Δεν ήταν πρόθυμοι να το κάνουν αυτό στις διαπραγματεύσεις. Δεν θα έλεγα ποτέ τι είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε ή πόσο μακριά είμαστε διατεθειμένοι να φτάσουμε, αλλά σίγουρα έχουμε επιλογές».
Πέρα από το πυρηνικό πρόγραμμα, η κοινή επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ κατέστρεψε ένα σημαντικό μέρος της στρατιωτικής ικανότητας του Ιράν, έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι απειλές από το Ιράν γίνονται πραγματικότητα, καθιστώντας πραγματικές τις ανησυχίες που μέχρι πρόσφατα ήταν μόνο θεωρητικές. Αυτό περιλαμβάνει επιθέσεις σε πετρελαιοφόρα στο Στενό του Ορμούζ, στο πέρασμα πλάτους 21 μιλίων μεταξύ Ιράν και Ομάν που πιέζει τα πλοία που έρχονται και αναχωρούν από χώρες πλούσιες σε πετρέλαιο, όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Πριν από τον πόλεμο, η απειλή «ήταν στρατηγική και διαφαινόταν στο παρασκήνιο και πάντα παρούσα», είπε ο Κατούλις. «Τώρα είναι πολύ πιο άμεσο και επίμονο», είπε. «Είναι ακόμα νωρίς, αλλά μπορεί να έχει κάνει αυτό το καθεστώς ακόμη πιο απρόβλεπτο».
Ο Λευκός Οίκος δήλωσε ότι η δράση του Ιράν κατά του Στενού του Ορμούζ αποτελούσε ανέκαθεν μέρος του σχεδιασμού των ΗΠΑ για μία επίθεση.
Ωστόσο, τώρα που ο πόλεμος έχει ξεκινήσει, οι Ηνωμένες Πολιτείες μέχρι στιγμής έχουν αποδειχθεί ανίκανες να κρατήσουν ανοιχτή την πλωτή οδό. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) δήλωσε ότι διεξήγαγε επιθέσεις εναντίον ιρανικών πλοίων ναρκοθέτησης κοντά στο στενό, γεγονός που εκφράζει τις ανησυχίες των ΗΠΑ για τις εξελίξεις στα Στενά.
Προς το παρόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να εμπλέκονται πιο βαθιά στη μάχη λόγω της ενεργειακής κατάστασης. Την Παρασκευή, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο αμερικανικός στρατός «εξαφάνισε εντελώς» κάθε στρατιωτικό στόχο στο νησί Kharg, ένα βασικό σημείο διέλευσης ενέργειας από το Ιράν.
Την επόμενη μέρα, κάλεσε την Κίνα, τη Γαλλία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, τη Βρετανία και άλλους να στείλουν πλοία για να αντιμετωπίσουν τον «τεχνητό περιορισμό» των επιθέσεων του Ιράν σε πλοία στο Στενό του Ορμούζ. Ήταν μια αξιοσημείωτη αλλαγή από το προηγούμενο Σάββατο, όταν είπε με χαρά στους δημοσιογράφους στο Air Force One ότι είχε απορρίψει μια βρετανική προσφορά να στείλει αεροπλανοφόρο στην περιοχή.
Επίσης την Παρασκευή, Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι μια μονάδα πεζοναυτών θα αναπτυχθεί από την Ιαπωνία στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας την ισχύ πυρός στην περιοχή. Η μονάδα περιλαμβάνει περισσότερους από 2.200 πεζοναύτες και συμπληρώνεται από περισσότερους από 2.000 επιπλέον πεζοναύτες κατανεμημένους σε τρία πολεμικά πλοία.
Κορυφαίοι αξιωματούχοι του Πενταγώνου λένε ότι το Στενό του Ορμούζ αποτελεί ολοένα και μεγαλύτερο επίκεντρο των προσπαθειών τους, αλλά έχουν σιωπηρά αναγνωρίσει την πρόκληση που αντιμετωπίζουν, παρά το γεγονός ότι έχουν καταστρέψει μεγάλο μέρος του ναυτικού του Ιράν.
«Το μόνο πράγμα που απαγορεύει τη διέλευση στα Στενά αυτή τη στιγμή είναι το Ιράν που κτυπά τα πλοία. Μπορεί να χρειαστεί λίγος χρόνος πριν ο αμερικανικός στρατός είναι σε θέση να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των Στενών, δήλωσε την Πέμπτη ο υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ, λέγοντας στο CNBC ότι μια επιχείρηση μπορεί να είναι έτοιμη μέχρι το τέλος του μήνα.
Μέχρι τότε, οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι σύμμαχοί τους αναγκάζονται να λάβουν έκτακτα μέτρα για να προσπαθήσουν να μειώσουν τις τιμές του πετρελαίου. Οι 32 χώρες-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας ανακοίνωσαν την Τετάρτη ότι σχεδίαζαν να απελευθερώσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα αποθέματά τους, συμπεριλαμβανομένων 172 εκατομμυρίων βαρελιών από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε μια ακόμη προσπάθεια να τροφοδοτήσει τις παγκόσμιες αγορές με πετρέλαιο, η κυβέρνηση Τραμπ ανέστειλε επίσης τις κυρώσεις την Πέμπτη κατά των ρωσικών εξαγωγών πετρελαίου, γεγονός που αποτελεί οπισθοδρόμηση για τις προσπάθειες του προέδρου να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η απόφαση θα φέρει ένα απροσδόκητο κέρδος στα ταμεία του Κρεμλίνου και ενδεχομένως θα του δώσει περισσότερους πόρους για να χρηματοδοτήσει τον αγώνα του.
Όσο περίπλοκο κι αν είναι να τερματιστεί η σύγκρουση τώρα, θα μπορούσε να γίνει ακόμη πιο δύσκολο σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες παρασυρθούν σε μερικές από τις πιο φιλόδοξες εκδοχές των στόχων του Τραμπ, συμπεριλαμβανομένης της αλλαγής καθεστώτος, δήλωσε ο Νταν Σαπίρο, ο οποίος ήταν πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ισραήλ υπό τον Ομπάμα και τώρα είναι μέλος του Ατλαντικού Συμβουλίου.
Ο Τραμπ θα μπορούσε να διαχειριστεί ορισμένες από τις προκλήσεις γύρω από το Στενό και το ουράνιο χωρίς να εμπλακεί σε μια ατελείωτη σύγκρουση με την Τεχεράνη, πρόσθεσε ο Σαπίρο.
«Δεν είναι σαφές ότι το Ιράν θα αποδεχτεί μια μονομερώς κηρυχθείσα κατάπαυση του πυρός», είπε. «Εάν δεν το κάνουν, φυσικά, οι ΗΠΑ θα πρέπει να απαντήσουν, αλλά αυτή η απάντηση μπορεί να διαμορφωθεί με τρόπο που να οδηγεί σε μια πορεία προς μια σταδιακή, αμοιβαία αποκλιμάκωση.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
