Το τηλεοπτικό δίκτυο CNN και το περιβαλλοντικό ειδησεογραφικό μέσο Mongabay εντόπισαν οκτώ κινεζικά ερευνητικά σκάφη που πραγματοποίησαν αποστολές εξερεύνησης για εξόρυξη στον βυθό της θάλασσας τα τελευταία πέντε χρόνια. Κατά την περίοδο αυτή, τα πλοία πέρασαν μόλις περίπου το 6% του συνολικού χρόνου τους σε διεθνή ύδατα εντός περιοχών που έχουν δεσμευθεί για εξερεύνηση από κινεζικές εταιρείες, σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων της MarineTraffic και της πλατφόρμας Deep Sea Mining Watch.
Τα συγκεκριμένα σκάφη, μαζί με τουλάχιστον πέντε ακόμη που έχουν στο παρελθόν δραστηριοποιηθεί σε ζώνες εξερεύνησης, εμφανίζουν ένα σταθερό μοτίβο δραστηριότητας που υπερβαίνει την καθαρά πολιτική ή επιστημονική χρήση.
που έχει πραγματοποιήσει δεκάδες αποστολές από τότε που τέθηκε σε υπηρεσία το 2016
Ορισμένα έχουν επίσης επιδείξει συμπεριφορές που υποδηλώνουν προσπάθεια αποφυγής εντοπισμού, μεταξύ άλλων εκατοντάδες περιστατικά «εξαφάνισης» από τα ραντάρ μέσω απενεργοποίησης του υποχρεωτικού συστήματος Automatic Identification System (AIS), το οποίο μεταδίδει την ταυτότητα και τη θέση ενός πλοίου.
Η πλειονότητα των σκαφών συνδέεται με κρατικούς φορείς και διατηρεί δεσμούς με το κινεζικό ναυτικό, ενώ πραγματοποιεί τακτικές προσεγγίσεις σε λιμάνια με στρατιωτικές υποδομές. Συνολικά, ανήκουν σε έναν στόλο άνω των 40 ερευνητικών σκαφών ανοικτής θαλάσσης, τον μεγαλύτερο στον κόσμο, σύμφωνα με το China Maritime Studies Institute.
Αν και καμία μεμονωμένη δραστηριότητα δεν αποδεικνύει στρατιωτικό ρόλο, το σύνολο των στοιχείων υποδηλώνει ότι τα σκάφη ενδέχεται να εξυπηρετούν διττούς, στρατηγικούς και επιστημονικούς σκοπούς, σύμφωνα με δεκάδες ειδικούς που επικαλούνται τα δύο μέσα.
Η στρατηγική αυτή εντάσσεται στη λεγόμενη πολιτική «στρατιωτικο-πολιτικής σύζευξης» της Κίνας, η οποία επιδιώκει να θολώσει τα όρια μεταξύ πολιτικής και στρατιωτικής ανάπτυξης, στο πλαίσιο του στόχου του προέδρου Xi Jinping να καταστήσει τη χώρα «ναυτική δύναμη».
Διεθνές πλαίσιο και ανταγωνισμός
Οι περιοχές εξερεύνησης στον βυθό ρυθμίζονται από την International Seabed Authority (ISA), έναν οργανισμό που λειτουργεί υπό την αιγίδα του ΟΗΕ και καθορίζει τους κανόνες για την αναδυόμενη βιομηχανία εξόρυξης στον βυθό.
Παρότι οι κανονισμοί δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί και η εμπορική εκμετάλλευση δεν έχει ξεκινήσει, η Κίνα έχει ήδη εξασφαλίσει ισχυρή θέση, κατέχοντας πέντε από τα 31 συμβόλαια εξερεύνησης που έχει εκδώσει η ISA και αποτελώντας τον μεγαλύτερο χρηματοδότη της.
Η ISA λειτουργεί στο πλαίσιο της United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν επικυρώσει. Ως αποτέλεσμα, η Ουάσινγκτον προωθεί τις δικές της πρωτοβουλίες εκτός του συγκεκριμένου διεθνούς πλαισίου, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό για κρίσιμες πρώτες ύλες.
Περιβαλλοντικές ανησυχίες
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η εξόρυξη στον βυθό ενδέχεται να έχει σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ο βαθύς ωκεανός, συχνά αποκαλούμενος «τελευταίο σύνορο», αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα αλλά λιγότερο γνωστά οικοσυστήματα του πλανήτη.
Περισσότερες από 40 χώρες, μαζί με εκατοντάδες επιστήμονες και περιβαλλοντικές οργανώσεις, ζητούν την επιβολή μορατόριουμ. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Ecology and Evolution τον Δεκέμβριο κατέγραψε μείωση κατά 37% στην αφθονία των θαλάσσιων οργανισμών σε περιοχές όπου πραγματοποιήθηκαν δοκιμές εξόρυξης μεγάλης κλίμακας στην Clarion-Clipperton Zone, μια τεράστια έκταση στον Ειρηνικό Ωκεανό μεταξύ Χαβάης και Μεξικού.
Δραστηριότητα πέραν των ορίων
Αναλύσεις δείχνουν ότι κινεζικά ερευνητικά σκάφη ενδέχεται να δραστηριοποιούνται πέρα από τις περιοχές που τους έχουν ανατεθεί. Το σκάφος Shi Yan 6 φέρεται να κινήθηκε σε ζώνες που έχουν παραχωρηθεί στην Ινδία και τη Γερμανία, ενώ το Shen Hai Yi Hao εμφανίστηκε σε περιοχές υπό κορεατική άδεια, καθώς και σε ζώνες που σχετίζονται με την Πολωνία, τη Γαλλία και τη Ρωσία.
Αν και ορισμένες χώρες δήλωσαν ότι είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων – και ότι τέτοιες δραστηριότητες επιτρέπονται υπό το διεθνές δίκαιο – άλλες ανέφεραν άγνοια.
Στρατηγικές διαστάσεις
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η συστηματική χαρτογράφηση του βυθού έχει στρατηγική σημασία, τόσο για την εξόρυξη όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς, όπως η παρακολούθηση υποθαλάσσιων υποδομών.
Ορισμένα σκάφη έχουν εντοπιστεί κοντά σε κρίσιμα υποθαλάσσια καλώδια επικοινωνίας, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για πιθανές επιχειρήσεις επιτήρησης ή δολιοφθοράς. Σε ένα χαρακτηριστικό περιστατικό το 2023, το πλοίο Xiang Yang Hong 03 πραγματοποίησε στοχευμένη έρευνα πάνω από διατλαντικό καλώδιο στον Ειρηνικό.
Οι ανησυχίες αυτές ενισχύονται από την αύξηση περιστατικών ζημιών σε υποθαλάσσια καλώδια τα τελευταία χρόνια, τόσο στη Βαλτική Θάλασσα όσο και γύρω από την Ταϊβάν.
Ένας νέος γεωπολιτικός ανταγωνισμός
Η εντεινόμενη δραστηριότητα της Κίνας στον βυθό συμπίπτει με την κατασκευή μόνιμου ερευνητικού σταθμού σε βάθος 2.000 μέτρων στη Νότια Σινική Θάλασσα, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2030.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιταχύνουν τις δικές τους πρωτοβουλίες, συνδέοντας την πρόσβαση σε ορυκτά του βυθού με την εθνική ασφάλεια και την ενεργειακή μετάβαση. Η αντιπαράθεση επεκτείνεται και σε περιοχές όπως τα Νησιά Κουκ, τα οποία διαθέτουν σημαντικά αποθέματα κοβαλτίου.
Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί άμεσες συγκρούσεις μεταξύ των δύο δυνάμεων, ειδικοί εκτιμούν ότι η εξόρυξη στον βυθό ενδέχεται να εξελιχθεί σε νέο πεδίο γεωπολιτικής έντασης, με σημαντικές συνέπειες τόσο για το διεθνές σύστημα όσο και για το θαλάσσιο περιβάλλον.
Οι τρεις διαφορετικές μεθοδολογίες μελέτης τρόπου εξόρυξης
Χαρτογράφηση βυθού
Η γνώση της μορφολογίας και της σύστασης του θαλάσσιου πυθμένα βοηθά τους ειδικούς να κατανοήσουν πώς διαδίδεται ο ήχος κάτω από το νερό. Αυτό διευκολύνει τα ναυτικά στελέχη να εντοπίζουν εχθρικά υποβρύχια ή τα πλοία να επιλέγουν ασφαλή βάθη και πιθανά σημεία απόκρυψης. Ακριβείς χάρτες του βυθού επιτρέπουν επίσης στα υποβρύχια να προσδιορίζουν τη θέση τους χωρίς τη χρήση GPS. Παράλληλα, τέτοιες βαθυμετρικές έρευνες μπορούν να συμβάλουν στην προστασία του περιβάλλοντος, εντοπίζοντας ευαίσθητες περιοχές - όπως υποθαλάσσια όρη και βαθύβιους υφάλους - που ενδέχεται να χρειάζονται προστασία.
Σεισμική επιτήρηση
Ιδιαίτερα ισχυρά ηχητικά κύματα, που παράγονται από ειδικές συσκευές (μετατροπείς) ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, από εκρηκτικά φορτία, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τη δομή του βυθού. Η μέθοδος αυτή εφαρμόζεται συχνά στην έρευνα για πετρέλαιο και φυσικό αέριο και, σύμφωνα με ειδικούς, μπορεί να έχει σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις σε ένα ευρύ φάσμα θαλάσσιων οργανισμών, από φάλαινες έως ζωοπλαγκτόν.
Αυτόνομα υποβρύχια οχήματα
Τα υποβρύχια drones συλλέγουν αθόρυβα δεδομένα για τα θαλάσσια ρεύματα, τη θερμοκρασία και την αλατότητα. Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο με τον οποίο διαδίδεται ο ήχος στο νερό και, κατ’ επέκταση, την αποτελεσματικότητα των συστημάτων σόναρ στον εντοπισμό αντικειμένων. Η χαρτογράφηση αυτών των στοιχείων βοηθά στον εντοπισμό «τυφλών σημείων» του σόναρ και στη βελτίωση της παρακολούθησης υποβρυχίων. Η Κίνα έχει επενδύσει σημαντικά στην ανάπτυξη αυτόνομων υποβρύχιων οχημάτων τα τελευταία χρόνια.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
