Του Νικόλα Μπάρδη
Στη νοτιοδυτική πλευρά της Χίου, περίπου 35 χιλιόμετρα μακριά από την πρωτεύουσα του νησιού, μέσα σε μία εύφορη κοιλάδα συναντούμε το γραφικό Μαστιχοχώρι των Μεστών, έναν μεσαιωνικό οχυρωμένο οικισμό με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική και μακρά παράδοση στην καλλιέργεια, την επεξεργασία και το εμπόριο της μαστίχας. Το παραμυθένιο αυτό χωριό χτίστηκε τα βυζαντινά χρόνια, σε πενταγωνικό και κλειστό τετράπλευρο σχήμα με δαιδαλώδη καλντερίμια, ενώ τα σπίτια που ήταν χτισμένα από την εξωτερική πλευρά αποτελούσαν μέρος του τείχους, και έτσι δεν είχαν παράθυρα προς τα έξω.
Τα χρόνια που ακολούθησαν, οι Γενουάτες βελτίωσαν την οχύρωση του χωριού, το οποίο λόγω της θέσης του δεχόταν συχνά επιδρομές πειρατών. Στις εξωτερικές γωνίες του χωριού υπήρχαν, και σώζονται μέχρι και σήμερα, μικροί κυκλικοί πύργοι. Η άμυνα γινόταν από τα δώματα, όπως και η υποχώρηση προς τον κεντρικό πύργο. Θολοσκεπείς στοές με θυρίδες για τόξα διαμορφώνονταν στις θέσεις που το περιμετρικό όριο της άμυνας περιοριζόταν σ' έναν τοίχο.
Σήμερα περιπλανώμενος κανείς στα Μεστά θα δει πλήθος εκκλησιών, κυρίως μικρών, που είναι απόλυτα εναρμονισμένοι με τον πολεοδομικό ιστό. Μεγαλύτερη και σημαντικότερη εξ αυτών είναι η εκκλησία των Ταξιαρχών, η οποία ανεγέρθη το 1868 στη θέση του παλιού κυκλικού πύργου του κάστρου. Δίπλα της ακριβώς βρίσκεται η κεντρική πλατεία του χωριού, το «λιβάδι» όπως το αποκαλούν οι ντόπιοι, που αποτελεί σημείο συνάντησης και συνάθροισης τόσο για τους κατοίκους του χωριού, όσο και για τους τουρίστες.
Το παραδοσιακό αυτό χωριό ανήκει στα ξακουστά Μαστιχοχώρια και η ιστορία του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την μαστίχα, την αρωματική φυσική ρητίνη που εξάγεται από το μαστιχόδεντρο, μία ποικιλία σκίνου, που καλλιεργείται παραδοσιακά και παράγεται μόνο στη Χίο, σε «σταγόνες» ή «δάκρυα». Η συλλογή της μαστίχας γίνεται ακόμη και σήμερα με παραδοσιακό τρόπο. Οι εργάτες ισοπεδώνουν το χώρο γύρω από το δέντρο και σχίζουν τον κορμό του δέντρου σε συγκεκριμένα σημεία. Έπειτα η μαστίχα αρχίζει να ρέει και σε 15 περίπου ημέρες σταθεροποιείται και είναι έτοιμη προς συλλογή. Αυτή η διαδικασία γίνεται από το Δεκαπενταύγουστο μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου. Κατόπιν το προϊόν κοσκινίζεται, πλένεται και καθαρίζεται επιμελώς, κομμάτι-κομμάτι, και αργότερα προωθείται στο εμπόριο.
Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές, η μαστίχα καλλιεργείται εδώ και τουλάχιστον 2.500 χρόνια στον ελλαδικό χώρο. Η πρώτη αναφορά πραγματικών «δακρύων» μαστίχας έγινε από τον Ιπποκράτη, ο οποίος χρησιμοποιούσε τη μαστίχα για την αποτροπή των πεπτικών προβλημάτων, των κρυωμάτων, αλλά και ως φρεσκάρισμα της αναπνοής.
Κατά την παράδοση της Χίου, οι σκίνοι άρχισαν να δακρύζουν όταν μαρτύρησε ο Άγιος Ισίδωρος ο Χίος από τους Ρωμαίους, περί το 250. Οι Ρωμαίοι κυνήγησαν τον Άγιο Ισίδωρο επειδή ήταν Χριστιανός. Ο Άγιος προκειμένου να ξεφύγει, τράπηκε σε φυγή κοντά στα Μεστά. Επειδή ήταν τραυματισμένος και δεν μπορούσε να μετακινηθεί άλλο, κάθισε κάτω από έναν σκίνο. Ο σκίνος τον λυπήθηκε για τα βασανιστήρια που υπέστη και δάκρυσε. Τα δάκρυα του ευωδίασαν και τότε δημιουργήθηκε το «δάκρυ του Αγίου Ισιδώρου» που μέχρι σήμερα το αποκαλούμε μαστίχα.
Οι γυναίκες των Μεστών που εξακολουθούν ακόμη και σήμερα να κοσκινίζουν και να καθαρίζουν τη μαστίχα στα στενά δρομάκια του χωριού, έχουν να διηγηθούν σπουδαίες ιστορίες από το παρελθόν, καθώς η μαστίχα για τους Χιώτες δεν ήταν ένα απλό αγαθό του τόπου τους, αλλά σημαντικός πυλώνας της οικονομίας και κύρια πηγή εσόδων. Τα ευωδιαστά δάκρυα του σκίνου ταξίδεψαν στα πέρατα της οικουμένης, και έφεραν ψωμί στις οικογένειες του νησιού σε δύσκολους καιρούς, ενώ σήμερα το μαστιχέλαιο χρησιμοποιείται εκτός από την ζαχαροπλαστική, στην ιατρική, τη φαρμακευτική, την ορθοδοντική, την αρωματοποιία, ακόμη και την επιπλοποιία!
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
