Του Νικόλα Μπάρδη
Ταξιδεύοντας στο νότιο τμήμα της Χίου, περίπου 25 χιλιόμετρα μακριά από την πρωτεύουσα του νησιού, συναντούμε το Πυργί ένα από τα πιο μεγάλα και ξακουστά Μαστιχοχώρια, που παρουσιάζει πλούσιο αρχαιολογικό, λαογραφικό και γλωσσολογικό ενδιαφέρον. Το παραδοσιακό αυτό χωριό βρίσκεται χτισμένο στη νοτιοανατολική πλευρά του λόφου Πατέλλα, διαθέτει ωοειδή περίμετρο, και περιβάλλεται από έναν επιβλητικό μεσαιωνικό περίβολο, ο οποίος αποτελεί τον εξωτερικό τοίχο των ακριανών σπιτιών. Συγκριτικά με άλλα χωριά το Πυργί στάθηκε τυχερό στον μεγάλο σεισμό του 1881 και δεν πλήγηκε ιδιαίτερα, με αποτέλεσμα να διατηρήσει σε μεγάλο βαθμό το μεσαιωνικό του χρώμα. Οι δρόμοι είναι φιδίσιοι και στενοί, τα σπίτια ψηλά, διώροφα ως επί το πλείστον και τριώροφα, ενώ στα λιθόστρωτα καλντερίμια συναντούμε πολλές αψίδες, τους γνωστούς «δοξαράδες».
Το εν λόγω χωριό, όμως, δεν είναι μόνο γνωστό για τη μεσαιωνική του ταυτότητα, αλλά και για τα περίφημα ξυστά! Τα σπίτια που βρίσκονται στην κεντρική πλατεία του χωριού, αλλά και πολλά σκόρπια μέσα στον οικισμό, είναι επιμελώς ζωγραφισμένα με διάφορα γραμμικά εγχάρακτα και ασπρόμαυρα σχέδια, που μετατρέπουν τις προσόψεις σε αληθινά έργα τέχνης. Το εν λόγω επίχρισμα έχει τις καταβολές του είτε στην Ανατολή, είτε στην Ιταλία, και στα πιο συνηθισμένα μοτίβα διακρίνουμε τετράγωνα, ρόμβους, τρίγωνα, αλλά και αναπαραστάσεις με φυτά και πτηνά. Τα ξυστά αρχίζουν σχεδόν πάντα από τα μισά της πόρτας, ενώ σε κάποια σπίτια πάνω από την κεντρική είσοδο. Το δεύτερο επίχρισμα στα ιδιόμορφα αυτά σχέδια γίνεται με μαύρη άμμο, την οποία παίρνουν οι ντόπιοι από τα Μαύρα Βόλια, μία από τις πιο διάσημες παραλίες του νησιού.
Ο ψηλός οχυρωματικός περίβολος, ο καλοδιατηρημένος πύργος, τα στενά δρομάκια με τις καμάρες, τα πηγάδια, τα λεπτοδουλεμένα σχέδια στις προσόψεις των κτιρίων και τα μπαλκόνια, και οι ιστορικές εκκλησίες δημιουργούν ένα σκηνικό βγαλμένο από άλλη εποχή. Ένα άλλο ιδιαίτερο στοιχείο για το Πυργί είναι ότι έχει τις περισσότερες εκκλησίες από κάθε άλλο χωριό της Χίου! Κοντά στο «λιβάδι», την κεντρική πλατεία, βρίσκεται ο μικρός αλλά κομψός βυζαντινός ναός των Αγίων Αποστόλων που είναι πλινθόκτιστος, τύπου Νέας Μονής, αλλά νεότερος (13ος αι.), με άριστα διατηρημένες τοιχογραφίες, που αναπαριστούν σκηνές από την Παλαιά και Καινή Διαθήκη.
Κάθε καλοκαίρι και συγκεκριμένα τον Δεκαπενταύγουστο το χωριό σφύζει από ζωή, καθώς έρχονται πολλοί επισκέπτες από την Αθήνα και το εξωτερικό, αλλά και απόδημοι Χιώτες για το μεγάλο, παραδοσιακό πανηγύρι που στήνεται στην κεντρική πλατεία του χωριού. Εκεί, εκτός από τους ντόπιους χορούς, όπως τον πυργούσικο, θα δείτε κάποιους κατοίκους να φορούν την παραδοσιακή φορεσιά του χωριού, που κάποτε τις ύφαιναν οι γυναίκες του Πυργίου. Όπως όλα τα χωριά της περιοχής, έτσι και το Πυργί σχετίζεται στενά με την παραγωγή μαστίχας, ενώ ο εύφορος κάμπος παράγει λάδι, όσπρια, δημητριακά και αμύγδαλα. Πριν από μερικές δεκαετίες οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνταν με τα καπνά και το βαμβάκι, από το οποίο κατασκευάζονταν και τα ρούχα των Πυργουσών.
Σήμερα στο χωριό μένουν μόνιμα περίπου 1.000 κάτοικοι, οι οποίοι αγαπούν ιδιαίτερα τα ήθη και τα έθιμα του τόπου τους, και προσπαθούν να τα περάσουν στις νέες γενιές, για να μην χαθεί η ιστορία και η ιδιαίτερη ταυτότητα της πατρίδας τους. Και η αλήθεια είναι πως η προσπάθειά τους είναι αξιοζήλευτη, αξιόλογη και αντανακλάται σε κάθε μέτρο μέσα στον παραδοσιακό και διατηρητέο οικισμό. Βλέποντας, μάλιστα, κανείς το Πυργί από μακριά, είναι σαν να βλέπει γκραβούρα άλλου αιώνα, κι αυτή είναι η δύναμή του.
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
