Γιατί ο Τυραννόσαυρος Ρεξ είχε τόσο μικρά χέρια - Τι αποκαλύπτει νέα έρευνα

Οι επιστήμονες ίσως έλυσαν επιτέλους το μυστήριο με τα μικροσκοπικά χέρια του Τυραννόσαυρου Ρεξ, ένα από τα πιο παράξενα χαρακτηριστικά του διάσημου δεινοσαύρου, που εδώ και πάνω από έναν αιώνα προκαλεί απορίες και θεωρίες για τη λειτουργία και την εξελικτική τους πορεία.

Με μήκος περίπου 90 εκατοστά, τα χέρια του T. rex είχαν λιγότερο από το ένα τρίτο του μήκους των ποδιών του και έμοιαζαν δυσανάλογα μικρά σε ένα σώμα που στους ενήλικες μπορούσε να ξεπερνά τα 12 μέτρα.

Ο T. rex ήταν ένας από πολλούς σαρκοφάγους δεινόσαυρους με εξαιρετικά μικρά μπροστινά άκρα και κατά καιρούς οι επιστήμονες έχουν διατυπώσει διάφορες θεωρίες για τη χρήση τους, από το να συγκρατούν θηράματα μέχρι να εντυπωσιάζουν πιθανούς συντρόφους κατά το ζευγάρωμα. Άλλες πιο πρόσφατες μελέτες υποστήριζαν ότι τα άκρα μίκρυναν για να μειωθεί ο κίνδυνος τραυματισμών από δαγκώματα κατά τη διάρκεια ομαδικής σίτισης, ενώ μια παλαιότερη θεωρία τα θεωρούσε απλώς εξελικτικά κατάλοιπα χωρίς ουσιαστική λειτουργία.

Όπως αναφέρει το CNN, νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στις 20 Μαΐου στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the Royal Society B επιχειρεί τώρα να δώσει οριστική απάντηση στο ζήτημα. Με βάση την ανάλυση 85 ειδών δεινοσαύρων, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα μικρά χέρια ήταν το εξελικτικό τίμημα για την ανάπτυξη ενός άλλου μέρους του σώματος που απορροφούσε περισσότερους πόρους: του κρανίου.

«Οι δεινόσαυροι με εξαιρετικά ισχυρό κρανίο, είχαν πολύ μικρά μπροστινά άκρα», δήλωσε ο Τσάρλι Ρότζερ Σέρερ, υποψήφιος διδάκτορας στο University College London και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. «Και δεν έχει ιδιαίτερη σημασία πόσο μεγάλος ήταν, μπορεί να ζύγιζε έναν τόνο ή δέκα τόνους. Αν είχε ισχυρό κρανίο, θα είχε αναλογικά μικρά χέρια».

Ο λόγος είναι ότι «η εξέλιξη δεν μπορεί να τα έχει όλα», όπως εξηγεί ο Σέρερ, καθώς συνήθως δίνει προτεραιότητα σε ένα χαρακτηριστικό έναντι κάποιου άλλου.

«Αν ένας δεινόσαυρος βασίζεται κυρίως στο κεφάλι του για να σκοτώνει μεγάλα θηράματα, τότε δεν χρειάζεται να επενδύει ενέργεια στο να διατηρεί μεγάλα και δυνατά χέρια με νύχια. Έτσι η εξέλιξη ουσιαστικά “λέει”: δεν χρειαζόμαστε πλέον τα χέρια, άρα ας μικρύνουν και ας διοχετεύσουμε περισσότερη ενέργεια στο κρανίο, που είναι το βασικό όπλο», ανέφερε.

Προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη συνδέσει τη συρρίκνωση των μπροστινών άκρων με την ανάπτυξη μεγαλύτερων κρανίων στους σαρκοφάγους δεινοσαύρους. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Σέρερ, η νέα μελέτη είναι η πρώτη που εντοπίζει αυτή την τάση σε πέντε διαφορετικές ομάδες δεινοσαύρων και τη στηρίζει με στατιστικά στοιχεία.

Το βασικό όπλο

Για να καταλήξουν στα συμπεράσματά τους, οι ερευνητές μέτρησαν τα μπροστινά άκρα και τα οστά του κρανίου σε 85 είδη δεινοσαύρων, χρησιμοποιώντας τόσο απολιθώματα όσο και δεδομένα από προηγούμενες επιστημονικές μελέτες.

Οι επιστήμονες ανέπτυξαν επίσης έναν νέο τρόπο μέτρησης της δύναμης του κρανίου, εξετάζοντας παράγοντες όπως το συνολικό μέγεθος, ο τρόπος σύνδεσης των οστών και η δύναμη του δαγκώματος. Έτσι κατάφεραν να κατατάξουν όλα τα κρανία σε μια κλίμακα ισχύος.

Δεν προκαλεί έκπληξη ότι ο Τυραννόσαυρος Ρεξ βρέθηκε στην κορυφή της λίστας, ενώ ακολουθούσε ο Tyrannotitan, ένας ακόμη τεράστιος σαρκοφάγος δεινόσαυρος που ζούσε στη σημερινή Αργεντινή κατά την Πρώιμη Κρητιδική περίοδο, περίπου 30 εκατομμύρια χρόνια πριν από τον T. rex.

Πέρα από τους τυραννοσαυρίδες , την ομάδα που περιλαμβάνει τον T. rex και τους συγγενείς του, οι ερευνητές εντόπισαν τη σχέση μεταξύ μεγάλων και ισχυρών κρανίων και μικρών μπροστινών άκρων και σε άλλες τέσσερις ομάδες δεινοσαύρων: τους κερατοσαυρίδες, μεγαλοσαυρίδες, αβελισαυρίδες και καρχαροδοντοσαυρίδες, όλοι μεγάλοι δίποδοι σαρκοφάγοι.

Τα είδη αυτά έζησαν σε ολόκληρο τον πλανήτη από την αρχή της εποχής των δεινοσαύρων, στην Τριαδική περίοδο, μέχρι το τέλος της Κρητιδικής, όταν η πρόσκρουση ενός μεγάλου αστεροειδούς εξαφάνισε τους περισσότερους μη πτηνόμορφους δεινοσαύρους,  μια χρονική περίοδο περίπου 180 εκατομμυρίων ετών.

Η νέα ανάλυση δείχνει ότι τα μικρά άκρα δεν ήταν μια τυχαία ιδιαιτερότητα, αλλά ένα εξελικτικό χαρακτηριστικό που εμφανίστηκε σε διαφορετικά και άσχετα μεταξύ τους είδη δεινοσαύρων επί εκατομμύρια χρόνια.

Η διαδικασία συρρίκνωσης δεν ήταν ίδια σε όλες τις ομάδες: σε ορισμένους δεινοσαύρους μειώθηκε πρώτα το μέγεθος των δακτύλων, ενώ σε άλλους κόντυνε  πρώτα το μπροστινό άκρο.

«Υπάρχει πάντως ένας κοινός παράγοντας πίσω από όλα αυτά», εξήγησε ο Σέρερ. «Όλοι αυτοί οι δεινόσαυροι κυνηγούσαν θηράματα που απαιτούσαν μεγάλη δύναμη για να καταστραφούν, γι’ αυτό και ανέπτυξαν τόσο ισχυρά κρανία».

Καθώς τα θηράματά τους γίνονταν μεγαλύτερα, οι δεινόσαυροι αυτοί ενίσχυσαν το βασικό τους «όπλο», κάνοντας το κεφάλι τους μεγαλύτερο και ισχυρότερο, διοχετεύοντας εκεί την ενέργεια που διαφορετικά θα πήγαινε στα χέρια και τα νύχια.

«Όλα γίνονταν με το κεφάλι μπροστά, οπότε το κεφάλι ήταν αυτό που ερχόταν πρώτο σε επαφή με το θήραμα», εξήγησε ο Σέρερ. «Ήταν ο πιο εύκολος τρόπος να το σκοτώνουν, αντί να πηδούν πάνω του ή να παλεύουν με νύχια».

Παρόλα αυτά, σύμφωνα με τον ίδιο, τα μικρά χέρια δεν ήταν εντελώς άχρηστα.

«Προφανώς εξυπηρετούσαν κάποια λειτουργία, αλλιώς δεν θα υπήρχαν», ανέφερε. «Το ποια ακριβώς ήταν αυτή η λειτουργία δεν το γνωρίζουμε ακόμη, αλλά ελπίζουμε να το ανακαλύψουμε με περισσότερη έρευνα».

Μια διαδεδομένη εξελικτική τάση

Σύμφωνα με τον Στέφαν Λάουτενσλαγκερ, παλαιοντολόγο σπονδυλωτών και λέκτορα παλαιοβιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμιγχαμ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη, πολλοί εκτός του χώρου της παλαιοντολογίας ίσως δεν γνωρίζουν πόσο διαδεδομένη ήταν η εξελικτική τάση των μικρών χεριών όχι μόνο στον T. rex αλλά και σε άλλους δεινοσαύρους.

«Στα ζώα, η επένδυση ενέργειας για την ανάπτυξη διαφορετικών οργάνων και τμημάτων του σκελετού είναι ιδιαίτερα δαπανηρή. Αν κάποια όργανα, όπως τα μπροστινά άκρα, παίζουν μικρότερο ρόλο, τότε μπορεί να είναι πιο ωφέλιμο να μειωθεί το μέγεθός τους και η ενέργεια να διοχετευθεί σε άλλα όργανα», ανέφερε σε email ο Στέφαν Λάουτενσλαγκερ.

Όπως εξήγησε, μεγάλοι θηρευτές όπως ο T. rex ακολούθησαν την πιο αποτελεσματική στρατηγική, επενδύοντας κυρίως στη δύναμη του δαγκώματος και στις ισχυρές σιαγόνες τους.

Αντίθετα, οι μεγάλοι φυτοφάγοι δεινόσαυροι δεν ακολούθησαν την ίδια εξελικτική πορεία και διατήρησαν τα μακριά μπροστινά άκρα τους, πιθανότατα επειδή τα χρειάζονταν για να πιάνουν βλάστηση και σε ορισμένες περιπτώσεις για να αμύνονται απέναντι σε θηρευτές.

Ο Στιβ Μπρουσάτε, καθηγητής παλαιοντολογίας και εξέλιξης στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, παρομοίασε τον Τυραννόσαυρο Ρεξ με «έναν γιγάντιο καρχαρία της στεριάς που έκανε όλη τη δουλειά με το τεράστιο κεφάλι του».

«Καθώς παρακολουθούμε την εξέλιξη των τυραννοσαύρων, βλέπουμε τα κεφάλια να μεγαλώνουν όσο τα χέρια μικραίνουν, άρα υπήρχε κάποιου είδους ανταλλαγή: το κεφάλι ανέλαβε λειτουργίες που παλαιότερα επιτελούσαν τα χέρια, όπως το να πιάνουν και να σκοτώνουν θηράματα», σημείωσε.
 

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.